Hải Phòng đổi mới tư duy, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn tư pháp

Sáng 13/12, Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị toàn quốc tổng kết công tác tư pháp năm 2025, nhiệm kỳ 2021 - 2025; định hướng nhiệm kỳ 2026 - 2030 và nhiệm vụ trọng tâm công tác năm 2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối với 34 điểm cầu tại các tỉnh, thành phố.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự và chỉ đạo hội nghị.

Dự hội nghị tại điểm cầu thành phố Hải Phòng có đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Uỷ viên Thành uỷ, Phó chủ tịch UBND thành phố cùng các đồng chí lãnh đạo, đại biểu đại diện các sở, ngành thành phố.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho rằng, sứ mệnh và trọng trách đặt lên vai ngành tư pháp trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế sẽ ngày càng nặng nề hơn. Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh “3 định hướng lớn” và “6 nhiệm vụ trọng tâm” cần thực hiện thời gian tới.

Trong “3 định hướng lớn,” Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu chiến lược xây dựng, hoàn thiện thể chế; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, nhất là trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, dưới sự lãnh đạo của Ðảng.

Trong đó, ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế phát triển, trọng tâm là hệ thống pháp luật; đổi mới tư duy làm luật, chuyển từ “quản lý bằng pháp luật” sang “kiến tạo thể chế phát triển”; xóa bỏ tư duy “không biết mà vẫn quản”, “không quản được thì cấm”; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi của cấp dưới.

Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, ứng dụng sâu rộng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong lĩnh vực tư pháp, nhất là xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật; xây dựng được hệ thống đo lường chất lượng thực thi pháp luật dựa trên mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Ưu tiên phát triển nguồn nhân lực tư pháp chất lượng cao, có đạo đức, bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên môn sâu, am hiểu luật pháp quốc tế, thành thạo công nghệ; đồng thời chủ động hội nhập, nâng tầm hợp tác quốc tế về công tác pháp luật và cải cách tư pháp; nâng cao năng lực phòng ngừa, xử lý tranh chấp quốc tế và tranh thủ tối đa mọi nguồn lực.

Trong “6 nhiệm vụ trọng tâm”, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục bám sát, triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã được nêu rất rõ tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị; đẩy mạnh rà soát, xử lý các vướng mắc về thể chế. Đặc biệt, khẩn trương tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các Đề án quan trọng về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; thành lập cơ quan chuyên về giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; hoàn thiện tiêu chí và các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác xây dựng thể chế, pháp luật.

Để ngành tư pháp hoàn thành tốt sứ mệnh của mình trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp tiếp tục công tác lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, dành thời gian, trí tuệ, tập trung tối đa nguồn lực cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; chủ động, tích cực tham mưu, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và hiệu quả với các cơ quan liên quan trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật. Thủ tướng đề nghị mỗi cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức phải nêu cao tinh thần thượng tôn pháp luật, gương mẫu chấp hành và thực thi các quy định pháp luật.

Với phương châm công tác xây dựng pháp luật phải "vô tư trong sáng - tâm huyết trách nhiệm - bản lĩnh trí tuệ - hiệu quả vì dân”, Thủ tướng Phạm Minh Chính mong muốn và tin tưởng, toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của Bộ, ngành tư pháp tiếp tục hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên giàu mạnh phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Tại hội nghị, Hải Phòng được chủ toạ hội nghị đánh giá là địa phương đi đầu trong nhiều nhiệm vụ thuộc lĩnh vực tư pháp. Đồng chí Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng đã tham luận về công tác quản lý các nghề về bổ trợ tư pháp trên địa bàn thành phố trong thời gian vừa qua và phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới.

Đồng chí Nguyễn Minh Hùng cho biết trước yêu cầu tinh gọn bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND thành phố Hải Phòng đã chỉ đạo ngành tư pháp thành phố đổi mới tư duy, chủ động tham mưu toàn diện, góp phần tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn” trong thực tiễn.

Hải Phòng xác định quản lý các nghề bổ trợ tư pháp là một nội dung quan trọng của công tác tư pháp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Trong năm 2025, thành phố tiếp tục đẩy mạnh phát triển các nghề bổ trợ tư pháp theo định hướng xã hội hóa, nâng cao chất lượng, hiệu quả, hỗ trợ phát triển gắn liền với tăng cường quản lý nhà nước và đã đạt được một số kết quả nổi bật.

Luôn chú trọng công tác hoàn thiện thể chế lĩnh vực bổ trợ tư pháp, Hải Phòng đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho sự phát triển của các nghề bổ trợ tư pháp, ban hành nhiều quyết định quan trọng như: quy định giá tối đa dịch vụ công chứng theo yêu cầu, chuyển giao thẩm quyền chứng thực từ UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng, ban hành quy chế quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu công chứng, chứng thực.

Thành phố đã chủ động, kịp thời ban hành các kế hoạch, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thi hành Luật Công chứng năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản năm 2024 trên địa bàn thành phố.

Về củng cố, kiện toàn các tổ chức bổ trợ tư pháp, phát triển đội ngũ người có chức danh bổ trợ tư pháp, thành phố đã ban hành Kế hoạch sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn thành phố nói chung.

Sở Tư pháp thực hiện giảm 4/6 đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức bổ trợ tư pháp thông qua việc hợp nhất các trung tâm đấu giá tài sản và trung tâm trợ giúp pháp lý trong năm 2025; có kế hoạch chuyển đổi hoặc giải thể Phòng Công chứng số 1 và số 2 theo quy định của Luật Công chứng, hoàn thành trước tháng 6/2026.

Các tổ chức bổ trợ tư pháp ngoài công lập tiếp tục phát triển mạnh, cả về quy mô và chất lượng chuyên môn. Đến thời điểm hiện tại, thành phố có 806 người có chức danh bổ trợ tư pháp đang hành nghề tại 305 tổ chức, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Nhằm tăng cường phân cấp, ủy quyền và tạo thuận lợi tối đa cho các tổ chức bổ trợ tư pháp trong thực hiện thủ tục hành chính, Chủ tịch UBND thành phố đã ban hành quyết định ủy quyền cho Giám đốc Sở Tư pháp giải quyết 15 thủ tục thuộc lĩnh vực này. Đến nay, 100% số thủ tục hành chính về bổ trợ tư pháp trên địa bàn đã được cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết.

Thành phố đã ban hành nghị quyết hỗ trợ phí chứng thực bản sao điện tử từ bản chính; trong đó, hỗ trợ 100% phí chứng thực khi tổ chức, cá nhân thực hiện tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã và thành phố Hải Phòng là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành chính sách này.

Năm 2025, thành phố đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và hoàn thiện, thống nhất tích hợp các cơ sở dữ liệu trong lĩnh vực công chứng, chứng thực và vi bằng trong toàn thành phố sau hợp nhất, triển khai phần mềm chứng thực bản sao điện tử, đáp ứng yêu cầu số hóa thủ tục hành chính.

Cùng với đó, Hải Phòng tăng cường phối hợp và tạo điều kiện để các tổ chức xã hội - nghề nghiệp bổ trợ tư pháp phát huy vai trò tự quản; thanh tra, kiểm tra đối với tổ chức, hoạt động bổ trợ tư pháp.

Trong quá trình triển khai nhiệm vụ, công tác bổ trợ tư pháp của thành phố vẫn còn những khó khăn như cơ sở dữ liệu công chứng, chứng thực, vi bằng chưa được kết nối liên thông và tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia; quy mô các tổ chức hành nghề còn nhỏ, năng lực cạnh tranh và vai trò tự quản của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu.

Trước những hạn chế đó, UBND thành phố Hải Phòng xác định các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới gồm: tăng cường chỉ đạo, đổi mới tư duy và phương thức làm việc; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; nâng cao chất lượng hoạt động nghề bổ trợ tư pháp gắn với tăng cường thanh tra, kiểm tra; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ hành nghề, phát huy vai trò tự quản của các tổ chức nghề nghiệp và tăng cường phối hợp giữa các ngành, chủ động kiến nghị, báo cáo để kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Từ thực tiễn quản lý các nghề về bổ trợ tư pháp tại địa phương, UBND thành phố Hải Phòng đề xuất Bộ Tư pháp sớm xây dựng, hoàn thiện Cơ sở dữ liệu công chứng, chứng thực thống nhất, dùng chung trên phạm vi cả nước; xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về các chức danh bổ trợ tư pháp. Phối hợp với các bộ, ngành Trung ương bảo đảm việc kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung.

Bên cạnh đó, cần tổ chức triển khai kịp thời Luật Giám định tư pháp, Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) vừa được Quốc hội khóa XV thông qua và nghiên cứu, tham mưu ban hành Luật Luật sư thay thế Luật Luật sư năm 2006, sửa đổi, bổ sung năm 2012, tiếp tục hoàn thiện thể chế chính sách liên quan đến các chế định bổ trợ tư pháp theo hướng mở rộng; tiếp tục định hướng phát triển xã hội hóa các tổ chức bổ trợ tư pháp bảo đảm hỗ trợ cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.