Không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình, lõm ngực bẩm sinh còn có thể gây chèn ép tim, phổi và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Điều đáng lo là hiện nay nhiều trường hợp bệnh nhi lõm ngực vẫn bị bỏ qua vì sự chủ quan của gia đình.
Chỉ trong tháng 7 vừa qua, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp đã thực hiện 5 ca phẫu thuật lõm ngực bẩm sinh cho các bệnh nhân từ 5 - 17 tuổi. Đáng chú ý, tất cả các ca bệnh đều chỉ được phát hiện thông qua chương trình thăm khám nhân đạo của bệnh viện tại địa phương, chứ gia đình không hề chủ động đưa trẻ đi khám và điều trị.
Trong số các bệnh nhân được phẫu thuật kể trên có cháu V. T. M., 5 tuổi. Theo người nhà cháu M., khi thấy cháu bị lõm ngực, gia đình chỉ nghĩ đó là một khiếm khuyết nhỏ, lớn lên sẽ tự khỏi. Khi được các bác sĩ thăm khám và cho biết cháu mắc chứng lõm ngực bẩm sinh, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, gia đình mới biết và cảm thấy lo lắng.
Không riêng gia đình cháu M., các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp cho biết phần lớn bệnh nhi được phát hiện trong thời gian gần đây đều có điểm chung là mang dị tật từ nhỏ nhưng chưa từng được thăm khám chuyên khoa. Nhiều trẻ chỉ được đưa đến bệnh viện khi lồng ngực đã lõm sâu, xuất hiện tình trạng nhanh mệt, khó thở khi vận động hoặc đau tức ngực.
Điều đáng nói là lõm ngực bẩm sinh không phải bệnh hiếm. Theo thống kê, tại Việt Nam, cứ 1.000 trẻ sinh ra thì có 2 - 3 trẻ bị biến dạng lồng ngực dạng lồi hoặc lõm. Đa phần trẻ mắc dị tật là nam giới (chiếm khoảng 75%). Dị tật này hình thành do xương ức và các sụn sườn phát triển bất thường, khiến phần trước lồng ngực lõm vào trong.
Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, đa số trẻ vẫn sinh hoạt bình thường nên rất dễ khiến gia đình chủ quan. Không ít phụ huynh coi đây chỉ là vấn đề thẩm mỹ, thậm chí có người nghĩ trẻ gầy nên nhìn ngực mới lõm, chờ lớn sẽ tự cải thiện.
Chính sự chủ quan ấy khiến nhiều trẻ bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm. Khi bước vào tuổi dậy thì, cơ thể phát triển nhanh cũng là lúc biến dạng lồng ngực rõ hơn. Nếu tình trạng lõm ngày càng tăng, tim và phổi có thể bị chèn ép, làm giảm dung tích hô hấp, ảnh hưởng đến thể lực. Không ít trẻ ngại tham gia các hoạt động thể thao, né tránh bơi lội hoặc thay quần áo trước bạn bè vì mặc cảm với hình thể của mình.
Từ những ca bệnh được phát hiện trong cộng đồng, các bác sĩ cho rằng điều đáng lo nhất không phải bệnh quá khó điều trị, mà là việc nhiều gia đình chưa nhận biết đúng mức độ nguy hiểm của dị tật. Chỉ khi trẻ xuất hiện các biểu hiện rõ rệt hoặc được khám sàng lọc, căn bệnh mới được phát hiện, trong khi quá trình biến dạng của lồng ngực đã âm thầm diễn ra trong nhiều năm.
Theo các bác sĩ, lõm ngực bẩm sinh không chỉ làm thay đổi hình thể mà còn có thể ảnh hưởng đến chức năng tim, phổi nếu không được theo dõi và điều trị đúng thời điểm. Qua thăm khám lâm sàng, kết hợp các phương tiện chẩn đoán hiện đại và hội chẩn chuyên môn, nhiều trường hợp được xác định có chỉ định phẫu thuật vì xương ức đã lõm sâu, gây chèn ép các cơ quan trong lồng ngực. Mỗi người bệnh sẽ được đánh giá cụ thể để lựa chọn thời điểm và phương pháp điều trị phù hợp, bởi không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp ngay.
Trong số những bệnh nhi vừa được điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, trường hợp em D.G.M. (13 tuổi) khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý bởi vùng lõm ngực dạng dẹt, lan rộng. Sau khi hội chẩn, ê kíp phẫu thuật đã quyết định đặt hai thanh Nuss nhằm nâng đỡ toàn bộ vùng lõm, tái tạo hình thái lồng ngực cân đối và tối ưu hiệu quả điều trị. Đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi bác sĩ phải có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn cùng sự phối hợp chính xác của toàn bộ ê kíp phẫu thuật.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thế May, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, là người trực tiếp thực hiện thành công nhiều ca phẫu thuật điều trị lõm ngực bẩm sinh tại bệnh viện trong thời gian qua. Theo bác sĩ May, việc điều trị không chỉ khắc phục dị tật thành ngực, cải thiện chức năng hô hấp và thể lực mà còn giúp trẻ lấy lại sự tự tin, hòa nhập với bạn bè, học tập, vui chơi và phát triển bình thường như các trẻ cùng trang lứa.
Không chỉ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, những năm gần đây, nhiều cơ sở y tế trên địa bàn Hải Phòng cũng ghi nhận số lượng trẻ đến khám và điều trị lõm ngực bẩm sinh có xu hướng tăng. Tại Bệnh viện Đa khoa Hải Dương, khoảng đầu tháng 7 năm nay, ê kíp Khoa Ngoại Phẫu thuật thần kinh, lồng ngực, mạch máu và cột sống đã thực hiện liên tiếp 6 ca phẫu thuật. Tất cả người bệnh đều hồi phục tốt sau mổ.
Tại Bệnh viện Nhi Hải Phòng, phẫu thuật Nuss cũng đã trở thành kỹ thuật thường quy trong điều trị lõm ngực bẩm sinh. Theo các bác sĩ, nhờ sự hỗ trợ của hệ thống nội soi, quá trình đưa thanh nâng qua phía sau xương ức được kiểm soát chặt chẽ, góp phần bảo đảm an toàn cho tim và phổi. Cùng với quy trình giảm đau sau mổ, nhiều bệnh nhi có thể sớm vận động, rút ngắn thời gian nằm viện và nhanh chóng trở lại sinh hoạt bình thường.
Việc nhiều bệnh viện trong thành phố làm chủ kỹ thuật điều trị đã mở thêm cơ hội cho người bệnh. Tuy nhiên, điều đáng lo hiện nay không còn là thiếu phương pháp điều trị mà là nhiều trẻ vẫn mang dị tật nhiều năm nhưng chưa được phát hiện hoặc đến bệnh viện quá muộn do gia đình chưa nhận thức đầy đủ về bệnh.
NGỌC THANH
