Giữ an toàn cho giao dịch số

Gia cố “lá chắn” từ hệ thống

Một sáng đầu tháng 4/2026, khi đang làm việc tại công ty, chị Nguyễn Thu Hà, phường Thành Đông nhận cuộc gọi từ người tự xưng là nhân viên ngân hàng. Những thông tin cá nhân được đọc chính xác khiến chị suýt làm theo yêu cầu xác minh tài khoản. May mắn là chị Hà kịp dừng lại trước khi cung cấp thêm thông tin. Những tình huống như vậy không còn hiếm. Khi giao dịch ngân hàng dịch chuyển lên môi trường số, sự tiện lợi luôn đi cùng với yêu cầu kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn.

Trên địa bàn Hải Phòng và khu vực lân cận, nơi dòng tiền lưu chuyển mạnh mẽ, yêu cầu bảo mật không còn dừng lại ở phạm vi từng ngân hàng riêng lẻ. Theo Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 6, đến cuối tháng 3/2026, tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn ước đạt hơn 756.000 tỷ đồng, tổng nguồn vốn huy động đạt hơn 916.000 tỷ đồng. Quy mô lớn, tần suất giao dịch cao đòi hỏi hệ thống phải vận hành an toàn, thông suốt. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được triển khai song hành với các giải pháp bảo mật.

Năm 2026, ngành ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đồng thời tăng cường giám sát, cảnh báo sớm và phối hợp liên ngành để phòng ngừa rủi ro từ sớm. Điểm đáng chú ý là việc làm sạch dữ liệu khách hàng, kết nối với căn cước công dân gắn chip và định danh điện tử. Khi thông tin được chuẩn hóa, khả năng giả mạo tài khoản từng bước được thu hẹp.

Ở góc độ ngân hàng thương mại, ông Đỗ Khắc Huy, Giám đốc BIDV chi nhánh Hải Dương cho biết, bảo mật hiện nay được xây dựng theo nhiều lớp. “Không chỉ dừng ở mật khẩu hay OTP, các ngân hàng đã triển khai xác thực đa yếu tố, kết hợp sinh trắc học và phân tích hành vi để nhận diện giao dịch bất thường”, ông Huy chia sẻ.

Thực tế, nhiều ngân hàng đã đầu tư trung tâm giám sát an ninh mạng hoạt động liên tục, kết hợp hệ thống cảnh báo tự động. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như đăng nhập từ thiết bị lạ hoặc giao dịch vượt ngưỡng, hệ thống có thể tạm dừng để xác minh, hạn chế rủi ro phát sinh.

Cùng với đó, sự phối hợp giữa ngành Ngân hàng và lực lượng Công an ngày càng chặt chẽ. Thiếu tá Nguyễn Việt Thắng, Đội phó Đội 3 Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05 Công an thành phố Hải Phòng) cho biết, các thủ đoạn lừa đảo liên tục thay đổi, từ giả mạo tin nhắn đến chiếm quyền điều khiển thiết bị. Việc phối hợp truy vết dòng tiền giúp nâng cao hiệu quả phát hiện và ngăn chặn. Trong nhiều vụ việc gần đây, sự phối hợp này góp phần hạn chế thiệt hại, cho thấy vai trò của cơ chế liên kết trong bảo mật ngân hàng. Khi các lớp bảo vệ được kết nối đồng bộ từ hệ thống đến cơ quan chức năng, khả năng phát hiện sớm và xử lý rủi ro cũng được nâng lên rõ rệt.

Người dùng trong “vòng bảo vệ”

Bên cạnh các lớp bảo vệ từ hệ thống, cách mỗi người sử dụng dịch vụ mỗi ngày cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ an toàn của giao dịch. Thực tế cho thấy, nhiều rủi ro phát sinh khi thông tin cá nhân bị khai thác qua các thủ đoạn tinh vi. Người dùng dù không chủ ý vẫn có thể rơi vào các tình huống bất lợi trong quá trình giao dịch.

Anh Lê Văn Quân, phường Lê Chân cho biết, người thân của anh từng suýt mất tiền khi truy cập vào đường link có tên gần giống ngân hàng. “Chỉ cần nhập thông tin là tài khoản có thể bị chiếm quyền. May mắn là phát hiện kịp thời nên gia đình đã liên hệ với ngân hàng để khóa tài khoản”, anh Quân kể.

Theo Thiếu tá Nguyễn Việt Thắng, các đối tượng thường lợi dụng tâm lý chủ quan hoặc tạo tình huống khẩn cấp để người dùng tự cung cấp thông tin. Vì vậy, người dân cần duy trì nguyên tắc không chia sẻ mã OTP, mật khẩu, không truy cập đường link lạ và chỉ xác minh qua kênh chính thức của ngân hàng.

Với sự phát triển của công nghệ, một số thủ đoạn mới xuất hiện như giả mạo giọng nói, hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo. Những yếu tố từng được coi là đáng tin cậy cũng có thể bị làm giả, khiến việc nhận diện rủi ro trở nên khó khăn hơn. Trước những nguy cơ đó, ngân hàng đang chuyển từ cách tiếp cận “bảo mật cho khách hàng” sang “bảo mật cùng khách hàng”. Các cảnh báo được đưa trực tiếp trên ứng dụng, giao dịch có dấu hiệu bất thường có thể bị tạm dừng, đồng thời hoạt động truyền thông, giáo dục tài chính được tăng cường.

Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 6 cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng nâng cao nhận thức cho người dân, coi đây là một phần trong giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống. Việc hình thành thói quen giao dịch an toàn, chủ động kiểm tra thông tin đang trở thành “lớp bảo vệ” quan trọng không kém các giải pháp công nghệ.

Có thể thấy, bảo mật trong ngân hàng số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là sự phối hợp giữa hệ thống và người sử dụng. Khi mỗi người chủ động hơn trong bảo vệ thông tin của mình, các lớp bảo vệ mới thực sự phát huy hiệu quả.