Lúa BC15 bất ngờ hỏng ăn

Xã Chi Lăng Nam (Thanh Miện) có khoảng 20 ha BC15 bị giảm năng suất trên 70%.
Trong ảnh: Bà Lê Thị Lăng ở thôn An Dương thẫn thờ vì mất mùa lúa

Mặc dù Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn không đưa giống lúa BC15 vào cơ cấu giống lúa vào vụ chiêm xuân này và khuyến cáo nông dân không canh tác giống này ở vụ chiêm xuân nhưng một số địa phương vẫn đưa vào cơ cấu giống.

Mất mùa

Vụ chiêm xuân này, toàn tỉnh có khoảng 4.000 ha lúa BC15. Đến nay tuy chưa có thống kê chính xác về diện tích lúa BC15 bị thiệt hại nhưng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã xác định ở nhiều xã thuộc các huyện Thanh Hà, Kim Thành, Tứ Kỳ, lúa BC15 có tỷ lệ hạt lép 50-70%, khả năng chỉ đạt năng suất 20-30 kg/sào.

Vụ này, huyện Thanh Hà có 19 xã gieo cấy giống BC15 với diện tích 828 ha. Có 192,5 ha BC15 năng suất giảm 50-60%, tập trung ở các xã Vĩnh Lập, Hồng Lạc, Tân Việt. Được biết, huyện Thanh Hà có đưa giống BC15 vào cơ cấu giống lúa.

Xã Vĩnh Lập có 102,6 ha BC15, chiếm gần 52% diện tích lúa, trong đó 83,5 ha canh tác ở vùng tập trung. Theo phản ánh của nhiều nông dân, do giống BC15 cho năng suất cao, chất lượng tốt nên họ đã gieo cấy từ nhiều năm nay cả ở vụ chiêm xuân và vụ mùa.Việc gần 72 ha lúa BC15 bị mất mùa ở vụ chiêm xuân này đã gây bất ngờ cho bà con. Bà Trương Thị Tươi ở thôn Kiên Nhuệ cho biết: “Tôi cấy 5 sào lúa BC15, chăm sóc đúng hướng dẫn của HTX Dịch vụ nông nghiệp. Nhiều năm trước, năng suất giống này đạt hơn 2 tạ/sào nhưng năm nay chỉ được khoảng một thúng thóc/sào (khoảng 20 kg) thôi. Chúng tôi vẫn chưa biết nguyên nhân tại sao lúa lại bị lép nhiều như vậy”. Cùng thôn với bà Tươi, bà Trịnh Thị Tám bị thiệt hại nhiều hơn. Bà cấy 1,3 mẫu BC15 nhưng chỉ cho thu hoạch khoảng hơn 2 tạ thóc. “Không ai ngờ năm nay lại mất mùa. Lúc đầu lúa phát triển tốt, cứng cây nhưng sau này hạt lúa lại bị lép, bông lúa cứ thẳng đứng lên, không trĩu xuống”, bà Tám buồn rầu cho biết. Theo ông Nguyễn Văn Tranh, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lập, năng suất những giống lúa khác như: Q5, Bắc thơm số 7 vẫn bảo đảm trong khi BC15 lại mất mùa.

Ruộng lúa của bà Trương Thị Tươi ở xã Vĩnh Lập (Thanh Hà) bị lép tới 80%

Nhiều xã ở huyện Thanh Miện cũng mất mùa lúa BC15. Toàn huyện có khoảng 50 ha BC15 bị giảm 50-60% năng suất, tập trung tại các xã Chi Lăng Nam, Cao Thắng, Ngũ Hùng, Tứ Cường, Hùng Sơn. Nhiều nông dân tự để giống BC15 từ vụ trước, nhiều người khác mua giống tại các đại lý bán giống trong huyện. Mặc dù UBND huyện Thanh Miện không đưa giống này vào cơ cấu giống vì BC15 bị nhiễm bệnh đạo ôn nhưng nông dân vẫn ồ ạt canh tác giống lúa này.

Cần tìm ra nguyên nhân

Theo bà Vũ Thị Hà, Trưởng phòng Trồng trọt (Sở NN-PTNT), diện tích BC15 mất mùa chủ yếu xảy ra đối với những hộ dân cấy mạ dược, còn cấy mạ sân thì năng suất vẫn bảo đảm. Thời tiết vụ chiêm xuân năm nay ấm hơn một số năm trước nên thời gian sinh trưởng của cây lúa rút ngắn 5-6 ngày. Vào khoảng ngày 7 đến 15-4, khi lúa đang phân hóa đòng ở bước 5, bước 6 thì gặp thời tiết lạnh, nhiệt độ dưới 20 độ C. Do vậy, lúa không thể hình thành hạt phấn hoặc hình thành kém, dẫn tới hạt bị lép. Đa số diện tích này trỗ bông vào cuối tháng 4 trong khi thời gian an toàn để lúa trỗ bông là từ đầu đến giữa tháng 5. Còn chị Nguyễn Thị Huệ, Phó Trưởng phòng NN-PTNT huyện Thanh Hà cho biết: “Chúng tôi đã chỉ đạo nông dân gieo cấy giống BC15 trà xuân muộn bằng phương thức mạ sân hoặc mạ dày xúc, gieo thẳng. Tuy nhiên, nhiều hộ không làm đúng lịch, cấy cùng trà xuân sớm nên bị thiệt hại".

Việc lúa BC15 mất mùa đã gây thiệt hại lớn cho nông dân. Những địa phương đưa BC15 vào cơ cấu giống cần nghiêm túc kiểm điểm, rút kinh nghiệm khi khuyến cáo nông dân gieo cấy giống này. Các cơ quan chức năng cũng cần xác định rõ mức độ thiệt hại, nguyên nhân thất thu, đồng thời có phương án hỗ trợ nông dân theo quy định.

Giống lúa BC15 do Tổng công ty Giống cây trồng Thái Bình chọn tạo và cung ứng, được công nhận giống quốc gia năm 2008. Giống này có thời gian sinh trưởng ở vụ xuân 135-138 ngày (ở miền Bắc), vụ mùa 110-135 ngày. Đây là giống lúa cảm ôn, cơm ăn ngon, hạt gạo trong.

 NINH TUÂN-MINH NGUYỆT