Ở tuổi 112, nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Quang Đức lưu giữ nhiều khoảnh khắc lịch sử và đời sống qua từng khuôn hình. Ông là nhân chứng sống của một hành trình nhiếp ảnh bền bỉ hiếm có.
Trong ngôi nhà nhỏ tại phường Kinh Môn (thành phố Hải Phòng), nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Quang Đức lật giở lại những bức ảnh cũ - những chứng nhân lịch sử nhuộm màu thời gian. Những tấm ảnh đen trắng đã ngả màu, những cuốn album cũ, chiếc máy ảnh từng theo ông đi qua nhiều năm tháng… tất cả gợi nhớ một hành trình sáng tác kéo dài cùng lịch sử dân tộc.
Sinh năm 1915 tại Vĩnh Trụ, Lý Nhân, Hà Nam, thời trẻ, Văn Quang Đức có cơ hội lên Hà Nội học tập. Trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, ông vừa học vừa làm, đồng thời tham gia các hoạt động cách mạng. Cơ duyên đặc biệt đến khi ông gặp cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh, một trong những cây đại thụ của nhiếp ảnh Việt Nam. Chính thầy đã truyền cảm hứng và trực tiếp chỉ dẫn cho ông những kỹ năng đầu tiên với chiếc máy ảnh.
“Ngày đó máy ảnh còn rất hiếm. Mỗi lần được cầm máy là một lần tôi học hỏi thêm rất nhiều điều. Tôi nhận ra rằng, qua ống kính, mình có thể lưu giữ những khoảnh khắc của thời gian”, nghệ sĩ Văn Quang Đức nhớ lại.
Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ông luôn bám sát thực tế, ghi lại nhiều hình ảnh có giá trị về lịch sử. Những bức ảnh về chiến tranh như cảnh địch rải bom B52 xuống cầu Lai Vu, đoàn tàu Hà Nội - Hải Phòng bị trúng bom hay hình ảnh du kích bắt sống giặc lái Mỹ… đã trở thành những tư liệu quý giá. Mỗi bức ảnh là một câu chuyện, một chứng nhân của lịch sử. Không chỉ phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh, nhiều tác phẩm của ông còn ghi lại đời sống lao động, sinh hoạt của người dân trong những năm tháng khó khăn.
Năm 1951, ông về Kinh Môn sinh sống và lập gia đình. Từ đó, ông chuyên làm nghề nhiếp ảnh. Bên cạnh việc chụp ảnh dịch vụ để mưu sinh, ông vẫn bền bỉ theo đuổi sáng tác ảnh nghệ thuật. Qua nhiều thập kỷ, ông để lại hàng nghìn bức ảnh có giá trị về lịch sử và nghệ thuật. Nhiều tác phẩm được triển lãm trong nước và quốc tế, đoạt nhiều giải thưởng uy tín.
Đặc biệt, năm 2024, ông ra mắt cuốn sách ảnh “Khoảnh khắc của thời gian”, giới thiệu 100 tác phẩm tiêu biểu trong suốt hành trình cầm máy của mình. Cuốn sách đã giành huy chương vàng tại Giải thưởng nhiếp ảnh xuất sắc đối với công trình lý luận phê bình và sách ảnh.
Không chỉ dành trọn tâm huyết cho nghệ thuật, nghệ sĩ Văn Quang Đức còn truyền tình yêu nhiếp ảnh cho các thế hệ trong gia đình. Trong 4 người con trai của ông, có 3 người từng là phóng viên ảnh chiến trường. Trong đó, người con thứ hai anh dũng hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Người con cả nay đã nghỉ hưu, còn người con thứ ba là nghệ sĩ nhiếp ảnh Văn Cả Quyết vẫn tiếp tục con đường cầm máy.
Nghệ sĩ Văn Cả Quyết cho biết, niềm đam mê với nhiếp ảnh của cha đã ảnh hưởng sâu sắc đến các anh em trong gia đình. “Bố tôi luôn là tấm gương để chúng tôi noi theo. Ông dạy chúng tôi phải làm nghề bằng trách nhiệm và sự say mê. Bố luôn nhắc rằng không được bằng lòng với những gì đã đạt được, mà phải cố gắng học hỏi, vươn lên”, ông Quyết chia sẻ.
Ngôi nhà của 2 cha con ở Kinh Môn cũng trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người yêu nhiếp ảnh. Không chỉ các tay máy trong vùng mà nhiều nhiếp ảnh gia ở các địa phương lân cận cũng thường xuyên tìm đến giao lưu.
“Không chỉ có giá trị nghệ thuật, nhiều bức ảnh của nghệ sĩ Văn Quang Đức còn là tư liệu lịch sử quý giá. Ông là tấm gương về sự cống hiến bền bỉ cho nghệ thuật và truyền cảm hứng cho các thế hệ nghệ sĩ sau này”, Nghệ sĩ Ưu tú Lê Như Hải, Chủ tịch Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hải Phòng cho biết.
Ở tuổi 112, nghệ sĩ Văn Quang Đức vẫn giữ niềm yêu với nhiếp ảnh. Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của nhiếp ảnh Việt Nam. Ông cũng là một trong 71 hội viên sáng lập Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, hội viên Liên đoàn Nghệ thuật nhiếp ảnh Quốc tế (FIAP), đồng thời là một trong những hội viên đầu tiên xây dựng Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Hải Dương (cũ).
LINH LINH
.jpg "Hội Nhiếp ảnh thành phố Hải Phòng có 100 thành viên")
