(HPĐT)- Vụ mùa năm 2022, nhiều vùng sản xuất lúa giống tại các huyện đạt năng suất, chất lượng cao. Nhờ vậy, nông dân không chỉ chủ động giống cho vụ xuân tới, nhiều hộ sản xuất lúa giống còn liên kết doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm đem lại thu nhập cao. Tuy nhiên, việc mở rộng sản xuất lúa giống cần có định hướng của cơ quan chức năng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp.
Nông dân xã Mỹ Đức (huyện An Lão) thu hoạch lúa giống.
Được mùa, được giá lúa giống
Vụ mùa năm 2022 vừa kết thúc, anh Lê Xuân Thành ở xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy) phấn khởi vì sản xuất lúa thương phẩm và lúa giống đều đạt hiệu quả cao. Trong đó, một số diện tích lúa giống đem lại thu nhập cao cho gia đình. Được sự tư vấn, hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng và Công ty CP Nông nghiệp và thương mại quốc tế, anh Thành liên kết sản xuất lúa giống GL 26 trên diện tích đất ruộng bỏ hoang được cải tạo lại. Mô hình sử dụng hoàn toàn phân bón hữu cơ trong quá trình sản xuất. Ngay sau khi thu hoạch xong, doanh nghiệp thu mua hết số lúa giống, anh chỉ giữ lại một ít để chủ động cho vụ xuân tới. Theo tính toán của anh Thành, sản xuất lúa giống, năng suất đạt 57,4 tạ/ha, lợi nhuận thu được 600 nghìn đồng/sào; trong khi cấy lúa thương phẩm thông thường chỉ đạt 300-350 nghìn đồng/sào.
Đây cũng là niềm vui chung của nhiều hộ sản xuất lúa giống. Những năm gần đây, bên cạnh mở rộng sản xuất lúa thương phẩm, ở nhiều địa phương, nông dân quy vùng trồng lúa giống. Theo báo cáo của Trung tâm Khuyến nông và Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), hiện các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy… đều có các vùng sản xuất lúa giống tập trung đem lại hiệu quả kinh tế cao. Phần lớn có liên kết tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, nên nông dân không phải lo đầu ra. Hiện, nhiều doanh nghiệp thường xuyên phối hợp nông dân các huyện sản xuất lúa giống như: Công ty CP Dịch vụ nông nghiệp kỹ thuật cao, Công ty CP Nông nghiệp và thương mại quốc tế, Tập đoàn giống Thái Bình Seed… Quy mô sản xuất từ vài ha đến vài chục ha. Các vùng sản xuất lúa giống phần lớn đều theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Tham gia liên kết, nông dân được doanh nghiệp hỗ trợ vật tư nông nghiệp, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, đồng thời thu mua sản phẩm sau vụ thu hoạch. Do được định hướng sản xuất và giám sát kỹ thuật nên các vùng sản xuất lúa giống phần lớn đều cho năng suất, chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thu mua của doanh nghiệp, nông dân có lãi hơn so với sản xuất lúa thương phẩm.
Khắc phục tình trạng sản xuất thụ động
Mặc dù có nhiều điều kiện để trồng lúa giống đạt hiệu quả kinh tế cao, nhưng thực tế việc sản xuất của nông dân còn khá thụ động. Khi được HTX, tổ hợp tác đứng ra làm đầu mối liên kết với doanh nghiệp và vận động, nông dân mới tham gia sản xuất, ít trường hợp liên kết sản xuất với doanh nghiệp. Một số bà con vẫn chưa có thói quen hợp tác bền vững để sản xuất lúa giống, vì cho rằng lợi nhuận doanh nghiệp hưởng nhiều hơn, nông dân chỉ lấy công làm lãi. Một số hộ còn e ngại nếu sản xuất thất bại, nông dân chịu tổn thất nhiều hơn doanh nghiệp. Trồng lúa giống đòi hỏi quy trình kỹ thuật cao hơn sản xuất lúa thông thường, tuy nhiên nhiều người ngại thay đổi tập quán canh tác truyền thống, việc tiếp thu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật do doanh nghiệp và cơ quan chức năng chuyển giao để sản xuất lúa giống hiệu quả còn hạn chế…
Ở một số địa phương, doanh nghiệp có nhu cầu liên kết sản xuất lúa giống với nông dân nhưng cũng gặp khó khăn trong quá trình hợp tác. Giám đốc Công ty CP Dịch vụ nông nghiệp kỹ thuật cao Phạm Thị Cằng thông tin, hiện ở nhiều địa phương, nông dân sản xuất lúa nếp với diện tích khá lớn, phấn lúa nếp bay rất xa, lẫn vào các vùng sản xuất lúa giống, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, chất lượng sản phẩm lúa giống đúng yêu cầu của doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp hợp tác với nông dân nhưng vùng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều nơi chưa quy được vùng tập trung nên khó ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, áp dụng các biện pháp thâm canh cải tiến để đạt hiệu quả cao hơn.
Vì vậy, để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa giống, theo Trưởng Phòng Trồng trọt Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng Bùi Cảnh Đức, các địa phương cần vận động nông dân quy vùng sản xuất lúa giống hàng hóa, khuyến khích tích tụ ruộng đất, gom các vùng ruộng bỏ hoang để tái sản xuất hiệu quả. Đồng thời, thành phố có cơ chế chính sách hỗ trợ các địa phương xây dựng vùng chuyên canh sản xuất lúa giống để chủ động được nguồn giống cung ứng cho nông dân sản xuất thay vì phải nhập từ nhiều tỉnh, thành phố bạn. Từ đó, tiến tới mở rộng quy mô, sản lượng và địa bàn tiêu thụ lúa giống sản xuất tại Hải Phòng./.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
