(HPĐT)- Thời gian qua, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành nhiều chính sách tín dụng liên quan tới hợp tác xã (HTX), được ngành Ngân hàng tổ chức triển khai thực hiện theo đúng quy định. Tuy nhiên, nhiều HTX vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận các nguồn tín dụng do năng lực tài chính, phương tiện sản xuất, cơ sở vật chất… còn yếu, nhất là không có tài sản bảo đảm khi vay vốn.
HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ nông nghiệp xã Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo) trong vụ thu hoạch rau để cung cấp thị trường trong và ngoài thành phố.
Vay vốn không dễ
HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ nông nghiệp xã Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo) là một trong những đơn vị trồng và thu mua nhiều nông sản đem lại hiệu quả kinh tế cao, cung cấp cho các chợ đầu mối, thị trường trong và ngoài thành phố. Bên cạnh đó, HTX đưa nhiều loại rau, củ, quả… xuất khẩu ra thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc. HTX có nhiều lợi thế trong sản xuất, kinh doanh cũng như tiếp cận thị trường, tuy nhiên để tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng vẫn gặp nhiều khó khăn. Giám đốc HTX Cao Thị Hằng cho biết, hiện, đơn vị được Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) cho vay theo hình thức nguồn vốn giải quyết việc làm cho người lao động đủ điều kiện là 50 triệu đồng. HTX đang tiếp tục làm hồ sơ vay 100 triệu đồng để sản xuất theo kênh vay vốn của Hội Phụ nữ xã. Dù hiện nay, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước có các gói hỗ trợ giảm lãi suất 2% theo Nghị định số 31 của Chính phủ; hỗ trợ các HTX sau ảnh hưởng dịch bệnh COVID-19… tại các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, để vay được nguồn vốn này, các HTX cần nhiều điều kiện như năng lực tài chính, phương thức sản xuất, kinh doanh, dự án trong tương lai… Trong đó, điều kiện quan trọng là phải có tài sản bảo đảm. Với HTX chủ yếu là đất nông nghiệp thuê, máy móc, trang thiết bị sản xuất có giá trị không lớn, nên không đủ điều kiện để ngân hàng cho vay hay tín chấp.
Tương tự, HTX Môi trường và Dịch vụ thương mại Thành Vinh (quận Dương Kinh) trở thành mô hình hiệu quả cao, nhiều đơn vị làm dịch vụ môi trường ở các tỉnh, thành phố khác học tập kinh nghiệm. Bên cạnh đó, HTX cũng là nơi các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tìm đến chia sẻ, nghiên cứu, hỗ trợ đầu tư, chuyển giao công nghệ… Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Đoàn Thị Mơ cho biết, hiện, HTX được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Quỹ hỗ trợ phát triển HTX của Liên minh HTX Việt Nam và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để mua phương tiện (xe ô tô chuyên dụng môi trường). Nguồn vốn này khoảng vài trăm triệu do tài sản thế chấp bằng chính phương tiện được mua. Còn đầu tư máy móc, công nghệ xử lý rác thải… cần nguồn vốn lớn hơn thì HTX không đủ điều kiện vay.
Cần đơn giản thủ tục và hướng dẫn cụ thể
Theo Phó giám đốc NHCSXH Chi nhánh Hải Phòng Vũ Hữu Huy, hiện nay NHCSXH chỉ có chính sách cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm, đối với người lao động đủ điều kiện; cho vay hộ nghèo, khó khăn, hộ chính sách khác tối đa 100 triệu đồng, nguồn vốn vay trên 100 triệu đồng thì phải có tài sản bảo đảm. Hiện, NHCSXH chưa đáp ứng được nhu cầu vay vốn của HTX theo hình thức tín chấp.
Về phía các ngân hàng thương mại luôn sẵn sàng ưu tiên các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân hay HTX có nhu cầu vay vốn, nhưng phải đủ điều kiện. Giám đốc Agribank Chi nhánh Bắc Hải Phòng Nguyễn Bá Ngọc cho rằng: Năng lực tài chính, phương tiện sản xuất, cơ sở vật chất… của HTX còn yếu, chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất kinh doanh hiện nay. Nguồn vốn lưu động của HTX hạn chế, trong khi để vay vốn triển khai dự án mới đòi hỏi HTX phải có nguồn vốn tự có đối ứng chiếm từ 20-30% vốn đầu tư của dự án. Đây là yêu cầu bắt buộc khi vay vốn mà nhiều HTX hiện nay khó đáp ứng được. Ngoài ra, nhiều HTX thiếu hệ thống báo cáo chuẩn về tình hình tài chính; sổ sách kế toán chưa đáp ứng yêu cầu của tổ chức tín dụng, nên ngân hàng khó đánh giá hiệu quả hoạt động của HTX trong những năm liền kề để thẩm định và quyết định việc cho vay. Với trường hợp sau khi cho vay vốn, ngân hàng cũng khó kiểm tra được tình hình sử dụng, hiệu quả nguồn vốn vay của HTX. Một yếu tố quan trọng khác là nhiều HTX không có tài sản bảo đảm khi vay vốn. Số ít HTX được thành viên dùng tài sản thế chấp để bảo đảm cho khoản vay, tuy nhiên, giá trị không nhiều. HTX chưa có quỹ hoặc tổ chức để thực hiện bảo lãnh tín dụng khi vay vốn. Các thành viên góp vốn vào HTX bằng tài sản, nhưng vẫn mang tên cá nhân người chủ sở hữu chưa chuyển tên cho HTX, gây khó khăn cho HTX trong việc sử dụng tài sản để thế chấp vay vốn.
Có thể nói, những khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay dẫn đến nhiều hạn chế như không khuyến khích HTX đầu tư chế biến sâu mà chủ yếu thu gom nguyên liệu; năng suất, hiệu quả sản xuất - kinh doanh thấp... Để tháo gỡ khó khăn, đồng thời giúp HTX dễ tiếp cận nguồn vốn vay rất cần NHNN có hướng dẫn, chỉ đạo với ngân hàng thương mại và NHCSXH đơn giản hóa thủ tục vay vốn được thụ hưởng hỗ trợ 2% lãi suất theo Nghị định 31 của Chính phủ, để nguồn vốn thực sự phát huy hiệu quả cao phục hồi sau đại dịch COVID-19 và phát triển sản xuất./.
Bài và ảnh: THẢO ANH
