Khắc phục nợ do xây dựng nông thôn mới

Với những biện pháp chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, đến nay Hải Dương cơ bản không còn nợ xây dựng nông thôn mới. Trong ảnh: Xây dựng Trường Mầm non xã Văn Tố (Tứ Kỳ)

Từng "ôm" nợ khủng

Sau 10 năm xây dựng NTM, diện mạo khu vực nông thôn trong tỉnh đã có những thay đổi rõ nét. Hệ thống đường giao thông, trường học, chợ dân sinh khá hoàn thiện... đáp ứng tốt nhu cầu của người dân. Ngoài sự hỗ trợ của Trung ương, tỉnh và huyện, các địa phương đều đã tập trung mọi nguồn lực xây dựng NTM. Để có sự thay đổi đó, nhiều địa phương đã từng phải "ôm" những khoản nợ lớn.

Giai đoạn 2011-2015, toàn tỉnh nợ gần 800 tỷ đồng do xây dựng NTM, là một trong những tỉnh có số nợ xây dựng cơ bản (XDCB) lớn ở khu vực đồng bằng sông Hồng. Điển hình là Bình Xuyên (Bình Giang), Đồng Lạc (Nam Sách), Hồng Hưng (Gia Lộc)... mỗi xã nợ xây dựng NTM từ 20 tỷ đồng trở lên.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nợ XDCB ở các địa phương. Những năm đầu triển khai xây dựng NTM, tỉnh chưa có những quy định cụ thể trong huy động vốn, kinh phí xây dựng các công trình. Nhiều xã không biết lựa sức mình, chạy theo thành tích nên dù tiềm lực địa phương còn hạn chế vẫn cố mọi cách để về đích. Một số xã cũng đã có những giải pháp huy động nguồn vốn nhưng gặp khó khăn.

Ông Nguyễn Đức Mạnh, Chủ tịch UBND xã Cao An (Cẩm Giàng) cho biết: "Ngoài nguyên nhân chủ quan do tiềm lực địa phương hạn chế, kinh phí xây dựng NTM chủ yếu lấy từ đấu giá quyền sử dụng đất lại gặp khó khăn. Một số người là con em ở địa phương đóng góp xây dựng NTM bằng việc xây dựng các công trình nhưng cho địa phương nợ đến khi có tiền mới phải thanh toán. Vì thế, dù chưa chủ động được kinh phí nhưng địa phương vẫn triển khai xây dựng một số công trình".

Nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt

Trước tình trạng nợ xây dựng NTM lớn, kéo dài, thậm chí có xã không tìm được nguồn trả, tỉnh đã có những quy định nghiêm khắc để khống chế việc xây dựng tùy tiện, chạy theo thành tích ở nhiều địa phương. Cụ thể, tỉnh quy định các địa phương phải chứng minh được nguồn vốn đầu tư mới được xây dựng công trình.

Tỉnh cũng cân đối kinh phí thực hiện hỗ trợ vốn cho các địa phương để giảm bớt khó khăn. Tạo điều kiện cho các địa phương trong quy hoạch đấu giá chuyển quyền sử dụng đất, xử lý đất dôi dư, xen kẹp để có nguồn kinh phí xây dựng các công trình. Đáng chú ý là tỉnh chỉ công nhận đạt chuẩn NTM đối với những xã không nợ đọng. Những quy định, cơ chế hỗ trợ của tỉnh đã thực sự phát huy hiệu quả.

Cùng với thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của tỉnh, huyện  Cẩm Giàng còn có nhiều biện pháp hỗ trợ các địa phương xây dựng công trình, không để nợ XDCB. UBND huyện yêu cầu các địa phương căn cứ vào nhu cầu thực tế để xây dựng, chỉ xây đủ nhu cầu sử dụng, không làm quá to gây lãng phí.

Những công trình nào cần thiết xây dựng trước, chưa cần thiết làm sau hoặc lựa chọn thời điểm phù hợp. Năm 2017, huyện trích 20 tỷ đồng và năm 2018 bố trí 30 tỷ đồng để hỗ trợ các xã xây dựng NTM... Nhờ đó năm 2018, Cẩm Giàng là huyện NTM thứ hai của tỉnh.

Là cấp trực tiếp thực hiện nhiệm vụ xây dựng NTM, các xã đã có nhiều biện pháp khắc phục khó khăn, tìm cách để trả hết các khoản nợ. Từ một xã nợ "khủng", đến nay Bình Xuyên (Bình Giang) không chỉ trả được hết nợ mà còn huy động được hàng chục tỷ đồng để xây dựng NTM nâng cao.

Xã đã lựa chọn các vị trí có nhiều thuận lợi để quy hoạch đấu giá chuyển quyền sử dụng đất và tích cực xử lý đất dôi dư, xen kẹp. Với những khu vực quy hoạch để đấu giá chuyển quyền sử dụng đất, xã xây dựng cơ sở hạ tầng gồm đường giao thông, điện, nước, trồng cây xanh cho hoàn chỉnh để tăng giá trị các khu đất. Nhờ đó, các khu đất của xã đều được đấu giá thành công.

Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và chủ động của các địa phương, nợ XDCB trên địa bàn tỉnh đã giảm mạnh qua các năm. Năm 2016 toàn tỉnh còn nợ 217 tỷ đồng, năm 2017 giảm còn 150 tỷ đồng, đến tháng 6.2018 còn 38 tỷ đồng và đến nay cơ bản không còn nợ.

Ông Trần Duy Chinh, Phó Chánh văn phòng Thường trực Văn phòng Điều phối NTM tỉnh khẳng định: "Tỉnh tiếp tục kiên quyết trong việc thực hiện các giải pháp để không xảy ra nợ XDCB, đồng thời các địa phương cũng phải nghiêm túc thực hiện các quy định. Có như vậy mục tiêu của xây dựng NTM mới thực hiện được". 

THANH HÀ