Kỳ vọng xây dựng 'Thành phố nhiếp ảnh' chuẩn UNESCO vào năm 2027

Nhiếp ảnh là một trong các ngành trọng điểm thuộc chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa. Với khả năng tác động thị giác mạnh mẽ và tính đại chúng cao, lĩnh vực này không chỉ mang tới tác phẩm nghệ thuật mà còn là công cụ hữu hiệu để ghi chép lịch sử, quảng bá hình ảnh quốc gia.

Tiếp nối hành trình của 4 đô thị đã ghi tên vào Mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO - gồm Hà Nội (về thiết kế, 2019), Hội An (về thủ công và nghệ thuật dân gian, 2023), Đà Lạt (về âm nhạc, 2023) và Thành phố Hồ Chí Minh (về điện ảnh, 2025), Việt Nam đang hướng tới một mục tiêu mới đầy kỳ vọng, đó là xây dựng Đề án Thành phố nhiếp ảnh nhằm kiến tạo một điểm đến nghệ thuật tầm cỡ quốc tế.

Điểm đến quốc tế về nhiếp ảnh và sáng tạo thị giác

Vừa qua, Bộ VHTT&DL có cuộc làm việc với Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker về Đề án Thành phố nhiếp ảnh Việt Nam.

Đánh giá về tiến độ triển khai đề án, PGS.TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Tạ Quang Đông khẳng định Bộ VHTT&DL, trực tiếp là Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, đang triển khai những bước đầu tiên của đề án Thành phố Nhiếp ảnh.

Hiện nay, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, đang định hình khung đề án này trong khuôn khổ Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO, thuộc lĩnh vực nghệ thuật truyền thông.

Trên thế giới, mô hình "Thành phố nhiếp ảnh" tại một số quốc gia như Pháp, Đức, Thụy Sĩ đã chứng minh sự thành công rực rỡ khi trở thành thỏi nam châm thu hút khách du lịch, các nhiếp ảnh gia và giới sáng tạo nghệ thuật.

Đồng thời, mô hình này là điểm đến lý tưởng cho các hội thảo quốc tế, thúc đẩy cải tạo cảnh quan môi trường, kiến tạo các bối cảnh nghệ thuật đắt giá – hướng đi mà các thành phố du lịch trọng điểm Việt Nam rất cần chủ động triển khai.

Ngay từ vạch xuất phát, đề án đã quy tụ sự tham gia đồng hành của UNESCO, các hiệp hội nhiếp ảnh, cộng đồng doanh nghiệp, địa phương và các nghệ sĩ uy tín toàn cầu nhằm đặt nền móng vững chắc cho các bước thử nghiệm tiếp theo.

Đánh giá về ý nghĩa xã hội của đề án, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh việc xây dựng một trung tâm nhiếp ảnh quốc gia là vô cùng cần thiết, đồng điệu với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Thương hiệu này hứa hẹn mang lại "lợi ích kép": vừa thúc đẩy kinh tế qua thu hút đầu tư, dịch vụ lưu trú, vừa tạo tiền đề hình thành hệ sinh thái nhiếp ảnh hoàn chỉnh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP của địa phương, quảng bá văn hóa và thúc đẩy du lịch phát triển bền vững.

Lộ trình 3 giai đoạn

Một "Thành phố nhiếp ảnh" ra đời không đơn thuần chỉ để tổ chức triển lãm ảnh, mà là sự kết nối đồng bộ giữa sự kiện văn hóa, không gian sáng tạo, du lịch và công nghệ. Đề án được xây dựng trên một hệ sinh thái 4 lớp (hạ tầng vật lý, hệ sinh thái sáng tạo, thị trường - tiêu dùng, và hạ tầng số) với 3 phân kỳ phát triển rõ rệt:

1. Giai đoạn 2027 - 2028: Tập trung xây dựng thương hiệu trên cơ sở phát triển các sự kiện, hoạt động điểm nhấn.
2. Giai đoạn 2029 - 2032: Từng bước hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp và thị trường, hoàn thiện hạ tầng cơ bản.
3. Từ năm 2033 trở đi: Phát triển thương hiệu, thị trường và hoàn thiện toàn diện mô hình Thành phố Nhiếp ảnh.

Trong đó, Lễ hội sáng tạo thị giác quốc tế hoặc Liên hoan Nhiếp ảnh quốc tế sẽ là hoạt động điểm nhấn định kỳ, tích hợp nhiếp ảnh với âm thanh, ánh sáng và công nghệ hiện đại.

Các sự kiện thường niên khác như triển lãm trung tâm, "The light of Vietnam", không gian nhiếp ảnh 360 độ đa giác quan cũng được kỳ vọng sẽ tạo ra những đột phá lớn cho ngành du lịch và đưa văn hóa Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng.

Để lựa chọn địa phương đăng cai, đề án đặt ra ba tiêu chí cốt lõi: cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa phong phú có không gian sáng tạo lý tưởng cho nghệ sĩ lưu trú; hạ tầng du lịch phát triển đồng bộ, có sức hút mạnh mẽ; và chính quyền và người dân nơi đây phải có khát vọng nâng tầm quê hương, mong muốn quảng bá rộng rãi hình ảnh địa phương đến với công chúng trong nước và quốc tế.

Hiện tại, Bộ VHTT&DL đang tiến hành khảo sát, vận động thí điểm tại các địa phương giàu tiềm năng như Khánh Hòa, Huế, Ninh Bình, Quảng Ninh.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông thẳng thắn chia sẻ rằng rào cản lớn nhất không nằm ở kỹ thuật, mà ở nhận thức của chính quyền và người dân về tầm ảnh hưởng của nhiếp ảnh đối với kinh tế - xã hội. Khi có sự đồng thuận cao từ cộng đồng, dự án mới có thể vận hành trơn tru.

Trong hành trình này, vai trò đồng hành của UNESCO mang tính chất quyết định. Phía UNESCO bày tỏ sự đồng thuận rất cao với chủ trương xây dựng các thành phố sáng tạo tại Việt Nam, đóng vai trò kết nối quốc tế với các thành phố ở Pháp, Đức và cử chuyên gia góp ý hoàn thiện đề án.

UNESCO khuyến nghị Việt Nam tham khảo các bài học thành công từ mạng lưới Thành phố nghệ thuật truyền thông toàn cầu để làm nền tảng tham chiếu đắt giá.

Ưu thế lớn nhất của ngành nhiếp ảnh trong thời đại số là tính phổ quát cao khi hầu như ai cũng sở hữu điện thoại thông minh và có thể tự chụp ảnh. Nếu cộng đồng được định hướng tốt và trang bị tư duy chuyên môn, đây sẽ là một hướng đi vô cùng triển vọng nơi nghệ thuật, kỹ thuật, văn hóa và du lịch cùng giao thoa và cộng hưởng phát triển.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết tâm cao, Thứ trưởng Tạ Quang Đông bày tỏ kỳ vọng: "Chúng tôi rất hy vọng trong năm 2027, Việt Nam sẽ có thành phố đầu tiên đạt được danh hiệu "Thành phố nhiếp ảnh" của UNESCO".