Lấy phòng ngừa làm gốc, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ

Trong 9 tháng năm 2026, Công an thành phố Hải Phòng điều tra, khám phá 75 vụ với 225 đối tượng chưa thành niên vi phạm pháp luật. Toàn thành phố đã đưa 2.511 đối tượng thuộc diện thanh, thiếu niên hư vào quản lý. Những con số này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ ngay từ cơ sở.

Tại hội nghị ngày 7/10 triển khai các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh, thiếu niên, người thất nghiệp, đồng chí Đỗ Thành Trung, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ xử lý sang chủ động phòng ngừa, lấy phòng ngừa xã hội làm nền tảng. Điều này đòi hỏi các cấp, ngành không chỉ phản ứng khi vụ việc xảy ra mà phải chủ động nhận diện nguy cơ, tìm đúng nguyên nhân và triển khai giải pháp từ sớm, từ xa.

Một trong những thách thức hiện nay là tác động tiêu cực của mạng xã hội. Những hội nhóm kích động bạo lực, cổ súy lối sống lệch chuẩn, lôi kéo thanh, thiếu niên tụ tập, hẹn giải quyết mâu thuẫn có thể khiến hành vi vi phạm bị xem nhẹ, thậm chí trở thành cách để một số người trẻ gây chú ý. Trong khi đó, học sinh bỏ học, thanh, thiếu niên thiếu sự quan tâm của gia đình hoặc chưa có việc làm ổn định có thể dễ bị lôi kéo nếu thiếu sự định hướng, hỗ trợ kịp thời.

Bởi vậy, việc rà soát, phân loại các nhóm có nguy cơ phải gắn với việc tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, quan hệ bạn bè và những tác động đến tâm lý, hành vi. Mục tiêu là xác định đúng trường hợp cần quan tâm, có biện pháp giáo dục, giúp đỡ phù hợp. Nếu chỉ dừng ở lập danh sách, ký cam kết hoặc hoàn thành hồ sơ, công tác phòng ngừa khó tạo chuyển biến thực chất.

Gia đình và nhà trường cần là những tuyến phòng ngừa đầu tiên. Cha mẹ phải quan tâm, đồng hành với con em mình. Nhà trường cần phát hiện sớm những biểu hiện, như: nghỉ học kéo dài, bạo lực học đường, mâu thuẫn có nguy cơ leo thang hoặc bị lôi kéo trên môi trường mạng. Giáo dục pháp luật phải đi đôi với trang bị kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn, ứng xử văn minh và sử dụng mạng xã hội an toàn.

Chính quyền cơ sở, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư cần trực tiếp tham gia quản lý, giáo dục, giúp đỡ từng trường hợp có nguy cơ. Các hoạt động văn hóa, thể thao, hướng nghiệp, hỗ trợ học nghề và kết nối việc làm không chỉ tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, mà còn mở ra cơ hội phát triển, giúp người trẻ tránh bị lôi kéo vào những hành vi tiêu cực.

Việc Hải Phòng đặt ra yêu cầu phối hợp liên ngành, ứng dụng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và camera để nâng cao khả năng nắm tình hình, cảnh báo sớm là hướng đi cần thiết. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi thông tin được chuyển hóa thành hành động, nguy cơ được xác minh và xử lý kịp thời. Đặc biệt, trách nhiệm của người đứng đầu phải được thể hiện bằng kết quả phòng ngừa cụ thể, không chỉ qua kế hoạch hay báo cáo.

Hiệu quả công tác phòng ngừa phải được đo bằng những chuyển biến thực tế. Đó là nguy cơ được phát hiện sớm, mâu thuẫn được ngăn chặn trước khi trở thành vụ việc, học sinh có nguy cơ bỏ học được hỗ trợ và thanh, thiếu niên từng có biểu hiện lệch chuẩn có tiến bộ.

Ngăn chặn một vụ thanh, thiếu niên vi phạm là trách nhiệm trước mắt, giúp một người trẻ không trượt dài vào con đường vi phạm mới là kết quả lâu dài. Muốn vậy, phải kiên trì phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, kết hợp quản lý với giáo dục, hỗ trợ và đồng hành.

Đây không chỉ là yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự mà còn là trách nhiệm bảo vệ tương lai thế hệ trẻ và góp phần xây dựng Hải Phòng an toàn, văn minh, phát triển bền vững.