Gỡ rào cản cho vận tải thủy và thị trường hàng hóa phái sinh

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, chiều 13/11, dưới sự chủ trì của đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, Tổ trưởng Tổ thảo luận số 3, các đại biểu thảo luận ở tổ về 2 dự án luật.

Đóng góp những vấn đề cốt lõi, đột phá trong 2 dự án luật

Phát biểu gợi mở phiên thảo luận, đồng chí Lê Ngọc Châu nhấn mạnh yêu cầu bám sát hồ sơ dự án luật và báo cáo thẩm tra của các Ủy ban của Quốc hội để tập trung đóng góp vào những vấn đề cốt lõi, mang tính đột phá.

Trong đó, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) gồm 21 chương, 318 điều, giảm 30% số điều so với 2 luật hiện hành. Đồng chí Lê Ngọc Châu đề nghị các đại biểu tập trung cho ý kiến về chính sách phát triển ngành; kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn; công nghiệp hàng hải; cũng như cơ chế bảo đảm an toàn, an ninh và năng lực thực thi của nhà chức trách hàng hải.

Đối với dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh (gồm 8 chương, 57 điều), đồng chí Lê Ngọc Châu gợi ý các đại biểu thảo luận sâu về phạm vi điều chỉnh, mô hình quản lý nhà nước, chính sách phát triển và tổ chức hạ tầng thị trường, liên thông giao dịch qua biên giới cùng các cơ chế quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xung đột trong dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh

Tham gia góp ý dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, đại biểu Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam bày tỏ tán thành cao về sự cần thiết ban hành luật nhằm hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ góc độ pháp luật kinh tế, đại biểu chỉ ra nguy cơ xung đột lợi ích tại điểm a khoản 1, điều 34 khi xếp Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ vào nhóm tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ giao dịch phi tập trung (OTC). Theo đại biểu, việc một thiết chế hạ tầng vừa tham gia kinh doanh, vừa giữ vai trò giám sát và kiểm soát rủi ro sẽ khó bảo đảm tính khách quan. Do đó, đại biểu đề nghị bỏ điểm a, khoản 1, điều 34, tách bạch rạch ròi vai trò cung cấp hạ tầng độc lập của Sở giao dịch và Trung tâm thanh toán bù trừ với chức năng môi giới, kinh doanh của các thành viên thị trường và tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Lan Phương đề nghị làm rõ ranh giới giữa hợp đồng mua bán hàng hóa thông thường có kỳ hạn giao hàng trong tương lai với hợp đồng phái sinh tại điều 4, điều 10 và điều 33 để tránh phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu. Đối với giao dịch phái sinh trực tiếp không qua trung gian, đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc phải báo cáo thông tin nếu đạt ngưỡng quy mô và mức độ rủi ro nhất định.

Về thanh toán bù trừ quy định tại điều 36, đại biểu đề xuất giữ nguyên cơ chế tự nguyện trong giai đoạn đầu, chỉ áp dụng bắt buộc với một số nhóm sản phẩm chuẩn hóa trong tương lai nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, đại biểu cũng kiến nghị bổ sung trách nhiệm lưu giữ hồ sơ đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm đối với nhà đầu tư tại điều 42 và thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu, phân định rõ thẩm quyền giám sát giữa cơ quan quản lý thị trường phái sinh với Ngân hàng Nhà nước để tránh chồng chéo trong quản lý các tổ chức tín dụng.

7 nhóm vấn đề cần rà soát kỹ lưỡng

Góp ý vào dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), đại biểu Hoàng Văn Tuyên, Ủy viên Hội đồng dân tộc của Quốc hội tán thành việc hợp nhất khung pháp lý để tăng cường kết nối vận tải và bảo đảm an toàn; đồng thời, nêu 7 nhóm vấn đề cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng.

Trước hết, về chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (giảm 50% đối với vận tải đa phương thức có chặng đường biển hoặc đường thủy), đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí về tỷ trọng chặng vận tải được ưu tiên, tránh tình trạng lợi dụng một chặng đường thủy rất ngắn để hưởng ưu đãi cho toàn bộ chuỗi hoạt động, bảo đảm tính thống nhất với Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Về xử lý tài sản bến cảng hết thời hạn hoạt động (điều 22 và điều 318), đại biểu đề nghị xác định rõ tài sản phải bàn giao, tài sản nhà đầu tư tự xử lý, thời điểm và trách nhiệm bàn giao; bảo đảm cảng vẫn khai thác liên tục khi các dự án thành phần hết hạn khác nhau. Đối với tài sản và phần đầu tư hợp pháp chưa thu hồi, cần đánh giá các phương án xử lý, kể cả phương án thanh toán có điều kiện; quy định căn cứ xác định giá trị, nguồn thanh toán và kiểm soát để tránh tính trùng hoặc mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ ngân sách. Việc xác định giá trị tài sản cần dựa trên tiêu chí cụ thể, tránh lấy toàn bộ vốn chưa thu hồi làm số tiền đương nhiên phải thanh toán. Với dự án đã được chấp thuận trước ngày luật có hiệu lực, cần làm rõ quan hệ giữa cơ chế chuyển tiếp với quyết định đầu tư, hợp đồng và cam kết hợp pháp đã có để Nhà nước, nhà đầu tư và bên cấp vốn xác định được quyền, nghĩa vụ của mình.

Liên quan đến phụ thu vận tải biển (điều 263), đại biểu Hoàng Văn Tuyên kiến nghị gắn nghĩa vụ công khai mức thu với trách nhiệm giải trình, thiết lập đầu mối tiếp nhận phản ánh và cơ chế hoàn trả khoản thu sai, không có căn cứ để bảo vệ chủ hàng trước tình trạng thu chồng chéo giữa hãng tàu, đại lý và doanh nghiệp giao nhận.

Đặc biệt, đại biểu dành nhiều sự quan tâm đến quyền lợi của người dân và tính đặc thù tại vùng sâu, vùng xa, vùng lòng hồ. Cụ thể, đại biểu đề nghị bỏ quy định thời hạn 20 ngày gửi yêu cầu bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hành khách đường thủy nội địa tại điều 193 vì quá ngắn so với thực tế cấp cứu, điều trị của nạn nhân; thay vào đó, cần tính thời hiệu khởi kiện từ thời điểm người có quyền biết hoặc phải biết quyền lợi bị xâm phạm.

Đại biểu kiến nghị hoàn thiện quy định về bảo hiểm trách nhiệm dân sự (điều 182), quy định cơ chế xác minh linh hoạt tại cơ sở khi hành khách đi đò ngang thiếu vé; đơn giản hóa thủ tục thông báo đối với thuyền nhỏ, bè của đồng bào vùng lòng hồ và có chính sách ưu tiên đầu tư hạ tầng bến bãi, hỗ trợ vận tải hành khách công cộng và trang bị dụng cụ cứu sinh cho người dân, học sinh tại các địa bàn chia cắt, khó khăn.

Kết thúc phiên thảo luận, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, chất lượng của các đại biểu Quốc hội. Các ý kiến sẽ được bộ phận thư ký tổng hợp đầy đủ, gửi các cơ quan chức năng nghiên cứu, tiếp thu phục vụ công tác chỉnh lý, hoàn thiện 2 dự án luật trước khi trình Quốc hội thông qua.