Hải Phòng định hình doanh nghiệp nhà nước tiên phong, dẫn dắt

Trong hệ thống 51 nhiệm vụ cụ thể triển khai Nghị quyết số 29 của Chính phủ, Kế hoạch hành động số 37 của Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng thực hiện Nghị quyết số 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, việc đặt ra mốc hoàn thành đề án phát triển doanh nghiệp nhà nước tiên phong, dẫn dắt trong quý III/2026 mang ý nghĩa rất rõ. Đây không chỉ là một nhiệm vụ cụ thể, mà còn là bước đi quan trọng nhằm định hình cách tiếp cận mới đối với khu vực kinh tế nhà nước trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Nếu trước đây doanh nghiệp nhà nước thường được nhắc đến với vai trò chủ đạo theo nghĩa bao quát, thì nay trọng tâm được cụ thể hóa thành hai yêu cầu rõ ràng, là tiên phong và dẫn dắt. Khi yêu cầu được "điểm tên", tiêu chuẩn cũng thay đổi: Không chỉ vận hành ổn định mà phải tạo ra tác động lan tỏa, mở đường và định hình các trục phát triển cho toàn bộ nền kinh tế.

Trong bức tranh kinh tế hiện nay của Hải Phòng, yêu cầu này càng trở nên rõ nét. Toàn thành phố có hơn 50.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó khu vực tư nhân chiếm ưu thế cả về số lượng và mức độ đóng góp, còn doanh nghiệp nhà nước chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Sự chênh lệch này đặt ra yêu cầu: khu vực doanh nghiệp nhà nước tuy ít về số lượng nhưng phải tạo được ảnh hưởng đủ lớn để dẫn dắt và định hướng sự phát triển của toàn bộ khu vực doanh nghiệp.

Vì vậy, “tiên phong” cần được hiểu theo nghĩa rộng hơn, không chỉ là đi trước trong nội bộ mà là đi đầu ở những lĩnh vực nền tảng, nơi thị trường có nhu cầu nhưng khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện đầu tư hoặc chưa sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Đó là các dự án hạ tầng chiến lược, lĩnh vực có thời gian thu hồi vốn dài, công nghệ mới hoặc những mô hình phát triển cần sự mở đường ban đầu.

Khi đi trước ở những lĩnh vực này, doanh nghiệp nhà nước không chỉ tạo ra giá trị trực tiếp mà còn mở ra không gian và cơ hội phát triển cho nhiều doanh nghiệp khác.

Với số lượng doanh nghiệp nhà nước ít so với hàng chục nghìn doanh nghiệp trên địa bàn, vấn đề không nằm ở quy mô mà ở chất lượng và vị trí. Việc lựa chọn đúng doanh nghiệp, đúng lĩnh vực để giữ vai trò tiên phong sẽ quyết định hiệu quả của toàn bộ chính sách.

Khi hình thành được những hạt nhân đủ mạnh, đây sẽ là điểm tựa để các doanh nghiệp khác tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ đó tạo ra hiệu quả phát triển rộng, sâu và thực chất.

Một trong những yếu tố then chốt là nâng cao chất lượng quản trị. Doanh nghiệp muốn dẫn dắt phải vận hành minh bạch, hiệu quả và có khả năng thích ứng nhanh với biến động của thị trường. Quản trị chính là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tạo ảnh hưởng.

Cùng với đó, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số cần trở thành yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển. Doanh nghiệp tiên phong không thể đi sau về công nghệ. Hải Phòng hiện có lợi thế về công nghiệp, logistics, cảng biển và thu hút đầu tư nước ngoài. Khi doanh nghiệp nhà nước chủ động ứng dụng công nghệ mới trong các lĩnh vực này, hiệu quả sẽ lan tỏa rộng khắp, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế.

Một hướng đi quan trọng khác là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước với doanh nghiệp tư nhân và khu vực FDI. Thực tế cho thấy, khu vực ngoài nhà nước đang đóng góp phần lớn vào tăng trưởng và thu ngân sách của thành phố. Khi doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò hạt nhân trong các chuỗi liên kết, sự kết hợp này sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.

Nhìn rộng hơn, yêu cầu tiên phong và dẫn dắt còn mang ý nghĩa thúc đẩy cả nền kinh tế thành phố đi lên. Khi một số doanh nghiệp đủ mạnh để tham gia sâu vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu sẽ kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp vệ tinh, tạo thêm việc làm, mở rộng không gian sản xuất, kinh doanh và nâng cao vị thế của thành phố. Đây chính là cách để tạo ra tăng trưởng không chỉ về quy mô mà cả về chất lượng.

Việc xác định rõ mốc thời gian hoàn thành đề án trong năm 2026 cho thấy tinh thần chủ động và quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Khi định hướng đã rõ, lộ trình đã cụ thể, việc triển khai sẽ có cơ sở để đi vào thực chất, tránh dàn trải và tạo ra kết quả đo đếm được.

Trong bối cảnh Hải Phòng đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi, từ vị trí địa kinh tế, hệ thống hạ tầng đến môi trường đầu tư ngày càng cải thiện, việc hình thành những doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt sẽ là bước đi có ý nghĩa chiến lược. Những “đầu tàu” này không chỉ tạo ra tăng trưởng mà còn định hình các trục phát triển, dẫn dắt dòng chảy nguồn lực và tạo nền tảng cho chu kỳ phát triển mới.