Lấy gì đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các khu công nghiệp?

Nhu cầu lớn, nguồn cung chưa theo kịp

Trong nhiều cuộc làm việc giữa Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng với các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế, bên cạnh những kiến nghị về hạ tầng kỹ thuật, nguồn điện hay thủ tục đầu tư, một vấn đề được nhắc đến ngày càng nhiều là nguồn nhân lực. Khi nhiều doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sản xuất, nhu cầu tuyển dụng lao động, nhất là lao động kỹ thuật và nhân lực chất lượng cao, đang trở thành áp lực không nhỏ.

Đại diện Công ty TNHH Hyundai Kefico Việt Nam thuộc Khu công nghiệp Đại An cho biết, doanh nghiệp hiện vận hành 60 dây chuyền sản xuất, tạo việc làm cho gần 2.300 lao động và đang tiếp tục mở rộng đầu tư. Tuy nhiên, việc tuyển dụng lao động, nhất là lao động chất lượng cao ngày càng khó khăn. Doanh nghiệp đề nghị thành phố tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo, mở rộng nguồn tuyển và có cơ chế đào tạo sát nhu cầu sản xuất.

Áp lực này được dự báo sẽ còn lớn hơn trong thời gian tới khi Hải Phòng định hướng phát triển 83 khu công nghiệp vào năm 2030, tập trung vào các lĩnh vực: công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng sạch và sản xuất thông minh. Cùng với Khu Thương mại tự do, Khu kinh tế chuyên biệt và các khu công nghiệp mới, bài toán nguồn nhân lực không còn là câu chuyện của từng doanh nghiệp mà trở thành điều kiện để thành phố hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng.

Theo thống kê của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, năm 2026, các khu công nghiệp, khu kinh tế cần khoảng 120.000 lao động, riêng 6 tháng cuối năm khoảng 55.000 lao động. Trong khi đó, nguồn cung từ các phiên giao dịch việc làm mới đáp ứng khoảng 49% nhu cầu tuyển dụng. Đây là áp lực không nhỏ trong bối cảnh thành phố phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13%/năm trở lên theo Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố.

Xác định đây là vấn đề quan trọng cần được quan tâm tháo gỡ, từ đầu năm đến nay, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã tổ chức 3 chương trình xúc tiến lao động tại Sơn La, Thanh Hóa và Nghệ An; phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức chương trình định hướng nghề nghiệp với gần 3.000 học sinh, sinh viên, hơn 200 doanh nghiệp và gần 30 cơ sở giáo dục, qua đó ký kết 14 biên bản ghi nhớ hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Dù vậy, thực tế triển khai vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Đồng chí Phạm Văn Thép, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng nhận định: Người lao động ngoại tỉnh còn thiếu thông tin về việc làm và chính sách của doanh nghiệp tại Hải Phòng. Thu nhập và phúc lợi chưa tạo được sức hút so với một số địa phương khác. Nhà ở, giao thông và dịch vụ gửi trẻ vẫn là rào cản khiến nhiều lao động chưa yên tâm gắn bó lâu dài. Hoạt động kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp đã mang lại hiệu quả nhưng chưa được duy trì thường xuyên.

Đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp

Để giải quyết bài toán nhân lực thì yếu tố then chốt không chỉ là tuyển đủ lao động mà quan trọng hơn là đào tạo đúng nhu cầu của doanh nghiệp.

Ông Inoue Yoshitomo, Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp Brother Việt Nam cho biết, cùng với mở rộng sản xuất, Brother luôn xác định con người, nhất là nguồn nhân lực trẻ, là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp duy trì hợp tác với các trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp thông qua đào tạo, thực tập và trải nghiệm thực tế, đồng thời kiến nghị xây dựng mô hình đào tạo kép, kết hợp học tại trường với thực hành tại doanh nghiệp; kéo dài thời gian thực tập từ 3 lên 6 tháng; tăng cường đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng mềm và cập nhật chương trình đào tạo theo sát yêu cầu sản xuất.

Theo ông Inoue Yoshitomo, cùng với nỗ lực của doanh nghiệp và nhà trường, thành phố cần có cơ chế kết nối chặt chẽ hơn giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái phát triển nguồn nhân lực bền vững.

Ở góc độ cơ sở đào tạo, ông Phạm Văn Thuần, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cho biết, nhà trường tiếp tục đổi mới chương trình theo hướng gắn chặt giữa lý thuyết với thực tiễn, tăng cường kết nối doanh nghiệp trong đào tạo, thực tập, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.

Theo đồng chí Phạm Văn Thép, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, thời gian tới, đơn vị tập trung vào hai nguồn bổ sung lao động chính là lao động ngoại tỉnh và học sinh, sinh viên sắp tốt nghiệp.

Đối với lao động ngoại tỉnh, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng tiếp tục phối hợp doanh nghiệp tổ chức các chương trình xúc tiến, kết nối tuyển dụng tại các địa phương; đẩy mạnh truyền thông về môi trường làm việc, cơ hội việc làm và chế độ đãi ngộ trên các nền tảng số. Cùng với đó, phối hợp Thành đoàn Hải Phòng và Bộ Chỉ huy quân sự thành phố tiếp cận lực lượng thanh niên, quân nhân chuẩn bị xuất ngũ; khảo sát nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp để tham mưu UBND thành phố, HĐND thành phố ban hành các cơ chế, chính sách thu hút lao động phù hợp.

Đối với nguồn nhân lực tại chỗ, trọng tâm là tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo, thực tập và tuyển dụng; tổ chức các chương trình tham quan, trải nghiệm nghề nghiệp tại doanh nghiệp. Riêng trong tháng 8, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng dự kiến kết nối thực tập cho 157 sinh viên và tiếp tục mở rộng tới các cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Bên cạnh việc bổ sung nguồn cung lao động, Ban Quản lý Khu kinh tế đang phối hợp Sở Xây dựng rà soát nhu cầu về nhà lưu trú, nhà ở xã hội và phương tiện giao thông công cộng; phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo khảo sát nhu cầu gửi trẻ để đề xuất các giải pháp đồng bộ về an sinh.

Nguồn nhân lực không thể được chuẩn bị trong một sớm, một chiều. Khi doanh nghiệp chủ động tham gia đào tạo, nhà trường đổi mới chương trình theo nhu cầu thực tiễn và thành phố hoàn thiện các chính sách thu hút, giữ chân người lao động, bài toán nhân lực cho các khu công nghiệp, khu kinh tế sẽ từng bước được tháo gỡ.