(HPĐT)- Từ cuối năm 2022 đến nay, bệnh vàng lá chuối gây hại lớn trên diện tích trồng chuối tập trung của nông dân nhiều địa phương. Bệnh đang tiếp tục lan rộng, nhưng việc xử lý và phòng, chống chưa dứt điểm khiến nông dân các vùng sản xuất chuối trên địa bàn thành phố lo lắng.
Nông dân xã An Sơn (huyện Thủy Nguyên) rắc vôi bột để khử nấm gây bệnh trong đất.
Lây lan rộng, khó trị bệnh dứt điểm
Tại xã An Sơn (huyện Thủy Nguyên), nơi có vùng trồng chuối Tết lớn nhất thành phố, bà con đứng ngồi không yên vì 3 năm gần đây, bệnh vàng lá chuối gây thiệt hại nặng. Trong đó, từ cuối năm 2022 đến nay, bệnh có nguy cơ lan rộng, lây mạnh. Bà Lại Thị Hồng ở thôn 5, xã An Sơn cho biết: “Vụ chuối Tết vừa qua, gia đình trồng 400 cây chuối nhưng chỉ thu hoạch được hơn 200 cây, còn lại bị vàng lá phải nhổ bỏ. Thu nhập từ vườn chuối Tết giảm một nửa so với những năm trước”. Phó giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp An Sơn Vũ Huy Tầm thông tin, bệnh vàng lá chuối xuất hiện ở địa phương từ năm 2019, ban đầu chỉ lác đác vài hộ có diện tích chuối bị bệnh này với số cây bị bệnh chiếm 5-10%, Nhưng đến cuối năm 2022, có vườn chuối thiệt hại 50-60% diện tích.
Bệnh vàng lá chuối còn xuất hiện ở một số xã khác trên địa bàn Thủy Nguyên. Kết quả điều tra của Chi cục Trồng trọt tại các vườn trồng chuối tiêu trên 2 năm tại huyện Thủy Nguyên xuất hiện triệu chứng bệnh xuất hiện trên cây đang phát triển buồng quả muộn và cây con; tỷ lệ cây bị bệnh nơi cao chiếm 5 - 7% số cây, tập trung tại các xã: An Sơn, Chính Mỹ, Cao Nhân, Hợp Thành, Phù Ninh, Liên Khê, Quảng Thanh; diện tích cây trồng nhiễm bệnh khoảng 100 ha. Theo phản ánh của nông dân các huyện: Tiên Lãng, An Lão, một số vùng sản xuất chuối tập trung ở xã Tây Hưng (huyện Tiên Lãng), Bát Trang (huyện An Lão) cũng rải rác xuất hiện bệnh này.
Theo Trưởng Phòng Bảo vệ thực vật (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng) Nguyễn Thị Lan, bệnh héo vàng lá chuối do nấm Fusarium oxysporum f. sp. cubense (có nguồn gốc trong đất) gây ra. Bệnh phát sinh trong các giai đoạn sinh trưởng của cây chuối, biểu hiện rõ nhất ở giai đoạn cây chuối ra hoa và phát triển quả non, gây hại nặng và gia tăng nhanh sau các trận mưa. Bệnh có khả năng lây lan khá nhanh, cây trồng nhiễm bệnh sẽ vàng lá và héo chết dần.
Tuân thủ nghiêm hướng dẫn của cơ quan chuyên môn
Ngay khi xuất hiện bệnh vào năm 2019-2020, sau khi nhận được thông tin phản ánh, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng cử cán bộ về địa phương khảo sát, hướng dẫn bà con cách phòng trừ. Bà Nguyễn Thị Tin ở thôn 9, xã An Sơn cho biết: “Thực hiện hướng dẫn của cơ quan chức năng, chúng tôi loại bỏ các lá già, lá vàng bị bệnh đem tiêu hủy. Khi phát hiện cây bệnh, bà con chặt bỏ, đào củ triệt để và thu gom tiêu hủy. Bên cạnh đó, bố trí hệ thống thoát nước dạng xương cá để nước mưa, nước tưới không chảy tràn trên bề mặt, không chảy từ vườn nọ sang vườn kia hạn chế tối đa nguồn nấm bệnh lây lan, xử lý giống trước khi trồng… Tuy nhiên, hiệu quả phòng, trừ bệnh chưa như ý muốn. Hiện một số diện tích trồng chuối có nguy cơ phát bệnh nặng hơn và lan rộng”.
Lý giải tình trạng này, Phó chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng Nguyễn Thị Lan Hương nêu rõ, thực tế tác nhân gây bệnh có nguồn gốc từ trong đất; trong việc phòng, chống tốt nhất phải hạn chế được mầm bệnh. Do đó, phải có thời gian cho đất nghỉ để khử sạch nấm gây bệnh, sau đó mới trồng cây mới. Nhưng thực tế, nông dân mới chỉ áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng, chống ở phần ngọn, còn phần gốc là xử lý triệt để mầm bệnh trong đất chưa thực hiện được, liên tục trồng cây vụ này qua vụ khác, khiến mầm bệnh vẫn tồn tại.
Vì vậy, thời gian tới, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng khuyến cáo nông dân tiếp tục duy trì các biện pháp kỹ thuật phòng trừ bệnh theo đúng hướng dẫn. Ở những nơi chuối tiêu bị bệnh héo vàng gây hại nặng có thể chuyển sang trồng chuối tây (ít bị bệnh hơn), trồng các giống chuối khác kháng bệnh hoặc luân canh cây chuối với cây trồng khác như chuối - mía; chuối - sắn; chuối - cây họ đậu,… từ 2-3 năm, sau đó mới trở lại chuyên canh trồng chuối. Cùng với đó, chính quyền địa phương cần hỗ trợ thêm vật tư cho nông dân như: vôi bột, thuốc khử khuẩn để bà con có thể xử lý tốt mầm bệnh trong đất...
Sát cánh cùng người sản xuất phòng trừ bệnh hiệu quả, giảm thiệt hại, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thủy Nguyên Đào Văn Quang cho biết, đơn vị phối hợp mời cán bộ bảo vệ thực vật xuống các vùng chuyên canh trồng chuối hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trừ bệnh. Đồng thời, hỗ trợ nông dân vôi bột để xử lý nấm tại các vườn trồng chuối…/.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
