(HPĐT)- Vụ mùa 2022, những diện tích sản xuất lúa và rau màu của nông dân có liên kết “4 nhà” đem lại hiệu quả thiết thực, giá trị sản xuất tăng cao hơn diện tích sản xuất thông thường. Tuy nhiên, theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, việc sản xuất theo mô hình liên kết này còn hạn chế. Để mở rộng, cần thúc đẩy các bên phối hợp chặt chẽ, tuyên truyền nông dân các địa phương tích cực tham gia.
Một số diện tích sản xuất rau màu tại HTX nông nghiệp Thắng Thủy có liên kết 4 nhà trong sản xuất.
Chưa có sự góp mặt đủ “4 nhà”
Vụ mùa năm 2022, trên cánh đồng sản xuất ở xã Đồng Minh (Vĩnh Bảo), nhiều diện tích được nông dân gieo cấy giống lúa nếp A sào đem lại hiệu quả kinh tế cao. Chị Trần Thị Sáu ở xã Đồng Minh (Vĩnh Bảo) cho biết, vụ mùa này gia đình gieo cấy 9 sào lúa nếp A Sào, năng suất đạt 2 tạ/sào, cao nhất từ trước đến nay. Lúa tươi bán tại ruộng thu lãi được cao hơn 2 lần so với sản xuất giống lúa tẻ. Chị Sáu khẳng định, thành công trong vụ mùa này nhờ gia đình chị cũng như nhiều nông dân ở xã Đồng Minh thực hiện tốt mô hình liên kết “4 nhà” trong sản xuất, trong đó, có vai trò quan trọng của nhà khoa học và doanh nghiệp sát cánh cùng nông dân để tìm giải pháp tối ưu cho đồng ruộng.
Trước đó, nhiều nông dân ở các huyện: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão ấn tượng với hình ảnh nhà khoa học ngoài 70 tuổi nhưng nhiệt tình gắn bó với đồng ruộng của Hải Phòng. Ông là chuyên gia nông nghiệp Nguyễn Văn Bốn, Phó giám đốc kỹ thuật của Tập đoàn phân bón Quế Lâm. Ông Bốn cho biết, với nhiều năm nghiên cứu và vận động nông dân sản xuất nông nghiệp hữu cơ, ông đi từng địa phương lấy mẫu thử nghiệm chất đất, từ đó lựa chọn loại phân bón hữu cơ phù hợp với đồng ruộng, vận động nông dân làm thử trước khi nhân rộng. Ở Hải Phòng, nông dân các xã được ông tư vấn, hướng dẫn sử dụng loại phân bón hữu cơ phù hợp với khí hậu và đặc điểm thổ nhưỡng, nên sản xuất hiệu quả hơn, ít bị sâu bệnh, năng suất, chất lượng hơn các vụ trước.
Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, hiện nay, những diện tích nông nghiệp của nông dân sản xuất có liên kết “4 nhà”, hiệu quả thấy rõ. Tuy nhiên, tại Hải Phòng, mô hình này chưa được nhân rộng và phổ biến như các tỉnh, thành phố. Diện tích có liên kết “4 nhà” trong sản xuất chủ yếu là các mô hình được thành phố hỗ trợ, mô hình thí điểm của các cơ quan chức năng. Ngoài các mô hình thành phố hỗ trợ, việc liên kết ở các mô hình không có kinh phí hỗ trợ thường chưa có sự góp mặt đầy đủ của “4 nhà”, phổ biến là mô hình liên kết của các hợp tác xã (HTX) với doanh nghiệp, nông dân với doanh nghiệp, chưa có sự vào cuộc của cơ quan nhà nước và nhà khoa học. Vì vậy, mối liên kết này chưa thật sự bền vững. Ở một số địa phương, nhiều HTX liên kết với nông dân và doanh nghiệp nhưng thiếu sự vào cuộc của cơ quan quản lý nên chưa có chế tài, cơ chế chính sách để xác định trách nhiệm về mối quan hệ ràng buộc, kết nối.
Xác định rõ vai trò, trách nhiệm các bên liên kết
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của 4 nhà, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tập trung tuyên truyền, vận động nông dân hướng tới sản xuất nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nông nghiệp hàng hóa mới đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và vươn xa hơn tới xuất khẩu. Đồng thời, ngành xác định phát triển thành công mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hàng hóa, rất cần sự vận động, phát triển mối liên kết “4 nhà” trong sản xuất.
Trao đổi về vấn đề liên kết 4 nhà chưa được mở rộng, Phó trưởng Phòng nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tiên Lãng Lưu Duy Đức thông tin, dù địa phương có 200 ha lúa, hơn 100 ha rau màu thường xuyên thực hiện liên kết trong sản xuất nhưng mối liên kết chưa đầy đủ. Vì vậy, để vận động nông dân phát triển và mở rộng mối liên kết “4 nhà”, phải quan tâm hơn đến vai trò của nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Cơ quan quản lý sâu sát với các vùng sản xuất, chủ động nghiên cứu và kịp thời tham mưu với lãnh đạo thành phố để có các cơ chế, chính sách phù hợp với sản xuất, qua đó mới thúc đẩy các mối liên kết bền chặt. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục phát huy vai trò là “trọng tài” để mối liên kết “4 nhà” không bị phá vỡ. Chính quyền địa phương cần tích cực vào cuộc phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước triển khai và xây dựng các mô hình liên kết “4 nhà” bền vững, khắc phục tình trạng nông dân tự nguyện liên kết, nhưng không tuân thủ quy ước, tùy tiện phá vỡ liên kết hoặc doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết theo hợp đồng…
Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Nguyễn Ngọc Đam, thời gian tới, Trung tâm khuyến nông Hải Phòng tiếp tục triển khai và nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị với sự liên kết chặt chẽ 4 nhà. Trong đó, nhà khoa học đóng vai trò quan trọng trong phối hợp với doanh nghiệp và nông dân, thực hiện ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Các nhà khoa học tích cực phổ biến, hướng dẫn những tiến bộ kỹ thuật giúp nông dân hiểu và ứng dụng vào sản xuất; phối hợp giám sát và điều chỉnh kỹ thuật cho nông dân trong quá trình sản xuất./.
HƯƠNG AN
