Không có đạo đức kinh doanh, không có tăng trưởng bền vững

Những gì đang diễn ra từ sai phạm tại Bảo Tín Minh Châu buộc thị trường phải đặt câu hỏi vì sao một doanh nghiệp đã có thương hiệu, vị thế vẫn lựa chọn cách vận hành thiếu minh bạch. Vấn đề có lẽ không nằm ở quy mô, mà ở nền tảng.

Dù kinh nghiệm thương trường dày dặn, không ít doanh nghiệp vẫn vấp ngã vì lựa chọn sai.

Nhiều doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, mở rộng quy mô mạnh, nhưng chưa kịp xây dựng hệ thống kiểm soát tương xứng. Khi áp lực doanh thu và chi phí tăng lên, những khuất tất dần xuất hiện. Thiếu sự kiểm soát nội bộ, những khuất tất ấy lan rộng, lâu dần trở thành thói quen.

Ngày 8/4/2026, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Bộ Quy tắc đạo đức doanh nhân trong chính bối cảnh đó. Đây không phải là một văn bản mang tính nhắc nhở, mà là một bước đi nhằm chuẩn hóa nền tảng phát triển của cộng đồng doanh nghiệp thành phố.

Những nội dung trong bộ quy tắc đều rất cụ thể. Doanh nghiệp phải minh bạch tài chính, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, không gian lận, không cạnh tranh không lành mạnh, bảo vệ quyền lợi khách hàng, gắn lợi ích với xã hội và môi trường. Đây là những nguyên tắc cơ bản nhất của kinh doanh.

Nhưng chính việc phải hệ thống hóa thành quy tắc lại cho thấy một thực tế không phải doanh nghiệp nào cũng giữ được những chuẩn mực cơ bản đó trong quá trình phát triển. Khi quy mô tăng nhanh, nếu thiếu nền tảng đạo đức, doanh nghiệp rất dễ đánh đổi. Thậm chí có thể đánh đổi lương tâm lấy lợi nhuận, như vụ việc thịt lợn bẩn đang gây xôn xao dư luận chẳng hạn.

Bộ quy tắc đặt trên nguyên tắc tự nguyện và tự giác. Thành phố không dùng mệnh lệnh hành chính để ép buộc, mà tạo ra một khung chuẩn mực để doanh nghiệp tự lựa chọn.

Doanh nghiệp không tuân thủ vì bị kiểm tra, mà tuân thủ vì hiểu rằng đó là điều kiện để tồn tại lâu dài. Một quy định có thể buộc doanh nghiệp làm đúng trong một thời điểm. Nhưng chỉ khi doanh nghiệp chủ động làm đúng, chuẩn mực mới trở thành văn hóa.

Hải Phòng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn và yêu cầu cao hơn. Thành phố không chỉ phát triển công nghiệp, logistics, cảng biển, mà còn hướng tới thu hút dòng vốn chất lượng cao và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ở giai đoạn này, nếu thiếu minh bạch và thiếu chuẩn mực, doanh nghiệp không chỉ mất lợi thế cạnh tranh mà còn có nguy cơ bị loại khỏi các chuỗi giá trị có tiêu chuẩn cao.

Thị trường quốc tế không chấp nhận sự mập mờ. Đối tác không nhìn vào lời cam kết, mà nhìn vào cách doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ và kiểm soát rủi ro. Một sai lệch có thể khiến cả chuỗi hợp tác bị ảnh hưởng. Vì vậy, đạo đức kinh doanh không còn là vấn đề riêng của từng doanh nghiệp, mà trở thành yếu tố cấu thành môi trường đầu tư của toàn thành phố.

Dòng vốn chất lượng cao sẽ ưu tiên "chảy" về nơi có môi trường đầu tư hấp dẫn. Để hình thành môi trường ấy không thể thiếu một hệ sinh thái những doanh nghiệp lớn về quy mô, mạnh về nguyên tắc và chuẩn mực.

Nhìn lại các vụ việc gần đây có thể thấy một điểm chung rõ không thể nói vì thiếu hiểu biết mà doanh nghiệp vi phạm, mà đó là sự lựa chọn. Sử dụng nhiều hệ thống sổ sách, quảng cáo sai sự thật, lợi dụng kẽ hở để trục lợi…, tất cả đều xuất phát từ quyết định có chủ đích. Đã là quyết định có chủ đích thì người đưa ra quyết định phải gánh hậu quả.

Chính vì vậy, Bộ Quy tắc đạo đức doanh nhân không chỉ mang ý nghĩa hướng dẫn, mà góp phần tạo ra một chuẩn mực chung cho cộng đồng doanh nghiệp. Khi nhiều doanh nghiệp cùng theo đuổi một chuẩn mực, môi trường kinh doanh sẽ thay đổi theo.

Hải Phòng không chỉ cần những doanh nghiệp lớn về quy mô, mà cần những doanh nghiệp có thể đồng hành cùng quá trình phát triển của thành phố trong dài hạn. Một doanh nghiệp lớn phải kiểm soát được rủi ro, giữ được niềm tin và có trách nhiệm với cộng đồng.

Với nội dung rõ ràng, bộ quy tắc đã chỉ ra một hướng đi xuyên suốt. Doanh nghiệp tự đặt giới hạn cho mình trước khi pháp luật buộc phải can thiệp. Doanh nghiệp lựa chọn minh bạch trước khi bị yêu cầu phải minh bạch. Doanh nghiệp coi chữ tín là tài sản, không phải là khẩu hiệu. Có như vậy, môi trường kinh doanh sẽ ổn định hơn, niềm tin được củng cố vững chắc hơn. Thành phố có thêm nền tảng để phát triển bền vững hơn.