Israel đối mặt khó khăn trong thành lập chính phủ mới

Kết quả kiểm phiếu chính thức do Ủy ban Bầu cử trung ương Israel công bố tối 29/10 cho thấy, liên minh do Thủ tướng Benjamin Netanyahu đứng đầu giành được 53 ghế trong Quốc hội khóa mới gồm 120 ghế. Trong khi đó, khối đối lập với chủ trương thay thế ông Netanyahu có 48 ghế.

Như vậy, cả hai phe đều chưa đạt ngưỡng 61 ghế để tự thành lập chính phủ đa số. Việc hình thành chính phủ mới do đó sẽ phụ thuộc vào kết quả đàm phán liên minh và khả năng tranh thủ sự ủng hộ từ các đảng do người Arập lãnh đạo.

Đáng chú ý, hai đảng Arập gồm Liên danh Chung và Ra’am giành tổng cộng 19 ghế, con số cao nhất từ trước đến nay trong lịch sử bầu cử Israel. Thành tích này cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của các đảng Arập đối với chính trường nước này, đồng thời khiến quá trình tìm kiếm đối tác liên minh sau cuộc bầu cử ngày 27/10 trở nên phức tạp hơn.

Trong phe ủng hộ Thủ tướng Netanyahu, Likud tiếp tục giữ vị trí đảng có số ghế lớn nhất với 27 ghế. Hai đảng theo đường lối cực hữu là Thống nhất Torah Do Thái giáo (UTJ) và Otzma Yehudit cùng giành 7 ghế mỗi đảng. Shas và đảng Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái giáo đều có 6 ghế.

Ở phía đối lập, liên minh gồm đảng Yashar của cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot, đảng B’Yachad do cựu Thủ tướng Naftali Bennett đứng đầu, đảng Yisrael Beytenu của ông Avigdor Liberman và đảng Dân chủ do ông Yair Golan lãnh đạo đạt tổng cộng 48 ghế. Trong đó, Yashar giành 21 ghế, B’Yachad có 12 ghế, đảng Dân chủ được 8 ghế và Yisrael Beytenu giành 7 ghế.

Hai đảng cánh hữu quy mô nhỏ là đảng Nhân dân Israel và đảng Quân nhân dự bị-kinh tế không giành đủ số phiếu cần thiết để có đại diện tại Quốc hội, do không vượt qua ngưỡng tối thiểu 3,25%.

Kết quả kiểm phiếu chính thức cũng cho thấy sự khác biệt so với dự báo của phần lớn các cuộc thăm dò trước bầu cử. Theo đó, các khảo sát từng nghiêng về khả năng phe đối lập giành ưu thế, đồng thời dự báo Yashar có thể trở thành đảng lớn nhất tại Quốc hội.

Việc Likud đạt số ghế cao hơn dự kiến giúp ông Netanyahu tiếp tục giữ lợi thế trên chính trường, song chưa tạo đủ cơ sở để bảo đảm nhiệm kỳ cầm quyền tiếp theo.

Ngay sau khi kết quả bầu cử được công bố, lãnh đạo các đảng đã tăng cường tiếp xúc, tìm kiếm tiếng nói chung nhằm xây dựng phương án thành lập chính phủ. Ngày 29/10, ông Eisenkot và ông Bennett có cuộc gặp riêng để trao đổi về khả năng sớm hình thành một chính phủ mới. Cùng ngày, ông Golan làm việc với ông Mansour Abbas, lãnh đạo đảng Ra’am, đồng thời đề nghị các lực lượng đối lập cân nhắc hợp tác với những đảng Arập.

Dù vậy, việc tập hợp lực lượng vẫn gặp nhiều trở ngại do khác biệt về quan điểm chính trị. Ông Liberman khẳng định sẽ không tham gia bất kỳ chính phủ nào do ông Netanyahu đứng đầu và cũng loại trừ khả năng liên minh với các đảng Arập.

Lãnh đạo đảng Yisrael Beytenu cho biết chỉ cân nhắc một liên minh gồm các đảng phục quốc Do Thái, có sự tham gia của Likud nhưng không có ông Netanyahu. Ngoại trừ ông Golan, các thủ lĩnh đối lập khác cũng thể hiện sự dè dặt trước khả năng đưa các đảng Arập vào thành phần chính phủ.

Trong bối cảnh đó, phương án thành lập chính phủ thiểu số cũng được đề cập. Theo kịch bản này, chính phủ có thể vượt qua cuộc bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội mà không cần sở hữu đa số tuyệt đối 61 ghế, với điều kiện nhận được sự ủng hộ từ các đảng Arập.

Tuy nhiên, sự bất đồng trong nội bộ phe đối lập, đặc biệt là thái độ phản đối của một số đảng đối với phương án trên, khiến khả năng triển khai chưa rõ ràng. Trong trường hợp các bên không tìm được thỏa thuận, Israel có thể phải tiến hành một cuộc bầu cử mới.

Theo quy định, Tổng thống Isaac Herzog sẽ tiến hành tham vấn các đảng có đại diện tại Quốc hội trước khi quyết định giao nhiệm vụ thành lập chính phủ. Trước đó, ngày 28/10, ông Herzog đã kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị thể hiện tinh thần cởi mở trong đàm phán liên minh, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải nỗ lực ngăn chặn nguy cơ Israel phải tổ chức thêm một vòng bầu cử.