Từ đầu tư máy móc, đa dạng hoá sản phẩm đến ứng dụng công nghệ số, nhiều làng nghề truyền thống đang nâng sức cạnh tranh sản phẩm và mở rộng thị trường.
Ngồi bên tác phẩm gỗ đang làm, anh Nguyễn Ngọc Huấn ở thôn Đông Giao (xã Cẩm Giàng) cẩn thận từng đường đục để tạo nên những nét chữ trên mặt gỗ. Vẫn là đôi tay người thợ cùng kỹ thuật được truyền qua nhiều thế hệ, nhưng để sản phẩm đứng vững trên thị trường, cách làm nghề cũng phải thay đổi.
“Lớp trẻ chúng tôi phải biết đổi mới. Máy móc hỗ trợ được nhiều công đoạn, làm nhanh hơn, chính xác hơn, sản phẩm cũng đa dạng hơn để đáp ứng nhu cầu của khách hàng”, anh Huấn nói.
Ở Đông Giao, sự thay đổi diễn ra từ xưởng sản xuất đến cách tìm kiếm khách hàng. Máy móc được đưa vào hỗ trợ những công đoạn đòi hỏi độ chính xác và năng suất cao, trong khi những phần việc cần sự tinh tế, khéo léo vẫn do người thợ đảm nhiệm. Nhờ đó, các cơ sở vừa nâng sản lượng, vừa có thể linh hoạt về mẫu mã.
Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc thì nay thị trường trong nước được chú trọng hơn. Người thợ không còn chỉ chờ khách tìm đến mà chủ động quảng bá sản phẩm lên Facebook, YouTube, TikTok và các sàn thương mại điện tử.
Chị Đào Thị Thu Hương, YouTuber của Công ty TNHH Mộc An Hải cho biết cách bán hàng qua các nền tảng xã hội đã giúp doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Nhờ giới thiệu trực tiếp, chi tiết, một số sản phẩm có sức tiêu thụ tốt hơn, thậm chí có thể tổ chức đấu giá online.
“Để bán sản phẩm online không cần đầu tư quá nhiều, chỉ cần điện thoại, thiết bị ánh sáng và phòng tĩnh. Việc giới thiệu sản phẩm chỉ cần 2 người phụ trách”, chị Hương cho biết.
Cùng cách nghĩ đổi mới để vươn xa, các cơ sở giày da Hoàng Diệu (xã Gia Phúc) cũng đẩy mạnh chuyên môn hóa và ứng dụng máy móc. Mỗi năm, các cơ sở sản xuất của làng nghề cung cấp ra thị trường hơn 4 triệu đôi giày, dép.
Chị Nguyễn Thanh Hằng, chủ một cơ sở sản xuất ở thôn Phong Văn (xã Gia Phúc) cho biết cơ sở thường xuyên cập nhật mẫu mã theo xu hướng tiêu dùng và điều chỉnh sản phẩm phù hợp với nhu cầu, từng phân khúc khách hàng. Nhờ đó, sản phẩm vừa bảo đảm chất lượng, giá thành cạnh tranh, vừa đáp ứng tốt thị hiếu người tiêu dùng.
Từ thay đổi công nghệ, cách tổ chức sản xuất đến phương thức bán hàng, các làng nghề đang từng bước phá bỏ giới hạn của cách làm truyền thống. Khi sản phẩm được nâng chất lượng, làm mới mẫu mã và tiếp cận khách hàng bằng những phương thức hiện đại, những giá trị được tạo nên từ bàn tay người thợ có thêm cơ hội bước ra khỏi lũy tre làng, vươn tới những thị trường rộng lớn hơn.
Nếu ở Đông Giao, sự đổi mới đang giúp sản phẩm làng nghề tìm được những cách tiếp cận mới, thì tại làng nghề giày da Hoàng Diệu, sự thay đổi bắt đầu từ chính yêu cầu của người mua. Mỗi sản phẩm làm ra phải vừa giữ được chất lượng, vừa bắt kịp xu hướng và phù hợp với khả năng chi trả của thị trường.
“Phải chạy theo thị trường chứ không thể áp đặt thị trường. Thị trường đòi hỏi sản phẩm bền, chắc, giá thành ở mức nào thì làng nghề phải đáp ứng ở mức đấy”, nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoàn nói.
Từ sản xuất nhỏ lẻ, các cơ sở từng bước chuyên môn hóa từng công đoạn, tăng quy mô và chủ động cập nhật mẫu mã. Mỗi năm, những kiểu dáng mới, màu sắc mới lại được đưa vào sản xuất để đáp ứng thị hiếu thay đổi nhanh của người tiêu dùng. Chị Nguyễn Thanh Hằng cho biết mỗi năm cơ sở cung cấp hơn 4 triệu đôi giày, dép ra thị trường. Để giữ được lượng khách hàng lớn, việc nắm bắt xu hướng và kiểm soát chất lượng phải được thực hiện thường xuyên.
Sinh ra trong gia đình nhiều năm làm hương, anh Trần Đình Quốc ở xã Trần Phú chọn ở lại quê hương tiếp nối nghề truyền thống. Thay vì chỉ giữ cách làm truyền thống của cha ông, anh Quốc đầu tư máy móc, cải tiến quy trình, chú trọng chất lượng và từng bước xây dựng thương hiệu riêng.
Từ thiết kế bao bì, hình ảnh sản phẩm đến quảng bá và bán hàng, công nghệ số được anh đưa vào từng khâu. Những nén hương truyền thống xuất hiện trên Facebook, TikTok, các sàn thương mại điện tử; những buổi livestream trở thành cầu nối trực tiếp giữa người làm nghề với khách hàng.
Mỗi lần giới thiệu sản phẩm cũng là một lần câu chuyện về nghề được kể lại theo cách gần gũi hơn với người tiêu dùng hôm nay. Sản phẩm hương của cơ sở hiện đạt chứng nhận OCOP 3 sao và có thị trường tiêu thụ rộng.
Đổi mới không phải từ bỏ những giá trị truyền thống, mà là tìm cách để những giá trị ấy phù hợp hơn với đời sống hiện đại. Khi sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu, có cách tiếp cận mới, nghề truyền thống không chỉ được giữ lại mà còn có thể tạo dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và vươn xa hơn.
TRẦN HIỀN
.jpg "Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng tổ chức sáng tác tại làng nghề")
.jpg "Làng nghề giày da Hoàng Diệu vào vụ Tết")
