Tin tức

Mở rộng cơ hội miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án dân sự

PHẠM THANH • 17/11/2026 21:00

Hải Phòng đang rà soát các trường hợp đủ điều kiện miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án dân sự, giúp người khó khăn giảm gánh nặng tài chính.

thi hành án dân sự
Người dân đến làm thủ tục thi hành án tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 9 thành phố Hải Phòng.

Chính sách nhân văn, thêm cơ hội cho người khó khăn

Không ít người phải thi hành án gặp khó khăn kéo dài về kinh tế, không có tài sản, thu nhập hoặc thu nhập chỉ đủ đáp ứng nhu cầu thiết yếu. Vì vậy, nhiều khoản án phí, tiền phạt tồn đọng qua nhiều năm do người phải thi hành án không có khả năng thực hiện nghĩa vụ.

Để chính sách phát huy hiệu quả, việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân nắm rõ các điều kiện miễn, giảm là rất cần thiết. Anh Phạm Văn Cường ở phường Lê Chân cho rằng cần tăng cường phổ biến quy định pháp luật, giúp người dân phân biệt rõ trường hợp chưa có điều kiện thi hành án với trường hợp đủ điều kiện được xét miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án.

Từ ngày 1/7/2026, Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 có hiệu lực, trong đó điều 42 quy định cụ thể điều kiện miễn, giảm nghĩa vụ đối với các khoản thu nộp ngân sách nhà nước.

Theo luật sư Lâm Bích Ngọc (Đoàn Luật sư Hải Phòng), người phải thi hành án được xét miễn nghĩa vụ khi không có tài sản hoặc có tài sản nhưng không được xử lý để thi hành án; không có thu nhập hoặc thu nhập chỉ bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho bản thân và người có trách nhiệm nuôi dưỡng; đồng thời phải đáp ứng điều kiện về thời gian và số tiền còn phải thi hành án. Sau 5 năm kể từ ngày ra quyết định thi hành án lần đầu, số tiền còn lại phải dưới 5 triệu đồng; hoặc sau 10 năm, số tiền còn lại từ 5 - 10 triệu đồng.

Đối với trường hợp giảm nghĩa vụ, sau 5 năm, nếu số tiền còn lại từ 5 - 100 triệu đồng, mỗi lần giảm không quá 1/4 số tiền còn lại. Sau 10 năm, nếu số tiền còn lại trên 100 triệu đồng, mỗi lần giảm không quá 1/5, tối đa 50 triệu đồng.

Người đã tích cực thực hiện một phần nghĩa vụ nhưng sau đó gặp hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, ốm đau, không thể tiếp tục thực hiện phần còn lại hoặc lập công lớn cũng được xét miễn theo quy định.

Luật sư lưu ý chính sách chỉ áp dụng với các khoản thu nộp ngân sách nhà nước như án phí, tiền phạt, truy thu và các khoản phải nộp khác theo bản án, quyết định; không áp dụng đối với nghĩa vụ trả nợ, bồi thường cho cá nhân, tổ chức. Mỗi bản án, quyết định chỉ được xét miễn hoặc giảm một lần trong một năm. Việc đáp ứng điều kiện phải qua thủ tục xem xét của Tòa án có thẩm quyền.

Rà soát đúng đối tượng, bảo đảm quyền lợi

thi hành án dân sự
Người dân thực hiện nghĩa vụ tài chính tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 9 thành phố Hải Phòng.

9 tháng năm 2026, toàn hệ thống Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng thụ lý hơn 30.500 việc, tăng 17,19% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhiều vụ việc liên quan đến án phí, tiền phạt của người có hoàn cảnh khó khăn hoặc người đang chấp hành án phạt tù.

Trưởng Phòng Nghiệp vụ và Tổ chức thi hành án dân sự, Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng Kiều Thị Hạnh Nguyên cho biết do Thông tư liên tịch số 11 năm 2026 hướng dẫn chi tiết trình tự, thủ tục mới có hiệu lực từ ngày 1/11/2026 nên số liệu thống kê riêng về kết quả miễn, giảm theo quy định mới đang được các đơn vị tổng hợp.

Tuy nhiên, ngay từ khi Luật Thi hành án dân sự mới có hiệu lực, công tác chuẩn bị đã được triển khai quyết liệt. Ngày 28/8/2026, UBND thành phố Hải Phòng ban hành quyết định về Quy chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan Thi hành án dân sự với UBND cấp xã.

Các phòng thi hành án dân sự khu vực phối hợp với viện kiểm sát, tòa án nhân dân rà soát hồ sơ tồn đọng trên 5 năm, 10 năm, nhất là những khoản nghĩa vụ có giá trị nhỏ, để chủ động lập hồ sơ đề nghị xét miễn, giảm khi đủ điều kiện.

Theo quy định mới, cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị tòa án có thẩm quyền xem xét. Hồ sơ gồm văn bản đề nghị của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự, bản sao bản án, quyết định thi hành án, biên bản xác minh điều kiện thi hành án được thực hiện không quá 3 tháng trước thời điểm đề nghị và các tài liệu liên quan. Việc xét miễn, giảm thuộc thẩm quyền của tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.

Theo bà Kiều Thị Hạnh Nguyên, người dân cần phân biệt rõ việc được xác định chưa có điều kiện thi hành án với việc được miễn nghĩa vụ. Khi chưa có điều kiện thi hành án, nghĩa vụ vẫn còn và cơ quan thi hành án tiếp tục xác minh, tổ chức thi hành khi người phải thi hành án có tài sản, thu nhập. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định và có quyết định của tòa án thì nghĩa vụ mới được miễn hoặc giảm.

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp, người phải thi hành án cần chủ động cung cấp trung thực thông tin về tài sản, thu nhập, hoàn cảnh gia đình; phối hợp với chấp hành viên trong quá trình xác minh. Những trường hợp thuộc diện hộ nghèo, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc gặp thiên tai, tai nạn dẫn đến khó khăn kéo dài cần cung cấp giấy tờ chứng minh để cơ quan thi hành án có căn cứ xem xét.

Việc hiểu đúng, thực hiện đúng chính sách miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn góp phần giải quyết các vụ việc tồn đọng, nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự, bảo đảm tính nghiêm minh và nhân văn của pháp luật.

PHẠM THANH
(0) Bình luận
Mở rộng cơ hội miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án dân sự