Tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thi hành án dân sự

Rà soát, hoàn thiện thể chế và chuẩn hóa quy trình thi hành án

Chỉ thị đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành nghiêm minh, đúng pháp luật; đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong tổ chức thi hành án.

Sau hơn 9 năm thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 6/2/2017 của Thủ tướng Chính phủ, nhận thức và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương đối với công tác thi hành án dân sự đã được nâng lên; cơ chế phối hợp ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tập trung xử lý, nhất là trong việc xử lý tài sản để thi hành án. Một trong những khó khăn nổi bật là việc xử lý tài sản kê biên trong các vụ án tham nhũng, kinh tế; tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng.

Nhiều tài sản còn vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, hiện trạng sử dụng không phù hợp với hồ sơ hoặc đang có tranh chấp. Một số dự án đã bị kê biên nhưng chưa hoàn thành thủ tục đầu tư, xây dựng, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ thuế.

Những vướng mắc này không chỉ kéo dài thời gian tổ chức thi hành án mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thu hồi tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời làm chậm quá trình đưa tài sản trở lại lưu thông trong nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai thi hành hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Một nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ thể chế; tổng hợp, đánh giá những khó khăn, vướng mắc, bất cập của pháp luật phát sinh từ thực tiễn thi hành án.

Việc rà soát tập trung vào các lĩnh vực như đất đai, đầu tư, doanh nghiệp, hình sự, dân sự có liên quan đến xử lý tài sản là đất đai, dự án, tài sản bảo đảm, tài sản trong các vụ án lớn và xử lý đối với pháp nhân không chấp hành án.

Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp có trách nhiệm kịp thời đề xuất cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong tổ chức thi hành án.

Tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc có điều kiện thi hành

Bộ Tư pháp được giao chỉ đạo Hệ thống thi hành án dân sự tập trung tổ chức thi hành dứt điểm các vụ việc có điều kiện thi hành; nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế.

Xây dựng tiêu chí để phân loại các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài; xác định rõ nguyên nhân, đơn vị, cá nhân xử lý và thời hạn hoàn thành. Định kỳ 6 tháng, danh sách các vụ việc thuộc diện này phải được tổng hợp để chỉ đạo, giải quyết, đồng thời gửi Ủy ban nhân dân và Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh để phối hợp chỉ đạo.

Đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, những vụ việc đặc biệt lớn, ảnh hưởng đến việc thu hồi tài sản, quyền lợi của nhiều tổ chức, cá nhân hoặc có thể tác động đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, cơ quan có thẩm quyền phải kịp thời tổng hợp, báo cáo hoặc đề xuất cơ chế xử lý đặc biệt.

Chỉ thị số 36/CT-TTg cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong thi hành án dân sự. Các trường hợp định giá tài sản không sát giá trị thực tế, có dấu hiệu thông đồng, dìm giá hoặc nguy cơ gây thất thoát tài sản phải được kịp thời phát hiện, tổng hợp và kiến nghị xử lý.

Cùng với đó, cơ quan thi hành án dân sự phải tăng cường rà soát, xử lý đối với đương sự có hành vi hoặc dấu hiệu che giấu, chuyển dịch, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án. Trường hợp có đủ căn cứ thì chuyển hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Bộ Công an được yêu cầu chỉ đạo Công an đơn vị, địa phương thực hiện các biện pháp xác minh, truy tìm tài sản; áp dụng kịp thời các biện pháp ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản ngay từ giai đoạn điều tra.

Cơ quan điều tra phải xác định rõ nguồn gốc và phần sở hữu của bị can khi kê biên tài sản, đặc biệt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế. Công an các cấp tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án dân sự trong bảo đảm an ninh, trật tự khi tổ chức cưỡng chế; rà soát các vụ việc đã có kế hoạch cưỡng chế nhưng chưa bố trí được lực lượng bảo vệ, tránh để việc chậm phối hợp làm kéo dài quá trình thi hành án. Việc tiếp nhận, quản lý, xử lý vật chứng; thông báo, cung cấp thông tin và chuyển giao tiền, tài sản liên quan đến phạm nhân cũng phải được thực hiện kịp thời, đúng quy định.

Đẩy mạnh kết nối dữ liệu và dịch vụ trực tuyến

Bộ Công an phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và các hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý để phục vụ việc xác minh đương sự, xác minh điều kiện thi hành án.

Các dịch vụ trực tuyến phục vụ công tác thi hành án dân sự tiếp tục được tích hợp trên ứng dụng VNeID, gồm dịch vụ “Nộp tiền thi hành án” và 3 dịch vụ công trực tuyến: “tạm ứng án phí, lệ phí”, “Đơn yêu cầu thi hành án” và “Xác nhận kết quả thi hành án”.

Việc ứng dụng dữ liệu số và định danh điện tử không chỉ giúp giảm thời gian, thủ tục cho người dân mà còn hỗ trợ cơ quan thi hành án nâng cao khả năng xác minh, theo dõi và quản trị hồ sơ.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được yêu cầu phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành án. Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thực hiện chặt chẽ việc thẩm định tài sản bảo đảm; kịp thời cung cấp thông tin về tài khoản, tiền gửi, tài sản khác của người phải thi hành án theo yêu cầu của cơ quan thi hành án dân sự; nghiêm túc thực hiện các quyết định phong tỏa tài khoản, khấu trừ tiền trong tài khoản.

Việc phối hợp trong xử lý tài sản bảo đảm tiếp tục được tăng cường, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo thẩm quyền. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tư pháp phát động các đợt thi đua cao điểm đối với việc tổ chức thi hành án tín dụng, ngân hàng và biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phối hợp.

UBND, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan; phát huy vai trò trong chỉ đạo, điều hòa, phối hợp giải quyết các vụ việc lớn, phức tạp, kéo dài hoặc liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức.

Định kỳ hằng quý, Ban Chỉ đạo phải rà soát danh mục vụ việc, tài sản có giá trị lớn, trọng điểm, phức tạp, kéo dài trên địa bàn; xác định rõ nguyên nhân, giải pháp, cơ quan và cá nhân chịu trách nhiệm thực hiện, cùng thời hạn hoàn thành. Đối với những khó khăn vượt thẩm quyền, địa phương phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền và đề xuất phương án xử lý.

UBND cấp tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp rà soát những khó khăn, vướng mắc trong trình tự, thủ tục đăng ký đất đai đối với tài sản đã được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tuyên xử lý hoặc công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng; tài sản bán đấu giá thi hành án; tài sản được giao, nhận để trừ vào tiền thi hành án. Đối với thủ tục thuộc thẩm quyền, cần nghiên cứu đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thực hiện. Những nội dung vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, hoàn thiện quy định.