(HPĐT)- Hiện trên địa bàn các huyện liên tục xuất hiện các mô hình tích tụ ruộng đất, bước đầu đem lại thu nhập cao cho doanh nghiệp, nông dân. Tuy nhiên, để việc tích tụ ruộng đất được triển khai có quy mô, mở rộng được diện tích, phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, cần khắc phục một số vướng mắc.
Mô hình tích tụ ruộng đất của doanh nghiệp ở xã An Hòa (Vĩnh Bảo) để trồng đậu tương rau cho hiệu quả kinh tế cao.
Rào cản tích tụ ruộng đất
Theo Phòng kỹ thuật (Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn Hải Phòng), từ năm 2018 đến nay, một số địa phương chủ động tích tụ, tập trung đất đai, quy mô từ vài ha đến vài chục ha để đầu tư sản xuất nông sản hàng hóa; tổng diện tích đất tích tụ ước đạt gần 2.000 ha. Các mô hình sản xuất trên diện tích đất tích tụ cho thu nhập cao hơn gấp 3-4 lần sản xuất thông thường, khắc phục được tình trạng ruộng bỏ hoang, gây lãng phí đất đai, bước đầu hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Tại các huyện xuất hiện các mô hình tích tụ ruộng đất, chủ yếu theo 3 xu hướng chính. Một là, hình thức gom ruộng bỏ hoang thành các vùng canh tác lớn dưới hình thức mượn hoặc thuê lại ruộng của người dân có ruộng bỏ hoang sau đó chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa các cây trồng có giá trị cao vào sản xuất. Đi đầu trong việc tích tụ ruộng đất là huyện Kiến Thụy. Từ năm 2019 đến cuối tháng 11-2021, diện tích tích tụ ruộng đất trên địa bàn huyện khoảng 682 ha với 529 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tích tụ ruộng đất để chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, sản xuất lúa chất lượng. Hai là, hình thức đấu thầu lại diện tích đất công ích của địa phương, sau đó dồn đổi ruộng đất để tích tụ thành các vùng sản xuất lớn. Ba là, một số tổ chức, cá nhân mạnh dạn thuê đất nông nghiệp để phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa...
Mặc dù bước đầu canh tác hiệu quả trên vùng đất được tích tụ song nhiều cá nhân, tập thể chưa yên tâm sản xuất lâu dài bởi thực tế còn một số rào cản. Cụ thể, tại Hải Phòng, việc tích tụ ruộng đất chủ yếu tự phát bằng hình thức tự viết giấy thỏa thuận cho thuê, mượn song đối với một số người thuê hoặc mượn lại ruộng đất không đủ cơ sở, điều kiện về thủ tục hành chính để được địa phương tạo điều kiện sử dụng đất lâu dài. Ông Đỗ Văn Đoàn, đầu tư 5 ha trồng bưởi da xanh tại xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy) từ năm 2018. Để có diện tích này trồng bưởi, ông phải thuê lại ruộng của gần 80 hộ dân trên địa bàn xã với giá thuê 800.000 đồng/sào, nhưng khi triển khai làm, ông gặp trở ngại vì địa phương không tạo điều kiện để giúp ông hoàn thiện sơ đồ trích đo thửa ruộng thuê để yên tâm sản xuất. Một số doanh nghiệp thuê đất để tích tụ hiện sản xuất trong nông nghiệp khó khăn do vốn đầu tư hạn hẹp nên chưa có điều kiện ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Bên cạnh đó, đối với một số người tích tụ ruộng đất từ những vùng ruộng bỏ hoang phải cải tạo, canh tác mất nhiều thời gian trong khi lợi nhuận từ vùng đất tích tụ rất thấp. Anh Vũ Văn Khải, ở thôn Phủ Niệm 3, xã Thái Sơn (huyện An Lão), tích tụ được 10 ha ruộng bỏ hoang phục vụ sản xuất. Theo anh Khải, phải mất 2 năm đầu để cải tạo ruộng, năng suất, chất lượng sản phẩm rất kém, có những thửa ruộng không được thu hoạch.
Hướng tới sản xuất hàng hóa
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn Bùi Thanh Tùng, để khuyến khích tích tụ ruộng đất, thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tham mưu với UBND thành phố ban hành một số nghị quyết, đề án, kế hoạch làm cơ sở để các tổ chức, cá nhân thực hiện việc tập trung, tích tụ đất theo quy định. Bên cạnh đó, Sở tham mưu rà soát, điều chỉnh, bổ sung các quy hoạch chuyên ngành trong lĩnh vực nông nghiệp; quy hoạch các vùng sản xuất trồng trọt phù hợp với quy hoạch tổng thể về phát triển kinh tế, xã hội của thành phố; xây dựng cơ sở hạ tầng đối với các diện tích mới được tích tụ, tập trung.
Một số doanh nghiệp hiện đang tích tụ ruộng đất dưới hình thức thuê ruộng của dân rất mong thành phố có cơ chế hỗ trợ về thủ tục đất đai. Giám đốc Công ty CP nông nghiệp công nghệ cao Châu Giang Đào Quang Trịnh cho biết, đối với các doanh nghiệp tích tụ ruộng đất dưới hình thức thuê đất, muốn tích tụ được nhiều ruộng đất để làm dự án lớn cần được thành phố hỗ trợ khâu giải phóng mặt bằng. Vì doanh nghiệp tự giải phóng mặt bằng, người dân có ruộng cho thuê sẽ đòi mức giá cao, có trường hợp bất hợp lý, ngoài sức chi trả của doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng của thành phố hướng dẫn các thủ tục khi thuê đất như thủ tục về quy hoạch, thuế đất...
Cùng với đó, đối với diện tích đất đai tích tụ được, mỗi tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cần xác định rõ sản phẩm chủ lực để đưa vào sản xuất hiệu quả. Theo Trưởng phòng Nông nghiệp huyện An Dương Bùi Xuân Khải, đối với các huyện ven đô như: Kiến Thụy, An Dương, An Lão, việc tích tụ ruộng đất gắn liền với phát triển các loại cây, rau màu kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm hoặc cung cấp sản phẩm cho các doanh nghiệp chế biến….Ở huyện An Dương có thể tích tụ ruộng đất để trồng hoa, cây cảnh ở các xã có truyền thống trồng sản phẩm này từ lâu đời như: Đặng Cương, Đồng Thái, Hồng Thái…/.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
