(HPĐT)- Điểm nổi bật trong hoạt động của các HTX trên địa bàn thành phố hiện nay là chú trọng mở rộng liên kết sản xuất, trở thành “mắt xích” trong chuỗi giá trị để thuận lợi hơn trong các khâu sản xuất cũng như tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, dù mong muốn, nhưng không phải HTX nào cũng triển khai thành công do còn nhiều khó khăn, vướng mắc.
Mô hình liên kết cấy lúa Nhật J02 tại HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo).
Quan trọng là bảo đảm “đầu ra”
Sản phẩm cá vược của HTX nuôi trồng thủy sản Mắt Rồng, xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) nổi tiếng có chất lượng ngon, “sạch”. Trung bình, HTX cung cấp ra thị trường khoảng hơn 300 tấn cá vược thương phẩm/năm. Thế nhưng, lợi nhuận của 62 hộ sản xuất trong HTX thu được không lớn, do sản phẩm chủ yếu bán buôn cho thương lái hoặc bán lẻ tại các chợ. Trước thực tế trên, HTX tìm kiếm, mời gọi các doanh nghiệp, siêu thị lớn liên kết bao tiêu sản phẩm, song chưa có doanh nghiệp nhận lời. Theo Giám đốc HTX Nguyễn Đức Văn, khó khăn của HTX hiện nay trong liên kết sản xuất là hạn chế về kinh nghiệm, năng lực quảng bá, tiếp thị sản phẩm đến doanh nghiệp. HTX tập trung khâu sản xuất, chú trọng tăng sản lượng, nâng cao chất lượng sản phẩm, nhưng chưa thể chủ động “đầu ra”. Đến nay, với sản lượng thu hoạch lớn, sản phẩm đặc thù đòi hỏi bảo quản tươi sống, sơ chế, nhưng HTX không có vốn đầu tư xây dựng khu sơ chế, bảo quản sau thu hoạch nên rất khó được doanh nghiệp chấp thuận. Cá thu hoạch đến đâu phải bán cất đến đó. Tư thương lợi dụng hạn chế này để ép giá.
Trái với HTX nuôi trồng thủy sản Mắt Rồng, sau khi tổ chức lại hoạt động theo Luật HTX năm 2012, Ban quản trị HTX dịch vụ nông nghiệp Hùng Tiến (huyện Vĩnh Bảo) xác định rõ liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị là xu hướng tất yếu. Ngay từ việc trồng cây gì, nuôi con gì được HTX tính toán kỹ lưỡng, căn cứ cụ thể vào điều kiện của địa phương, năng lực của HTX và nhất là ký kết thỏa thuận với doanh nghiệp bảo đảm các khâu “đầu vào”, “đầu ra” mới bắt tay vào sản xuất. Trong quá trình sản xuất, HTX làm tốt vai trò cầu nối, bảo đảm quyền lợi của cả hộ sản xuất và doanh nghiệp. Trong đó, phân công cán bộ HTX thường xuyên kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các cam kết của bà con về quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm theo yêu cầu của doanh nghiệp. Đồng thời, HTX giữ mối liên lạc chặt chẽ với doanh nghiệp, bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng các điều khoản đã ký kết về thời điểm, giá thu mua. HTX tích cực phối hợp với Phòng Kinh tế - hạ tầng, Nông nghiệp huyện và Sở Khoa học – Công nghệ thực hiện tem truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm của HTX… Với cách làm này, cùng với thuận lợi về vốn đầu tư, có nhà kho, kho lạnh, sân phơi rộng, từ năm 2016 đến nay, HTX liên kết với các doanh nghiệp, triển khai thành công nhiều mô hình sản xuất, mang lại giá trị kinh tế cao. Điển hình, HTX liên kết với Công ty CP Giống- Vật tư nông nghiệp công nghệ cao Việt Nam, mạnh dạn đưa giống lúa Nhật J02 vào sản xuất. Công ty cung cấp giống, thu mua sản phẩm sau thu hoạch. Trong quá trình sản xuất, HTX phối hợp Trạm khuyến nông, khuyến ngư huyện tập huấn, hướng dẫn bà con lịch gieo cấy, kỹ thuật chăm sóc… Với mô hình này, thành viên HTX thu lãi 24 triệu đồng/ha, cao hơn canh tác giống đại trà trước đây 10 triệu đồng/ha. Ngoài ra, một số mô hình liên kết trồng rau bắp cải, khoai tây, ớt mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thay đổi tập quán canh tác, nâng cao thu nhập.
Có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp
Từ thực tế tại HTX nuôi trồng thủy sản Mắt Rồng và HTX dịch vụ nông nghiệp Hùng Tiến cho thấy, sau chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012, hoạt động như doanh nghiệp độc lập, các HTX thuận lợi hơn trong liên kết phát triển sản xuất. Đặc biệt, với các HTX chủ động xây dựng phương án sản xuất cụ thể, lãnh đạo quản lý có năng lực, có hạ tầng đồng bộ, huy động hiệu quả vốn đầu tư, được chính quyền địa phương quan tâm tạo điều kiện, thì càng thuận lợi hơn. Ngược lại, ở những HTX còn nhiều khó khăn, hạn chế về nguồn lực đầu tư, công nghệ, trình độ quản lý, nhà xưởng, các khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch… sẽ rất khó để tham gia các chuỗi liên kết sản xuất.
Do đó, các HTX cần chủ động đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng kế hoạch sản xuất gắn với tiêu thụ, chú trọng phát triển các sản phẩm phù hợp nhu cầu của thị trường, sản phẩm thế mạnh có lợi thế cạnh tranh để thuận lợi tham gia các chuỗi liên kết sản xuất. Bên cạnh nỗ lực của bản thân, các HTX mong muốn Chính phủ, thành phố có cơ chế ưu đãi về vốn vay đầu tư phát triển sản xuất để nâng cao năng lực tham gia chuỗi liên kết sản xuất. Thành phố, các quận, huyện quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ cho các vùng sản xuất tập trung, nhất là các vùng sản xuất sản phẩm đặc trưng địa phương; thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy bảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch quy mô lớn. Bên cạnh đó, các cấp, ngành chức năng hỗ trợ xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm; nâng cao năng lực quảng bá, tiếp thị sản phẩm, tham gia các hội chợ trong nước, quốc tế để tìm kiếm cơ hội hợp tác sản xuất kinh doanh.
Bài và ảnh: Ngọc LanHiện, toàn thành phố có 42 mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị có sự tham gia của các HTX với quy mô 745 ha. Trong đó, có 29 mô hình trong lĩnh vực trồng trọt, 9 mô hình trong lĩnh vực chăn nuôi và 4 mô hình trong lĩnh vực thủy sản; nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất.
