Giảm thuế cần đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, dự án Nghị quyết được xây dựng đảm bảo phù hợp chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước. Qua đó, góp phần tháo gỡ khó khăn, ổn định sản xuất, kinh doanh cho hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp; đảm bảo tính kịp thời để thực hiện kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế; đảm bảo tuân thủ đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành theo quy định của pháp luật.

Dự thảo Nghị quyết gồm 2 điều, quy định giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có thu nhập chịu thuế. Dự thảo Nghị quyết không làm phát sinh thủ tục hành chính, không có nội dung liên quan đến ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tại Điều 1 dự thảo Nghị quyết quy định: Giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng; giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng. Trường hợp doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm quy định tại khoản này tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.

Với đề xuất này, theo số thu năm 2025 thì dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng. Việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.

Theo Báo cáo thẩm tra do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà trình bày, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị quyết và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép xây dựng, ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, bổ sung dự án Nghị quyết này vào chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo đề xuất của Chính phủ để kịp thời hỗ trợ, giải quyết một phần các khó khăn, vướng mắc của các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Đồng thời, theo Báo cáo của Chính phủ và báo cáo kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khó khăn lớn nhất mà hộ, cá nhân kinh doanh gặp phải hiện nay là vấn đề pháp lý (chi phí tuân thủ, chiếm 73,3%) - do cách hiểu, áp dụng và tuân thủ các quy định pháp luật, đặc biệt là các quy định mới về thực hiện nghĩa vụ thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo hiểm xã hội; những thay đổi về cách thức nộp thuế (chuyển từ phương pháp khoán sang kê khai) cùng với các quy định khác làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ cho các đối tượng này (để chi trả các bên thứ 3 - các nhà cung cấp các giải pháp phần mềm về hóa đơn, kế toán).

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, những vấn đề này chưa được giải quyết trong phương án lần này của Chính phủ và việc giảm 30% số thuế phải nộp chưa thật sự mang lại tác động đáng kể và thực chất cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ đã không còn lợi nhuận để nộp thuế. Do đó, Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc để kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất giải quyết được các khó khăn trên thực tế hiện nay cho các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Về điều kiện để được hưởng ưu đãi giảm thuế, đa số ý kiến nhất trí với điều kiện hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được “giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và số thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong 2 năm 2026, năm 2027” như đề xuất của Chính phủ.

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành với đề xuất giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo Chủ tịch Quốc hội, việc giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp cần được đặt trong tư duy lớn hơn, chuyển từ mục tiêu thu ngân sách trong ngắn hạn sang nuôi dưỡng nguồn thu, mở rộng cơ sở thu và tạo động lực tăng trưởng trong dài hạn. Việc giảm thuế giúp người dân có thêm thu nhập khả dụng, doanh nghiệp có thêm nguồn lực đầu tư vào nền kinh tế, tái sản xuất, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, mục tiêu của chính sách không phải giảm thuế cho tất cả đối tượng theo một tỷ lệ giống nhau, mà phải giảm đúng đối tượng, đúng mức, đúng mục tiêu, gắn với những lĩnh vực Nhà nước muốn thúc đẩy như đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ; kinh tế xanh; chuyển đổi số; nghiên cứu và phát triển tại vùng khó khăn, đặc biệt là nâng cao năng suất lao động.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, giảm gánh nặng thuế cho cá nhân, doanh nghiệp phải đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế; kiểm soát chặt chẽ hành vi trốn thuế, gian lận thuế và chuyển giá. Đối với hộ kinh doanh, việc triển khai lộ trình chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai là chủ trương đúng đắn, góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hiện đại hóa công tác quản lý thuế. Trong giai đoạn đầu thực hiện, nhiều hộ kinh doanh có thể gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ, sử dụng hóa đơn điện tử, thực hiện chế độ chứng từ, sổ sách kế toán và kê khai thuế. Do đó, Chính phủ cần nghiên cứu, có hướng dẫn cụ thể từ khâu lập chứng từ đến cách thức kê khai, nộp thuế; bảo đảm thu đúng, thu đủ, đồng thời phòng ngừa tình trạng thông đồng giữa người nộp thuế và cán bộ thuế.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị kiểm soát chặt chẽ các điều kiện được hưởng ưu đãi, miễn, giảm thuế, phòng ngừa việc lợi dụng chính sách để chia tách pháp nhân, chia nhỏ doanh thu nhằm đưa doanh nghiệp, hộ kinh doanh xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng để được hưởng ưu đãi.

Đồng tình với sự cần thiết ban hành chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân, doanh nghiệp như đề xuất của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu bày tỏ nhất trí với ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng được quy định trong dự thảo Nghị quyết.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, qua đánh giá của Chính phủ, khi thực thi chính sách, số thuế dự kiến giảm thu trong hai năm 2026 và 2027 có tác động đến ngân sách Nhà nước không lớn và vẫn nằm trong khả năng cân đối ngân sách. Tuy nhiên, ông Phan Chí Hiếu đề nghị Chính phủ có các giải pháp tăng cường quản lý thu, chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế; đồng thời kiểm soát chặt chẽ các khoản chi, bảo đảm cân đối ngân sách, đáp ứng các nhiệm vụ chi của ngân sách Nhà nước.

Cũng tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.