Với những cơ chế đột phá, Luật Chuyển đổi số 2025 tạo hành lang pháp lý thống nhất, tiếp thêm nguồn lực cho tiến trình số hóa toàn diện tại Hải Phòng.
Từ ngày 1/7/2026, Luật Chuyển đổi số 2025 có hiệu lực thi hành. Đây là luật riêng biệt điều chỉnh toàn diện và đồng bộ quá trình số hóa của các cơ quan nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp.
Điểm nhấn cốt lõi của Luật Chuyển đổi số 2025 là việc chuẩn hóa thiết kế hệ thống số theo hướng kiến trúc mở và quy định mặc định nguyên tắc "khai báo một lần". Điều 9 của luật quy định bắt buộc các cơ quan, đơn vị thiết kế hệ thống có khả năng tương thích, liên thông dữ liệu dựa trên chuẩn mở quốc gia, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực thi nguyên tắc "khai báo một lần" xuyên suốt bộ máy hành chính.
Phân tích về điểm mới này, luật sư Trần Thị Thùy Liên, Giám đốc Công ty Luật La Haye (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng) khẳng định: "Quy định liên thông dựa trên chuẩn mở quốc gia đã nâng tầm việc chia sẻ dữ liệu từ cơ chế phối hợp thông thường lên thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Khi nguyên tắc ''khai báo một lần'' được thực thi, các cơ quan hành chính và doanh nghiệp bắt buộc phải tái cấu trúc các quy trình nội bộ theo hướng tinh gọn, tự động hóa. Đây chính là lời giải cho bài toán cát cứ thông tin, giúp khơi thông dòng chảy dữ liệu trên toàn hệ thống".
Tại Hải Phòng, nhiều năm qua, thành phố luôn là một trong những địa phương đi đầu cả nước về chỉ số chuyển đổi số (DTI) nhờ những bước đi bài bản, quyết liệt từ cấp cao nhất của chính quyền đến cơ sở. Thành phố sớm chủ động vận hành hiệu quả hạ tầng đô thị thông minh, triển khai toàn diện dịch vụ công trực tuyến và xây dựng mô hình các tổ công nghệ số cộng đồng rộng khắp.
Xét ở góc độ hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, Luật Chuyển đổi mang đến các cơ chế đột phá, tháo gỡ trực tiếp các nút thắt lớn về nguồn lực đầu tư và công nghệ thông qua các điều khoản cụ thể.
Theo quy định tại điều 20 luật này, Nhà nước bảo đảm chi cho chuyển đổi số hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước từ nguồn tổng chi tối thiểu 3% ngân sách nhà nước cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và tăng dần theo yêu cầu phát triển để thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong từng thời kỳ. Bên cạnh đó, luật cho phép sử dụng nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước cho chuyển đổi số bao gồm nguồn tài chính hợp pháp của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân; quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp; các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Điểm mới giúp các tổ chức chủ động hơn trong việc bố trí nguồn vốn ngoài ngân sách hợp pháp để triển khai các dự án số cốt lõi như hệ thống quản lý chuyên ngành, Trung tâm dữ liệu (Data Center) hay Trung tâm điều hành an ninh mạng (SOC).
Mũi nhọn thứ hai nằm ở giải pháp tháo gỡ khó khăn về nhân lực công nghệ cao thông qua cơ chế đào tạo và thuê chuyên gia. Điều 18 luật cho phép các đơn vị thực hiện cơ chế đặc thù để thuê chuyên gia bên ngoài thúc đẩy chuyển đổi số, giúp vượt qua điểm nghẽn thiếu hụt lao động kỹ thuật cao.
Đặc biệt, tại điều 28, thiết lập hành lang pháp lý vững chắc cho Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Cơ chế này cho phép cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp được triển khai thử nghiệm có kiểm soát đối với quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh trong chuyển đổi số theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số, pháp luật về dữ liệu và pháp luật khác có liên quan.
Đối với một đô thị trọng điểm đang tập trung phát triển các mô hình kinh tế số hiện đại như cảng biển thông minh, logistics xanh hay quản lý đô thị thông minh, cơ chế Sandbox chính là điều kiện tiên quyết để bảo vệ sự sáng tạo, cho phép các giải pháp kỹ thuật thế hệ mới (như hệ thống quản lý luồng, điều hành tự động) được vận hành thử nghiệm một cách an toàn, đúng pháp luật.
Ông Đỗ Huy Hoàng, Giám đốc Công ty OAE logistics (phường Hải An) chia sẻ: "Ngành cảng biển và logistics của Hải Phòng đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng hiện đại hóa. Cơ chế Sandbox tại điều 28 và cơ chế thuê chuyên gia đặc thù là những công cụ pháp lý sát thực tế, giúp doanh nghiệp mạnh dạn ứng dụng các giải pháp công nghệ mới chưa có tiền lệ để tối ưu hóa quy trình quản lý bãi và chuỗi cung ứng mà vẫn bảo đảm tính tuân thủ pháp luật".
Bên cạnh các cơ chế mở đường, mang tính kiến tạo phát triển, Luật Chuyển đổi số 2025 cũng đặt ra những yêu cầu rất chặt chẽ về mặt trách nhiệm khi tham gia môi trường số. Các tổ chức phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của dữ liệu cung cấp; đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng ngừa rủi ro an ninh mạng và phối hợp xác thực, chia sẻ dữ liệu số đúng thẩm quyền.
Luật quy định rõ 3 nhóm nghĩa vụ bắt buộc đối với hệ thống số bao gồm: bảo đảm an ninh mạng theo cấp độ phân loại; duy trì tính sẵn sàng hoạt động liên tục với phương án dự phòng khẩn cấp; ghi nhận và lưu trữ đầy đủ nhật ký hoạt động hệ thống (log) để phục vụ thanh tra, kiểm tra. Việc chia sẻ dữ liệu trên nền tảng số cũng đòi hỏi các đơn vị phải xây dựng bộ tiêu chí phân loại dữ liệu chặt chẽ để bảo đảm không vi phạm Luật Bảo vệ bí mật nhà nước và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo nhận định của ông Phan Cường, Giám đốc Công ty Phan Vũ media (phường Lê Chân), các điều khoản về an toàn hệ thống và nghĩa vụ lưu trữ log trong luật thể hiện tư duy quản trị thực chất. Quy định này buộc các đơn vị vận hành phải nâng cao ý thức bảo mật và phân loại thông tin nghiêm ngặt. Chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn, bền vững, lấy sự minh bạch thông tin làm nền tảng.
Có thể thấy, các điểm mới cốt lõi của Luật Chuyển đổi số 2025 có tác động thúc đẩy mạnh mẽ định hướng chiến lược của Hải Phòng trong giai đoạn mới. Với một địa phương vốn đã có sẵn nền tảng hạ tầng công nghệ vững vàng, tư duy chủ động và quyết tâm chính trị cao, những quy định mới từ luật này chính là công cụ pháp lý tối ưu để thành phố khơi thông mọi nguồn lực. Hải Phòng tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm chuyển đổi số hàng đầu, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên số.
THU HẰNG
