(HPĐT)- 5 năm qua (2019-2023), tại các huyện trên địa bàn thành phố có 3.879 ha chuyển đổi diện tích đất trồng lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi, nông dân gặp nhiều vướng mắc, khó khăn. Thực tế này cần sớm được tháo gỡ để nông dân sản xuất thuận tiện hơn.
Nâng cao giá trị sản xuất
Trước năm 2021, 47.160 m2 diện tích đất nông nghiệp trồng lúa được HTX sản xuất na bở An Sơn, xã An Sơn (huyện Thủy Nguyên) chuyển đổi sang trồng na bở. Nhờ vậy, giá trị sản xuất tăng gấp nhiều lần so với trồng lúa. Giám đốc HTX Phạm Văn Khuê cho biết, sau khi chuyển đổi, các thành viên HTX ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sản xuất theo quy trình VietGAP góp phần nâng giá trị sản xuất trồng na trung bình đạt từ 1,2-1,4 tỷ đồng/ha/năm.
Không chỉ ở xã An Sơn, nông dân tại các huyện: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão, Kiến Thụy, An Dương tích cực chuyển đổi diện tích đất trồng lúa sang cây trồng khác. Hướng phổ biến được nông dân áp dụng là chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, rau màu và nuôi trồng thủy sản... Theo rà soát của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, giai đoạn 2019 - 2023, nông dân chuyển đổi hơn 3 nghìn ha đất trồng lúa sang trồng cây hằng năm, cây lâu năm, trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản.
Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Nguyễn Ngọc Đam, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa bước đầu tạo điều kiện hình thành các vùng sản xuất tập trung, phát huy lợi thế canh tác và mang lại hiệu quả kinh tế cao, dần hình thành các chuỗi liên kết trong sản xuất và tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp, tăng thu nhập của nông dân. Một số mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa có hiệu quả cao, điển hình như mô hình sản xuất ổi lê Đài Loan tại thị trấn Vĩnh Bảo (huyện Vĩnh Bảo), lợi nhuận hơn 500 triệu đồng/ha/năm; trồng thanh long tại xã Bát Trang (huyện An Lão) với quy mô khoảng 100 ha, lợi nhuận 270 - 330 triệu/ha/năm; trồng hoa cây cảnh tại xã Đặng Cương (huyện An Dương) với quy mô trên 100 ha, cho thu nhập bình quân hơn 550 triệu đồng/ha/năm...
Giai đoạn 2019 -2023, thành phố phê duyệt kế hoạch chuyển đổi diện tích trồng lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản với tổng diện tích 3.671,5 ha, trong đó chuyển sang cây hằng năm 1.478,36 ha, chuyển sang trồng cây lâu năm 1.358,09 ha, chuyển sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản 835,05 ha.
Tháo gỡ vướng mắc từ thực tế
Mặc dù chuyển đổi diện tích trồng lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản đem lại giá trị kinh tế cao nhưng thực tế nhiều nông dân chưa yên tâm sản xuất lâu dài vì việc chuyển đổi ở các địa phương hiện nay chủ yếu tự phát. Phần lớn diện tích đất sau khi chuyển đổi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Ông Phạm Văn Nhiêu, ở xã Tiên Minh (huyện Tiên Lãng) cho biết, gia đình chuyển đổi diện tích trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản nhưng diện tích sau chuyển đổi chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nguyên nhân do người dân tự ý chuyển đổi theo nhu cầu sản xuất nên không theo quy hoạch và không hình thành vùng sản xuất tập trung. Cùng với đó, thủ tục để chuyển đổi theo quy định về pháp luật còn phức tạp khiến người chuyển đổi khó đáp ứng.
Ngoài ra, cơ chế chính sách chuyển đổi từ trồng lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản còn hạn chế, chưa khuyến khích được các tổ chức, cá nhân và người dân tham gia. Hầu hết trường hợp chuyển đổi cơ cấu cây trồng rất cần vốn, kỹ thuật để đầu tư vào sản xuất nhưng chưa được thụ hưởng cơ chế, chính sách khuyến khích hỗ trợ nông nghiệp, thủy sản. Cùng với đó, diện tích chuyển đổi còn manh mún, nhỏ lẻ, gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa; việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật hiện đại vào sản xuất chưa được mở rộng...
Từ những khó khăn thực tế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với một số sở, ngành chức năng tổ chức đoàn khảo sát, lắng nghe ý kiến nông dân chuyển đổi diện tích đất trồng lúa sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản để có giải pháp tháo gỡ kịp thời. Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Ngọc Tuất thông tin, Sở tham mưu với thành phố sớm sửa đổi một số điểm còn hạn chế trong Nghị quyết 15 HĐND thành phố về cơ chế chính sách khuyến khích nông nghiệp, thủy sản để các hộ dân tiếp cận thuận lợi, dễ dàng hơn. Cùng với đó, Luật Đất đai sửa đổi 2024 và Nghị định về đất trồng lúa tới đây có hiệu lực sẽ tạo điều kiện thông thoáng hơn cho nông dân trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa...
Để các hộ dân yên tâm sản xuất sau chuyển đổi, thành phố chỉ đạo các địa phương phối hợp với ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tích cực tuyên truyền sâu rộng cơ chế chính sách của trung ương, thành phố thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới. Hằng năm, thành phố ban hành kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa, chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương hướng dẫn tổ chức, cá nhân, hộ nông dân thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa; chỉ đạo các cơ quan chức năng thuộc Sở hỗ trợ nông dân tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất thông qua các chương trình, dự án của ngành nông nghiệp...
BÀI VÀ ẢNH: HƯƠNG AN
