Hải Phòng nâng chất môi trường đầu tư, khơi nguồn lực. Bài 2: Nhận diện những điểm nghẽn

Những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đã góp phần tăng sức hấp dẫn của Hải Phòng đối với các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, thực tế triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh cho thấy doanh nghiệp vẫn gặp những khó khăn về mặt bằng, chi phí đầu tư, thủ tục hành chính và nguồn nhân lực.

Những vướng mắc từ thực tiễn

Sau hơn 20 năm xây dựng và phát triển, Công ty CP Tập đoàn Đầu tư HTM (trụ sở tại phường Hải An) đã định hình hoạt động trong 4 lĩnh vực chính. Trong đó, đầu tư, kinh doanh bất động sản công nghiệp là thế mạnh của doanh nghiệp. Hiện HTM đang đầu tư, vận hành và khai thác một số dự án trên địa bàn thành phố, gồm: Cụm công nghiệp Cẩm Văn; khu nhà xưởng cho thuê Hải Thành tại phường Dương Kinh và Khu công nghiệp Đồ Sơn; Khu công nghiệp Cầu Cựu.

Hai dự án nhà xưởng của HTM tại Hải Thành và Khu công nghiệp Đồ Sơn có tổng diện tích gần 20 ha, hiện đã được lấp đầy với hơn 25 doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài. Cụm công nghiệp Cẩm Văn có quy mô 35 ha, khởi công từ tháng 7/2025, hiện đạt tỷ lệ lấp đầy hơn 20% và dự kiến tăng lên 40% vào cuối năm 2026. Trong khi đó, Khu công nghiệp Cầu Cựu có quy mô hơn 100 ha, mới được thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư vào tháng 9/2026 và đang chuẩn bị giải phóng mặt bằng.

Theo ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Đầu tư HTM, trong quá trình triển khai các dự án, doanh nghiệp nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của UBND thành phố, các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, HTM cũng như các chủ đầu tư hạ tầng vẫn gặp không ít khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng dự án và thu hút các nhà đầu tư thứ cấp.

Ông Nguyễn Ngọc Anh cho biết, những khó khăn chủ yếu tập trung ở hai nhóm vấn đề. Thứ nhất là công tác đền bù, giải phóng mặt bằng. Hầu hết các dự án đều phát sinh vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và vận động người dân bàn giao mặt bằng, khiến tiến độ bị kéo dài. Thứ hai là thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và phòng cháy, chữa cháy. Do liên quan đến nhiều cơ quan quản lý và lĩnh vực chuyên ngành nên quá trình hoàn thiện các thủ tục này còn mất nhiều thời gian.

Bên cạnh mặt bằng và thủ tục, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sản xuất công nghiệp cũng là thách thức đối với thành phố. Tại Công ty TNHH Regina Miracle International Việt Nam, doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài có trụ sở tại Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng và 5 nhà máy trên địa bàn thành phố, nhu cầu tuyển dụng tăng theo quy mô sản xuất và đơn hàng. Năm 2026, để đáp ứng đơn hàng cuối năm, doanh nghiệp cần tuyển thêm khoảng 2.660 lao động, nhưng đến nay mới tuyển được khoảng 53% nhu cầu. Tình trạng thiếu lao động gây áp lực trong bố trí nhân lực, duy trì tiến độ sản xuất và đáp ứng đơn hàng.

Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố có nhu cầu tuyển mới khoảng 100.000 lao động mỗi năm, chủ yếu trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, dệt may và da giày. Trong khi nhu cầu tuyển dụng lớn, nguồn cung lao động vẫn chưa đáp ứng đầy đủ, nhất là lao động kỹ thuật, có tay nghề. Điều này cho thấy thiếu hụt nhân lực không chỉ là khó khăn của từng doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến khả năng duy trì và mở rộng sản xuất công nghiệp của thành phố.

Ở góc độ quản lý, thành phố cũng xác định một điểm nghẽn cần sớm khắc phục là giá một số loại đất theo Bảng giá đất hiện cao hơn so với các tỉnh, thành phố lân cận. Điều này làm tăng chi phí đầu tư trực tiếp và đơn giá thuê đất, qua đó giảm lợi thế cạnh tranh và cơ hội tiếp cận đất đai của các tổ chức, cá nhân.

Như vậy, mặt bằng, chi phí đầu tư và nguồn nhân lực là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Các vấn đề này cũng có mối liên hệ với nhau: giải phóng mặt bằng chậm làm kéo dài thời gian thực hiện dự án; chi phí bồi thường lớn làm tăng tổng vốn đầu tư; thiếu lao động có tay nghề hạn chế khả năng khai thác công suất khi nhà máy đi vào hoạt động. Bên cạnh đó, việc giải quyết thủ tục hành chính cũng ảnh hưởng đến tiến độ và tính chủ động của doanh nghiệp trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Doanh nghiệp cần gì?

Từ những khó khăn trên, doanh nghiệp mong muốn không chỉ được hỗ trợ giải quyết từng vướng mắc cụ thể mà còn cần một cơ chế điều hành nhất quán, minh bạch, có thể dự đoán và được thực hiện hiệu quả. Trong đó, chất lượng đội ngũ cán bộ trực tiếp giải quyết công việc, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và trách nhiệm xử lý kiến nghị là những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.

Từ thực tế triển khai các dự án hạ tầng, ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Đầu tư HTM đề nghị thành phố tăng cường chỉ đạo chính quyền địa phương đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch để bàn giao cho chủ đầu tư. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các ngành trong giải quyết thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy, chữa cháy, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Ông Hoàng Mạnh Thế, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng Kênh cho rằng, thành phố cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên môn từ cấp phường, xã đến các sở, ngành, bảo đảm chuyên nghiệp, thạo việc, nắm chắc quy định pháp luật và có trách nhiệm, thực sự đồng hành cùng doanh nghiệp. Cán bộ trực tiếp giải quyết công việc cần am hiểu quy định, hướng dẫn rõ ràng để doanh nghiệp không phải mất nhiều thời gian tìm hiểu, bổ sung hồ sơ hoặc đi lại nhiều lần.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc, bên cạnh môi trường đầu tư thuận lợi, các điều kiện phục vụ hoạt động sản xuất lâu dài cũng được đặc biệt quan tâm. Ông Seog Myeong Gug, Chủ tịch KOCHAM Hải Phòng (Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Hải Phòng) cho biết, các doanh nghiệp Hàn Quốc mong muốn thành phố quan tâm giải quyết tình trạng thiếu lao động chất lượng cao; hỗ trợ, hướng dẫn thủ tục cấp phép cho lao động nước ngoài; thường xuyên cập nhật, phổ biến quy định pháp luật mới, nhất là chính sách thuế. Cùng với đó là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, phát triển nhà ở công nhân và các dịch vụ thiết yếu phục vụ người lao động.

Ở góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp thành phố, ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng đề xuất thành phố quan tâm giảm chi phí đất đai, tiếp tục cải cách hành chính theo hướng đơn giản, nhanh chóng, minh bạch và duy trì đối thoại định kỳ giữa chính quyền với doanh nghiệp. Đáng chú ý, các kiến nghị cần được giao cho cơ quan cụ thể chịu trách nhiệm xử lý, có thời hạn trả lời và công khai kết quả thực hiện. Theo ông Thắng, cách làm này giúp nâng cao trách nhiệm của từng sở, ngành, cán bộ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp theo dõi tiến độ giải quyết những vấn đề đã phản ánh.

Đánh giá về môi trường kinh doanh, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, thu hút các dự án lớn và phát triển hạ tầng đã góp phần củng cố vị thế của Hải Phòng là trung tâm công nghiệp, logistics và kinh tế biển quan trọng của cả nước. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về vốn, mặt bằng sản xuất, chi phí, nhân lực chất lượng cao, công nghệ và sức ép cạnh tranh.

Thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng; nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Tăng cường kết nối doanh nghiệp Hải Phòng với các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI và chuỗi cung ứng trong nước, quốc tế, tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất, kinh doanh.

HÀ MINH

----------------------------

Bài 3: Cải cách thực chất để đi đường dài