Hải Phòng sau 80 năm phát triển từ ngày Bác về thăm

Chiều 20/10, tại Hội thảo khoa học 80 năm ngày Bác Hồ về thăm Hải Phòng (20, 21/10/1946 - 20, 21/2026): "Dấu ấn - Hành trình - Khát vọng phát triển cùng đất nước" do Thành ủy Hải Phòng tổ chức, đồng chí Hoàng Minh Cường, Ủy viên Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố thay mặt lãnh đạo UBND thành phố trình bày tham luận "Hải Phòng - 80 năm phát triển và những thành tựu nổi bật từ việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh". Báo điện tử Hải Phòng giới thiệu toàn văn phát biểu của Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường tóm tắt tham luận của UBND thành phố.

Cách đây đúng 80 năm, ngày 20/10/1946, Cảng Hải Phòng vinh dự thay mặt đồng bào cả nước đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về từ nước Pháp sau chuyến ngoại giao lịch sử. Tại vùng đất cửa biển kiên trung này, Người đã gửi gắm niềm tin yêu sâu sắc và lời căn dặn thiêng liêng: "Mọi người đồng tâm hiệp lực, chắc chắn thành phố Hải Phòng sẽ trở thành một thành phố gương mẫu của cả nước".

Trong tư duy chiến lược của Người, Hải Phòng luôn giữ vị trí địa - chính trị, địa - kinh tế đặc biệt trọng yếu - là "cửa ngõ ra biển của Bắc Kỳ", trung tâm công nghiệp lớn và đầu mối giao thương quốc tế. Người cũng nhìn nhận sâu sắc rằng: Nguồn lực phát triển lớn nhất của Hải Phòng chính là bản lĩnh, khí chất, tinh thần tự lực, tự cường và sự đồng tâm của con người Hải Phòng.

Tám thập kỷ trôi qua, lời căn dặn năm xưa đã trở thành kim chỉ nam soi đường, biến tình cảm của Bác thành ý chí, động lực hành động cách mạng. Từ một đô thị Cảng bị chiến tranh tàn phá nặng nề, Hải Phòng hôm nay đã vươn mình mạnh mẽ, khẳng định vị thế một cực tăng trưởng chiến lược của vùng đồng bằng sông Hồng và của cả nước.

Với bản lĩnh trung dũng và tinh thần tiên phong đổi mới, hành trình 80 năm qua là minh chứng sống động cho sự vận dụng trung thành, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh qua từng giai đoạn lịch sử:

1. Trong kháng chiến giải phóng dân tộc (1946 - 1975):

Khắc sâu lời dạy "Không có gì quý hơn độc lập, tự do", quân và dân thành phố Cảng đã làm rạng danh truyền thống "Trung dũng - Quyết thắng". Từ trận tập kích sân bay Cát Bì rực lửa được Bác phong tặng danh hiệu "Đoàn dũng sĩ Cát Bi" năm 1954; đến việc khôi phục thần tốc tuyến hỏa xa Hà Nội - Hải Phòng chỉ 2 ngày sau giải phóng (13/5/1955); phong trào thi đua "Sóng Duyên Hải" từ Nhà máy Xi măng Hải Phòng lan tỏa khắp miền Bắc và huyền thoại "Đoàn tàu không số" xuất phát từ bán đảo Đồ Sơn mở đường Hồ Chí Minh trên biển. Hải Phòng đã kiên cường bắn rơi 317 máy bay Mỹ, bắn cháy 8 tàu chiến, vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ vững chắc đầu mối chi viện cho chiến trường miền Nam và sản xuất mắc xi măng đặc biệt P.600 góp phần xây dựng Lăng Bác.

2. Giai đoạn tìm tòi, mở đường đổi mới (1975 - 2000):

Khi đất nước đối mặt với khủng hoảng kinh tế - xã hội thời kỳ bao cấp, phát huy phong cách dám nghĩ, dám làm của Bác, Thành ủy Hải Phòng đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TU năm 1980 về khoán sản phẩm trong nông nghiệp - tiền đề thực tiễn then chốt để Trung ương ban hành Chỉ thị số 100-CT/TW năm 1981 của Ban Bí thư. Tiếp đó là Quyết định số 10-QĐ/TU năm 1987 về giao ruộng khoán tới hộ xã viên, góp phần mở đường cho Nghị quyết số 10-NQ/TW (Khoán 10) của Bộ Chính trị. Hải Phòng cũng chính là nơi đúc kết và thực hành phương châm lớn mang đậm tư tưởng dân chủ Hồ Chí Minh: "Dân biết, dân làm, dân kiểm tra". Bước vào thời kỳ mở cửa, thành phố tiên phong triển khai cơ chế "thành phố mở về kinh tế", chủ động thu hút FDI, tạo nền tảng đột phá cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng và Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đặc biệt từ dấu mốc lịch sử giữa năm 2025 - khi thành phố thực hiện chủ trương hợp nhất với tỉnh Hải Dương và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp - Hải Phòng đã bước vào một kỷ nguyên phát triển mới với thế và lực hoàn toàn khác biệt; đây là giai đoạn bứt phá toàn diện và những số liệu minh chức thực tế trong giai đoạn phát triển mới:

1. Về quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế: Sau hợp nhất, Hải Phòng sở hữu không gian phát triển rộng lớn với diện tích tự nhiên trên 3.190 km², dân số trên 4,6 triệu người. Quy mô nền kinh tế của thành phố đạt xấp xỉ 30 tỷ USD (khoảng 734.420 tỷ đồng), vững vàng ở vị trí thứ 3 toàn quốc. Đặc biệt, Hải Phòng là địa phương duy nhất trên cả nước duy trì chuỗi 11 năm liên tiếp đạt tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số. Năm 2025, GRDP thành phố tăng 11,81% - mức tăng trưởng cao nhất trong các thành phố trực thuộc Trung ương và đứng thứ hai cả nước. Bước sang năm 2026, thành phố tiếp tục giữ vững đà bứt phá: GRDP 6 tháng đầu năm tăng 11,33%, và tính chung 9 tháng đầu năm 2026 ước tăng 11,73%, trong đó riêng quý III tăng tới 13,09%.

2. Về thu ngân sách và mở rộng sản xuất công nghiệp: Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước đạt mức kỷ lục 197.810 tỷ đồng (đạt 134,2% dự toán, tăng 29,6%), trong đó thu nội địa lần đầu tiên đạt gần 105.000 tỷ đồng. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách tiếp tục đạt 162.173 tỷ đồng (tăng 11,7% so với cùng kỳ). Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng đầu năm 2026 tăng 15,14%, khẳng định sức sản xuất mạnh mẽ của trung tâm công nghiệp quy mô lớn với 3 khu kinh tế tổng diện tích 47.840 ha và 45 khu công nghiệp có quy mô gần 13.000 ha.

Thành phố đã và đang chủ động khởi công 9 khu công nghiệp mới, thành lập Khu kinh tế chuyên biệt 5.300 ha và triển khai Khu thương mại tự do 6.292 ha theo Nghị quyết 226/2025/QH15 của Quốc hội.

3. Về kinh tế biển, logistics và hội nhập quốc tế: Hiện thực hóa lời căn dặn của Bác về phát huy lợi thế cảng biển, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng Hải Phòng năm 2025 đạt 213 triệu tấn; 9 tháng đầu năm 2026 đạt 156,3 triệu tấn (tăng 11,8%). Cụm cảng Hai Phòng đã vươn lên xếp thứ 13 thế giới về hiệu suất cảng container (CPPI 2025). Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt 91,72 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 50,14 tỷ USD; 9 tháng đầu năm 2026 xuất khẩu tiếp tục chạm mốc 43,72 tỷ USD. Hải Phòng vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì thành tích dẫn đầu toàn quốc về Bộ chỉ số đánh giá thực thi các FTA (FTA Index 2025).

4. Về cải cách hành chính, chuyển đổi số và khoa học - công nghệ: Học tập phong cách làm việc khoa học, sâu sát, "nói đi đôi với làm" của Bác, Hải Phòng đã tạo nên bước đột phá mạnh mẽ về môi trường đầu tư: Năm 2025, thành phố đứng thứ nhất toàn quốc ở cả hai chỉ số quan trọng là Chỉ số Cải cách hành chính (PAR INDEX) và Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS); thuộc Top 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế xuất sắc nhất cả nước (PCI). Thành phố đã cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, số hóa hồ sơ đạt 96,2%, cung cấp 1.162 dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Chỉ số Đổi mới sáng tạo địa phương (PII) xếp thứ 4 toàn quốc; lọt vào bảng xếp hạng Top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu (vị trí 765). Đặc biệt, thành phố đã thu hút thành công Dự án sản xuất đế mạch và đóng gói bán dẫn trị giá 1 tỷ USD của Tập đoàn LG Innotek vào Khu thương mại tự do Hải Phòng.

5. Về an sinh xã hội và chăm lo đời sống nhân dân: Khắc sâu lời dạy của Bác: "Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi", Hải Phòng kiên trì thực hiện nhất quán quan điểm: "Đầu tư cho an sinh xã hội phải đi trước so với tốc độ phát triển kinh tế". Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 6,7% (năm 2003) xuống chỉ còn 0,2%; thu nhập bình quân đầu người cải thiện vượt bậc; chính sách hỗ trợ an sinh của thành phố luôn thuộc nhóm cao nhất cả nước. Hải Phòng là một trong những địa phương đi đầu cả nước thực hiện miễn 100% học phí từ bậc mầm non đến THPT, duy trì vị thế tốp đầu cả nước với 29 năm liên tục có học sinh đạt giải quốc tế.

Từ thực tiễn 80 năm vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, UBND thành phố Hải Phòng rút ra 3 bài học kinh nghiệm sâu sắc:

Một là, luôn kiên định, trung thành với nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng phải vận dụng sáng tạo, xuất phát từ thực tiễn khách quan, dám thí điểm mô hình mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Hai là, quán triệt sâu sắc bài học "Lấy dân làm gốc". Mọi chủ trương, cơ chế chính sách chỉ thực sự có giá trị khi hướng vào nâng cao đời sống của nhân dân và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cộng đồng doanh nghiệp.

Ba là, kết hợp chặt chẽ sức mạnh nội sinh với tranh thủ tối đa nguồn lực ngoại sinh; gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế nhanh với bảo đảm an sinh xã hội bền vững và giữ vững quốc phòng, an ninh vùng biển đảo Đông Bắc của Tổ quốc.

Bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng quyết tâm tiếp tục hiện thực hóa trọn vẹn lời căn dặn của Bác thông qua các nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

1. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, tập trung vào 3 trụ cột đột phá: Công nghiệp công nghệ cao - Cảng biển, logistics quốc tế - Đô thị du lịch biên hiện đại.

2. Khai thác tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội; đẩy nhanh tiến độ các bến tiếp theo tại Cảng nước sâu Lạch Huyện, khẩn trương hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, phát triển Khu thương mại tự do trở thành động lực tăng trưởng mới.

3. Đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính, xây dựng bộ máy chính quyền hai cấp tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực sự "vì dân phục vụ".

4. Xây dựng con người Hải Phòng phát triển toàn diện, hội tụ tinh thần "Đất Cảng anh hùng - Xứ Đông văn hiến", bản lĩnh, hào sảng, nghĩa tình, sáng tạo, xứng đáng là chủ nhân của thành phố cảng biển quốc tế văn minh, hiện đại.

80 năm trôi qua, hình ảnh và lời căn dặn ân cần của Bác Hồ khi đặt chân lên bến Cảng Hải Phòng ngày 20/10/1946 vẫn mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân thành phố.

Với niềm tin son sắt, ý chí tự lực tự cường và tinh thần đoàn kết thống nhất cao, Hải Phòng khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất: Tiếp tục vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, hoàn thành xuất sắc các mục tiêu Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, xây dựng thành phố thực sự trở thành "thành phố gương mẫu của cả nước" như Bác hằng mong muốn!