Không để mai một trò chơi dân gian

Tạo hứng thú nhất định

Những ngày hè, được đón các cháu ngoại từ Hà Nội về chơi là niềm vui lớn của bà Nguyễn Thị Tình ở phố Đằng Hải (phường Hải An). Mỗi khi rảnh rỗi, bà lại hướng dẫn các cháu chơi ô ăn quan, đánh chuyền, trồng nụ trồng hoa - những trò chơi từng gắn bó với tuổi thơ nhiều thế hệ.

Chỉ cần vài viên sỏi, vài que tre hoặc một khoảng sân nhỏ là trẻ em có thể cùng nhau vui chơi. Những trò chơi này không chỉ mang lại tiếng cười mà còn giúp trẻ học cách giao tiếp, hợp tác và tuân thủ luật chơi. Tuy nhiên, bà Tình nhận thấy các cháu thường chỉ hào hứng khi có người lớn hướng dẫn hoặc có đông bạn bè cùng tham gia.

Em Nguyễn Hoàng Anh, học sinh Trường THCS Tô Hiệu (phường Lê Chân), cho biết từng tham gia nhiều trò chơi dân gian trong các hoạt động của trường và cảm thấy khá thú vị. Dù vậy, trong thời gian rảnh, em và nhiều bạn vẫn thường lựa chọn đọc sách, xem video hoặc sử dụng điện thoại, máy tính để giải trí.

Nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, nhiều trường học đưa trò chơi dân gian vào hoạt động ngoại khóa, ngày hội văn hóa hoặc chương trình trải nghiệm. Các trò kéo co, nhảy bao bố, bịt mắt bắt dê... thường thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Tại Trường THPT Thái Phiên, mô hình “Giờ ra chơi không điện thoại” được triển khai cùng nhiều trò chơi dân gian như kéo co, nhảy bao bố, cướp cờ... Bí thư Đoàn Thanh niên trường Nguyễn Xuân Tiền cho biết, học sinh hưởng ứng khá tích cực mỗi khi nhà trường tổ chức, nhất là với các trò chơi mang tính đồng đội.

Không chỉ trong trường học, một số quán cà phê cũng bố trí bàn ô ăn quan hoặc cờ cá ngựa để thêm lựa chọn cho khách hàng. Tuy nhiên, phần lớn người trẻ vẫn ưu tiên trò chuyện hoặc sử dụng điện thoại. Điều này cho thấy trò chơi dân gian vẫn tạo được sự hứng thú nhất định nhưng chưa trở thành lựa chọn phổ biến trong đời sống giải trí hiện nay.

Cần thêm sân chơi cộng đồng

Sự phát triển của internet, mạng xã hội và các nền tảng giải trí số làm thay đổi đáng kể thói quen vui chơi của trẻ em. Theo khảo sát của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF, hơn 80% trẻ từ 12 đến 15 tuổi tại Việt Nam sử dụng internet mỗi ngày, nhiều em dành tới 8 - 9 giờ, cao gấp nhiều lần so với khuyến cáo. Nhiều khảo sát cũng cho thấy các em dành khá nhiều thời gian cho hoạt động trực tuyến ngoài học tập. Bên cạnh đó, không gian sinh hoạt cộng đồng ngày càng thu hẹp cũng khiến trẻ ít có cơ hội tụ tập để tham gia các trò chơi tập thể như trước đây.

Ông Nguyễn Đình Chỉnh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng thông tin, trò chơi dân gian được hình thành từ đời sống lao động và sinh hoạt của người dân, gắn với những bài đồng dao lưu truyền qua nhiều thế hệ. Thông qua vui chơi, trẻ phát triển thể chất, khả năng ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, tinh thần hợp tác và tư duy sáng tạo. Ông Chỉnh cho rằng giá trị lớn nhất của trò chơi dân gian là khả năng kết nối con người. Trẻ muốn tham gia phải tương tác trực tiếp với nhau, cùng phối hợp và giải quyết các tình huống trong quá trình chơi. Đây là những trải nghiệm khó có được khi chỉ tiếp xúc với thiết bị điện tử.

Nhìn từ thực tế hiện nay, việc khôi phục trò chơi dân gian không chỉ nhằm bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn góp phần tạo thêm sân chơi cho trẻ em. Dịp hè cũng là thời điểm nhiều trẻ em có thời gian rảnh nhưng thiếu địa điểm vui chơi phù hợp, trong khi nguy cơ đuối nước, tai nạn giao thông và tai nạn sinh hoạt luôn tiềm ẩn.

Với ưu điểm dễ tổ chức, ít tốn kém, các trò chơi dân gian có thể trở thành một lựa chọn phù hợp tại nhà văn hóa, khu dân cư hay sân trường. Tuy nhiên, để những hoạt động này được duy trì thay vì chỉ xuất hiện trong các dịp lễ hội hoặc ngoại khóa, cần thêm sự chung tay của chính quyền địa phương, các đoàn thể và cộng đồng trong việc tạo điều kiện để trẻ được tham gia thường xuyên hơn.