Khơi dòng vốn nhỏ

Trong hoạt động ngân hàng, rào cản lớn không phải lúc nào cũng là lãi suất. Với nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, trở ngại đôi khi lại nằm ở thủ tục. Một khoản vay vài chục hay vài trăm triệu đồng để nhập hàng, xoay vòng vốn, mua thiết bị hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh là nhu cầu rất phổ biến.

Vì vậy, đề xuất nâng ngưỡng khoản vay nhỏ lên tối đa 400 triệu đồng tại các tổ chức tín dụng đang thu hút sự quan tâm của thị trường. Theo dự thảo sửa đổi Thông tư 39 về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, khoản vay giá trị nhỏ sẽ được xác định không vượt quá 400 triệu đồng tại các tổ chức tín dụng và không quá 200 triệu đồng tại quỹ tín dụng nhân dân, thay vì mức tối đa 100 triệu đồng như quy định hiện hành.

Điểm đáng chú ý của đề xuất này không chỉ nằm ở việc nâng hạn mức. Với các khoản vay quy mô nhỏ, khách hàng không phải lập phương án sử dụng vốn chi tiết như trước đây mà chỉ cần cung cấp thông tin cơ bản về mục đích sử dụng vốn hợp pháp và khả năng tài chính để tổ chức tín dụng xem xét quyết định cho vay. Cách tiếp cận này giúp giảm bớt thủ tục và rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.

Thực tế sản xuất, kinh doanh hiện nay cho thấy sự điều chỉnh này khá phù hợp. Hiện nay giá nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí vận chuyển và mặt bằng đều tăng lên. Cửa hàng bán lẻ muốn nhập thêm hàng, cơ sở dịch vụ muốn đầu tư thiết bị mới hay xưởng sản xuất nhỏ cần bổ sung nguyên liệu đều có thể cần vài trăm triệu đồng để duy trì hoạt động. Nếu khoản vay nhỏ vẫn theo tiêu chuẩn cũ, chính sách tín dụng sẽ khó theo kịp nhu cầu thực tế của thị trường.

Đề xuất này càng cho thấy tính thực tiễn khi đặt trong bối cảnh các địa bàn kinh tế năng động như Hải Phòng. Thành phố hiện có cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh đông đảo, hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ sản xuất, thương mại, dịch vụ đến logistics. Những hoạt động kinh doanh này thường xuyên cần nguồn vốn lưu động để duy trì dòng tiền và mở rộng quy mô.

Quy mô tín dụng trên địa bàn Hải Phòng đang tăng nhanh và lan tỏa tới nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Trong cơ cấu tín dụng, các khoản vay phục vụ sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và nhu cầu đời sống của người dân chiếm tỷ trọng đáng kể. Thực tế cho thấy dòng vốn ngân hàng đang gắn chặt với hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Vì vậy, việc nâng ngưỡng khoản vay nhỏ và đơn giản hóa thủ tục có thể giúp việc tiếp cận tín dụng trở nên thuận lợi hơn.

Một lợi ích khác của chính sách này là góp phần mở rộng tín dụng chính thức. Thực tế, khi khó tiếp cận ngân hàng, một số hộ kinh doanh và cá nhân có nhu cầu vốn thường tìm đến các nguồn vốn phi chính thức với chi phí cao, rủi ro lớn. Khi thủ tục vay vốn ngân hàng trở nên hợp lý hơn đối với các khoản vay nhỏ, dòng vốn hợp pháp có thể chảy sâu hơn vào khu vực doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và kinh tế tư nhân, góp phần hạn chế "tín dụng đen".

Tuy nhiên, việc mở rộng cửa tín dụng luôn đi kèm với yêu cầu quản trị rủi ro chặt chẽ. Việc không yêu cầu lập phương án sử dụng vốn chi tiết không có nghĩa là buông lỏng điều kiện cho vay. Người vay vẫn phải chứng minh mục đích sử dụng vốn hợp pháp và khả năng tài chính ở mức cần thiết để ngân hàng thẩm định.

Nếu quy trình thẩm định thiếu cẩn trọng, một phần dòng vốn có thể chảy vào các hoạt động tiêu dùng thiếu kiểm soát hoặc những lĩnh vực rủi ro cao. Vì vậy, các tổ chức tín dụng cần tăng cường hệ thống chấm điểm tín dụng, khai thác dữ liệu giao dịch và đánh giá dòng tiền thực tế của khách hàng.

Bên cạnh đó, khi thủ tục được số hóa và quá trình vay vốn diễn ra nhanh hơn, nguy cơ gian lận danh tính hoặc giả mạo thông tin cũng có thể gia tăng. Do đó, các giải pháp định danh điện tử và kiểm soát dữ liệu giao dịch cần được triển khai chặt chẽ.

Suy cho cùng, điều thị trường cần không chỉ là thêm vốn mà là cơ chế để vốn đến đúng người và đúng thời điểm. Những khoản vay vài trăm triệu đồng có thể không lớn nếu nhìn từ quy mô của hệ thống ngân hàng. Nhưng với một cửa hàng nhỏ, một cơ sở sản xuất hay một doanh nghiệp khởi nghiệp, đó có thể là nguồn lực đủ để duy trì hoạt động, mở rộng kinh doanh và tạo thêm việc làm.

Khi dòng vốn nhỏ được khơi thông đúng cách, tác động của nó có thể lan tỏa rộng trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và kinh tế tư nhân.