Hải Phòng khắc ghi hình bóng Bác

Từ những ngôi đền của lòng dân

Nằm trong khuôn viên cụm di tích đền, chùa Cái Tắt (phường An Hải), đền thờ Bác Hồ mang vẻ mộc mạc, giản dị nhưng vẫn trang nghiêm, ấm cúng. Ngôi đền rộng khoảng 60 m², có kiến trúc tám mái, lợp ngói mũi; trên nóc đắp hình mặt trời, các góc mái trang trí hoa văn. Công trình được làm bằng gỗ sến, gỗ táu. Bên trong là ban thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và ban thờ thân sinh của Người, cụ Hoàng Thị Loan, cụ Nguyễn Sinh Sắc. Phía trên ban thờ có đại tự “Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Theo tư liệu lịch sử về công trình do cán bộ Bảo tàng Hồ Chí Minh ghi chép, hiện được Ban Quản lý đền lưu giữ, năm 1989, người dân thôn Cái Tắt lập ban thờ Bác trong đền thờ tướng Phạm Tử Nghi. Sau đó, bà con quyết định xây dựng một ngôi đền riêng để tưởng niệm Người. Ban xây dựng được thành lập, do cụ Nguyễn Văn Lương, đảng viên lâu năm, quân nhân cách mạng đã nghỉ hưu tại địa phương, làm Trưởng ban.

Người dân thống nhất chọn vị trí xây dựng trong khuôn viên đền Cái Tắt, với phương châm công trình phải trang nghiêm, giản dị, mang đậm bản sắc dân tộc và địa phương. Đền được khởi công tháng 3/1993, khánh thành ngày 2/9 cùng năm, sau 6 tháng thi công. Toàn bộ kinh phí xây dựng do người dân tự nguyện đóng góp; người góp của, người góp công.

Từ khâu thiết kế đến thi công đều do người địa phương đảm nhiệm. Hơn 30 năm qua, ngôi đền được các thế hệ cán bộ, đảng viên và người dân chăm nom, gìn giữ. Đây cũng là địa chỉ giáo dục truyền thống, góp phần giúp người dân hiểu thêm về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Không chỉ ở phường An Hải, tình cảm của người dân Hải Phòng dành cho Bác còn được thể hiện qua nhiều công trình tưởng niệm khác. Đền thờ Bác trong khuôn viên di tích lịch sử kháng chiến từ đường họ Trịnh (phường Đông Hải) được khởi công ngày 25/9/2018, hoàn thành ngày 19/5/2020, nhân dịp kỷ niệm 130 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Công trình được xây dựng theo mẫu Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại K9. Còn Đền thờ Bác tại Bảo tàng Xi măng Việt Nam (phường Hồng Bàng) được xây dựng trên nền Nhà máy Xi măng Hải Phòng cũ - nơi Người từng đến thăm, nói chuyện với cán bộ, công nhân. Công trình có sự đóng góp của người lao động ngành xi măng.

Mỗi công trình gắn với một câu chuyện và dấu mốc riêng. Qua năm tháng, những nơi tưởng niệm ấy vẫn được gìn giữ, trở thành địa chỉ để người dân tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh và tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của Người.

Gửi tình cảm qua những tác phẩm nghệ thuật

Nếu những ngôi đền lưu giữ hình bóng Bác trong không gian thờ tự trang nghiêm thì các tác phẩm nghệ thuật lại thể hiện tình cảm ấy qua nét vẽ và chất liệu sáng tạo. Được đào tạo tại Trường Mỹ thuật Trung ương năm 1980, có gần 30 năm công tác tại Phòng Kỹ thuật Nhà máy Sứ Hải Dương, Nghệ nhân ưu tú Đặng Thành Long (phường Lê Thanh Nghị) dành nhiều tâm huyết vẽ chân dung Bác Hồ trên các sản phẩm gốm sứ sau khi nghỉ hưu.

Từ năm 2004, nghệ nhân bền bỉ theo đuổi công việc này, một phần bởi niềm tự hào khi nhà máy từng được đón Bác về thăm năm 1962. Qua những chiếc bình hay tranh gốm, nghệ nhân tái hiện hình ảnh Bác trong những khoảnh khắc gắn với lịch sử và đời sống, gửi gắm sự trân trọng của mình qua từng đường nét trên chất liệu đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác.

Với anh Hoàng Kim Tuyến (phường Ngô Quyền), niềm kính yêu dành cho vị Cha già dân tộc được gửi gắm qua những bức tranh làm từ tóc. Yêu thích hội họa từ nhỏ nhưng gắn bó với nghề tạo mẫu tóc, anh Tuyến tìm thấy cách kết hợp hai niềm say mê khi bắt tay sáng tạo loại hình tranh này.

Bức tranh đầu tiên anh thực hiện thành công là chân dung Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, được tạo nên từ tóc của các thành viên trong gia đình. Bức tranh sau khi hoàn thiện nhận được sự ủng hộ của đông đảo bạn bè, đồng nghiệp. Theo anh Tuyến, đây là nguồn động viên lớn để anh tạo nên những bức tranh sau này.

Tình cảm dành cho Bác Hồ còn được Nghệ nhân Nguyễn Văn Thi thể hiện qua tác phẩm điêu khắc “Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 1. Lấy cảm hứng từ bản Di chúc lịch sử và hình tượng cây tre Việt Nam, nghệ nhân kết hợp chất liệu kim loại để tạo nên tác phẩm mang dấu ấn riêng, thể hiện sự kính trọng đối với vị lãnh tụ của dân tộc.

Không chỉ qua những công trình tưởng niệm hay tác phẩm nghệ thuật, tình cảm của người dân Hải Phòng dành cho Bác Hồ còn được thể hiện trong việc tìm hiểu, gìn giữ những ký ức về Người. Tại Bảo tàng Hải Phòng, không gian trưng bày tư liệu, hình ảnh về những lần Bác về thăm thành phố thu hút đông đảo khách tham quan. Mỗi bức ảnh, tư liệu là dịp để người xem hiểu thêm về những dấu mốc trong mối gắn bó giữa Bác với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố.

Từ những ngôi đền do người dân chung tay xây dựng đến chân dung Bác trên gốm sứ, những bức tranh ghép từ tóc hay các tư liệu được gìn giữ tại bảo tàng, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện diện qua nhiều cách khác nhau trong đời sống Hải Phòng. Mỗi cách làm đều góp phần lưu giữ ký ức về Bác, nối tình cảm của các thế hệ hôm nay với Vị Lãnh tụ kính yêu.