Hiệu trưởng ký bằng tốt nghiệp THPT

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 không chỉ thay đổi về cách tổ chức, mà còn có điểm mới đáng chú ý là việc cấp bằng tốt nghiệp được phân cấp rõ ràng hơn. Theo đó, hiệu trưởng các trường THPT ký bằng cho học sinh. Đây là một bước cải cách hành chính nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm bớt khâu trung gian và gắn trách nhiệm cụ thể của từng nhà trường đối với học sinh của mình.

Nhìn vào thực tế có thể thấy sự thay đổi này là cần thiết. Chẳng hạn tại Hải Phòng, mỗi năm có hơn 56.000 thí sinh dự thi trong hai năm học gần đây. Trong bối cảnh quản lý hiện đại, việc một cá nhân phải xử lý một quy trình mang tính kỹ thuật, lặp lại với tần suất cao như vậy là chưa thực sự hợp lý.

Do vậy, phân cấp cho hiệu trưởng là bước đi hợp lý theo hướng giảm tải cho cấp trung gian, đồng thời rút ngắn quy trình, tăng tốc độ xử lý. Nhưng điều quan trọng hơn, đây là sự thay đổi trong cách quản lý, từ cơ chế tập trung sang phân cấp, phân quyền, gắn quyền hạn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ sở giáo dục.

Nguyên tắc “nơi nào đào tạo, nơi đó cấp bằng” không phải là điều mới trong giáo dục. Ở bậc đại học, các cơ sở đào tạo đã thực hiện quyền này từ nhiều năm qua. Nhiều quốc gia cũng áp dụng mô hình tương tự đối với văn bằng phổ thông. Do đó, việc trao quyền cho hiệu trưởng ký bằng tốt nghiệp THPT không chỉ phù hợp với thực tiễn trong nước, mà còn tiệm cận với thông lệ quốc tế, góp phần hoàn thiện cơ chế quản trị giáo dục theo hướng hiện đại.

Ở góc độ quản lý, lợi ích của việc phân cấp thể hiện khá rõ. Thay vì dồn toàn bộ công việc về một đầu mối, việc trao quyền cho các trường giúp giảm áp lực đáng kể cho cấp quản lý, nhất là khi quy mô thí sinh ngày càng lớn sau quá trình sắp xếp, hợp nhất. Chẳng hạn, riêng Hà Nội năm 2025 đã có hơn 124.000 thí sinh đăng ký dự thi. Khi đó, quy trình cấp phát văn bằng được rút gọn, tiết kiệm thời gian, chi phí hành chính, đồng thời giúp bộ máy vận hành linh hoạt và hiệu quả hơn.

Quan trọng hơn, khi hiệu trưởng là người trực tiếp ký bằng tốt nghiệp, trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục không còn mang tính hình thức. Chất lượng dạy học, quy trình kiểm tra - đánh giá, tổ chức thi cử… đều gắn trực tiếp với uy tín và trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu nhà trường. Điều này tạo áp lực tích cực, buộc các cơ sở giáo dục phải siết chặt kỷ cương, nâng cao chất lượng thực chất, thay vì chỉ hoàn thành quy trình.

Tuy vậy, phân cấp không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Để chủ trương này phát huy hiệu quả, cần đi kèm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ, từ chuẩn hóa quy trình, quản lý phôi bằng, đến tăng cường thanh tra, hậu kiểm. Khi nhiều đầu mối cùng tham gia cấp bằng, yêu cầu về tính thống nhất, minh bạch và an toàn pháp lý càng phải được đặt ra ở mức cao hơn.

Việc giao quyền cho hiệu trưởng ký cấp bằng tốt nghiệp THPT là một bước đi hợp lý, phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Khi quyền hạn được phân bổ đúng cấp, đi kèm với trách nhiệm rõ ràng và cơ chế giám sát chặt chẽ, cải cách này không chỉ giúp giảm bớt áp lực hành chính mà còn góp phần nâng cao chất lượng và uy tín của hệ thống giáo dục phổ thông.