Món quà của mùa thu

Tiệm may nằm ở cuối con phố, đi dọc hai hàng hoa sữa cổ thụ là thấy.

Nhã đã gắn bó với nơi này gần chục năm. Học xong THPT, cô không thi đại học mà quyết định học nghề may. Mẹ cô từng cằn nhằn:

“May với chả vá, cố thi đại học rồi kiếm lấy công việc văn phòng cho nhẹ nhàng. Chứ thấp bé thế này khó mà bon chen lắm con ạ!”

Lời mẹ nói ban đầu cũng khiến Nhã có đôi chút xao động. Nhưng rồi cô vẫn quyết tâm theo đuổi đam mê của mình.

Giờ đây, Nhã đã trở thành một thợ may lành nghề. Với cô, chiếc máy may kê bên cửa sổ chẳng khác nào một người bạn tri kỷ. Từ góc này, mỗi khi ngồi may, cô có thể tranh thủ nhìn ngắm con phố.

Một vạt nắng rơi khẽ xuống thềm, một chiếc lá chao nghiêng trong gió, một tiếng rao quen thuộc của gánh hàng rong… Những khoảnh khắc bình dị ấy luôn khơi gợi trong Nhã những cảm xúc và ý tưởng mới. Có những hình ảnh chỉ thoáng qua rồi nhạt nhòa trong ký ức, nhưng cũng có những hình ảnh cứ âm thầm ở lại, để rồi một ngày nào đó, hóa thành đường nét, sắc màu trên những tà áo dài.

Hoàn thành những đường may cuối cùng, Nhã ngắm chiếc áo dài họa tiết hoa sữa mà cô đã dành nhiều tâm sức để thiết kế riêng cho mình. Cô háo hức thay đồ rồi đứng trước gương, khẽ xoay một vòng. Tà áo dài mềm mại tung bay, những cánh hoa sữa do chính tay cô vẽ trên nền vải như cũng chao theo nhịp xoay ấy. Nhã mỉm cười một mình, vui vẻ cất tiếng hát:

“Tà áo em

Bay bay bay bay trong gió nhẹ nhàng

Tà áo em bay bay bay bay trên phố dịu dàng

Áo bay trên đường như mây xuống phố

Áo tung sân trường tựa cánh chim câu” ⁽¹⁾

- Nhã ơi, ra lấy hoa này!

Tiếng gọi bất ngờ khiến Nhã giật mình. Cô vội quay ra phía cửa:

- Cô Phúc đấy ạ, cháu mong cô mãi!

Cô Phúc đưa cho Nhã một bó cúc đại đóa vàng rực, giọng đon đả:

- Nay cô bận chút nên đi hơi muộn, chứ ngày nào cô cũng nhớ phần hoa cho cháu.

Nhã nhanh tay đón lấy bó hoa, tươi cười:

- Hoa hôm nay đẹp quá cô nhỉ?

Cô Phúc cười:

- Này, nay trông Nhã đẹp thế! Cái áo dài xinh mà hợp quá!

- Cô cũng thấy đẹp à? Áo cháu mới thiết kế đấy!

- Ừ, cô bất ngờ thật. Nhã thấp bé thế mà mặc áo dài trông cũng xinh đáo để nhể!

Câu nói của cô Phúc bất chợt gợi lại trong Nhã ký ức của nhiều năm trước - khi cô còn là một nữ sinh cuối cấp, chuẩn bị chụp ảnh tốt nghiệp.

Hồi đó, cả lớp thống nhất các bạn nữ sẽ mặc áo dài truyền thống trong buổi chụp ảnh kỷ niệm. Nghe tin, Nhã háo hức đi tìm thuê áo với mong muốn chọn được một bộ thật đẹp cho mình. Vậy mà đi hết tiệm này đến tiệm khác, thử không biết bao nhiêu bộ, cái vừa bề dài thì lại không vừa bề rộng. Chẳng có bộ nào thực sự vừa vặn với vóc dáng của cô. Có chủ tiệm còn ái ngại lắc đầu: “Dáng dấp thế này thì khó mặc áo dài lắm”.

Cuối cùng, Nhã đành thuê tạm một bộ hơi dài. Người ta bày cho cô cách khâu tạm gấu quần và tà áo lên vài phân. Khổ nỗi, làm vậy lại mất đi vẻ mềm mại vốn có của chiếc áo dài. Cả buổi, Nhã cứ thấy gượng gạo, không sao thoải mái được.

Sau hôm đó, trong đầu cô cứ quanh quẩn một câu hỏi: Tại sao lại không có một chiếc áo dài nào thực sự phù hợp với vóc dáng của mình?

Nhã hỏi:

- Cô Phúc có muốn thử áo dài không?

Cô Phúc bật cười, khẽ phát vào vai Nhã:

- Thôi đi Nhã ơi, cô quanh năm lóc cóc với cái xe đạp chở hoa này, người thì gầy gò, nhếch nhác. Không mặc thì thôi, chứ mặc vào khéo lại làm xấu cả áo.

- Cô này, cô không tin tay nghề của cháu sao?

Nhã vừa nói vừa kéo cô Phúc lại gần bàn đo, cẩn thận lấy số đo rồi ghi vào sổ. Cô Phúc ngạc nhiên:

- Này, định làm gì vậy? Cô có nhu cầu may áo dài đâu.

- Cháu đang cần một mẫu áo dài dành cho người cao gầy. Cô giúp cháu nhé!

Cô Phúc khẽ mỉm cười, rồi lại tất tả quay ra với chiếc xe đạp chở đầy hoa.

Có vài vị khách bước vào tiệm, tiếng cười nói rộn ràng khiến góc phố vốn yên tĩnh bỗng trở nên vui hẳn. Mùa này, người ta thích mặc áo dài chụp ảnh dưới những hàng hoa sữa già, bởi vậy tiệm may của Nhã cũng đông khách hơn thường lệ.

Khi những vị khách lần lượt ra về, Nhã chợt nhận ra vẫn còn một người đứng bên dãy áo treo sát tường. Người ấy đội chiếc nón lá đã cũ, khoác chiếc áo lao động sờn vải. Bờ vai rộng quen thuộc khiến Nhã nhận ra ngay cô Thanh bán hoa quả rong. Cô liền cất tiếng:

- Cô thích bộ nào, cháu lựa cho?

Cô Thanh thoáng bối rối:

- Người ta có dáng dấp thì mặc mới đẹp. Chứ như cô thì áo dài nào vừa được!

*

Cuối chiều, nắng vẫn vàng như rót mật nhưng không gay gắt. Tùng thích nhất khoảng thời gian này trong ngày. Anh chậm rãi đi dọc con phố, ngắm nghía từng vòm lá đang dần ngả sang màu Thu. Thỉnh thoảng, anh lại đưa máy ảnh lên ghi lại những khoảnh khắc mà bản thân mình thấy ấn tượng. Gần đó, một cô gái đang tạo dáng bên chiếc xe đạp chở đầy hoa. Theo lời hướng dẫn của người thợ ảnh, cô khẽ nghiêng mình trong nắng thu vàng rực, nở một nụ cười thật tươi.

Tùng thích khoảnh khắc giao nhau giữa ngày và đêm ấy. Qua ống kính của anh, những vệt nắng cuối ngày, những bóng người vội vã, những ngọn đèn vừa kịp sáng lên đều mang một vẻ đẹp rất riêng. Hoa sữa trên những vòm cây vẫn lặng lẽ tỏa hương giữa bóng chiều chạng vạng.

Giữa những âm thanh xôn xao của phố lúc cuối ngày, Tùng chợt chú ý đến hai người phụ nữ có vẻ ngoài lam lũ đứng bên vệ đường. Anh vừa đưa máy ảnh lên thì bắt gặp người bán hoa quả đang nói chuyện với người phụ nữ lượm ve chai.

- Lát đi qua tiệm may Thanh Nhã nhé. Con bé bảo có việc gì muốn nhờ đấy.

Tùng chợt nhận ra người phụ nữ lượm ve chai chính là người ban nãy đã ngồi khá lâu bên đường, lặng lẽ nhìn những người phụ nữ mặc áo dài tạo dáng dưới hàng hoa sữa. Khi ấy, giữa những tiếng cười nói rộn ràng, ánh mắt chị thoáng một vẻ buồn mà anh không sao quên được.

Nghe người bán cam nói, người phụ nữ vác chiếc bao tải lên vai rồi tất tả đi về cuối phố. Tùng cũng thong thả bước theo con đường ấy.

Đến trước một tiệm may nhỏ, Tùng thấy người phụ nữ dừng lại. Ánh đèn từ bên trong hắt ra một khoảng sáng ấm áp giữa bóng chiều đang sẫm dần.

Trong tiệm, Nhã vẫn đang say sưa làm việc. Thoáng thấy dáng người nhỏ bé bên chiếc bao tải cồng kềnh ngoài cửa, cô vội cất tiếng gọi:

- Chị Lam ơi, em có ít ve chai cho chị này!

Nhã xách ra một túi vỏ chai nhựa đã gom sẵn, vừa đưa vừa hỏi:

- Đợt này chị đi đâu mà lâu rồi em không thấy?

- Chị vào viện chăm chồng. Vừa rồi, bệnh của anh trở nặng, nhưng may là qua cơn nguy hiểm rồi.

Giọng chị Lam chùng xuống. Đôi mắt bỗng đỏ hoe. Nhã biết chồng chị bị suy thận, phải điều trị lâu dài. Một mình chị xoay xở đủ nghề, chắt chiu từng đồng để lo cho chồng, cho con.

Chị nhìn vào trong tiệm, khẽ hỏi:

- Dạo này tiệm đông khách không cô?

- Dạ, cũng ổn chị ạ.

Chị đưa mắt ra phía con phố, nơi vài người phụ nữ mặc áo dài vẫn đang tranh thủ chụp những bức hình cuối cùng trước khi trời tối.

- Nay chị thấy nhiều người mặc áo dài chụp ảnh quá. Đẹp thật cô nhỉ...

Giọng chị nhỏ dần, kèm theo một tiếng thở dài khe khẽ.

Nhã nhìn chị:

- Hay chị cũng thử một bộ đi. Em cho chị mượn, chụp vài tấm làm kỷ niệm.

Chị Lam khẽ cười buồn:

- Cô cứ khéo đùa. Chị suốt ngày đầu tắt mặt tối, cơm ăn còn lo chưa xong, nghĩ gì đến áo dài hả cô.

Nói rồi, chị vác chiếc bao tải lên vai, chào Nhã và lặng lẽ bước đi. Nhã đứng bên cửa nhìn theo. Dáng người nhỏ bé của chị gần như khuất sau chiếc bao tải cồng kềnh, rồi dần chìm vào bóng chiều cuối phố.

Bất chợt, Nhã lại nhớ đến cô Phúc với dáng người cao gầy, nhớ bờ vai rộng của cô Thanh và ánh mắt vừa thoáng buồn của chị Lam...

*

Đêm về, căn phòng trọ nhỏ là nơi Tùng có thể thong thả xem lại những bức ảnh đã chụp trong ngày. Anh lướt qua từng khuôn hình, có tấm chỉ thoáng nhìn, có tấm khiến anh dừng lại lâu hơn.

Một bức ảnh vô tình chụp được khi đi ngang qua tiệm may cuối phố bất chợt níu mắt Tùng. Qua ô cửa sổ, một cô gái đang đứng trước gương trong tà áo dài họa tiết hoa sữa. Đúng lúc ấy, cô khẽ xoay người, tà áo mềm mại bay theo, rồi mỉm cười.

Không hiểu sao khoảnh khắc ấy khiến Tùng nhìn mãi.

Anh bị thu hút bởi niềm hạnh phúc ánh lên trong đôi mắt và nụ cười của cô gái - thứ cảm xúc mà đôi khi người cầm máy may mắn lắm mới bắt gặp được.

Tùng bất giác mỉm cười theo. Trong lòng anh bỗng dâng lên một cảm giác hân hoan rất lạ.

*

Một sáng, trước cửa tiệm may nhỏ của Nhã, ba người phụ nữ ngạc nhiên nhìn nhau.

- Sao hôm nay trùng hợp thế, ba chị em mình lại gặp nhau cùng lúc thế này? - cô Phúc cất tiếng trước.

- Nhã gọi tôi từ chiều qua, bảo sáng nay đến nhờ tý việc - giọng cô Thanh sang sảng.

- Ơ, vậy à các chị? Nhã cũng hẹn em nay đến. Bảo hôm qua kiếm được một đống ve chai, đến lấy sớm để còn đi có việc - chị Lam tiếp lời.

Nói rồi, cả ba nhìn nhau phì cười, kèm theo những cái lắc đầu đầy khó hiểu.

Đúng lúc ấy, Nhã từ trong tiệm bước ra, tươi cười:

- Mọi người đến rồi đấy ạ! Mau vào đây giúp cháu nào!

Vừa nói, cô vừa nhanh nhẹn kéo ba người phụ nữ vào bên trong. Nhã mang ra ba chiếc áo dài mới tinh, mỗi chiếc một vẻ. Cả ba nhìn cô đầy ngạc nhiên.

- Thế này là sao? Cô gọi chúng tôi đến để thử áo dài à? - chị Lam ngập ngừng hỏi.

- Hôm nay em có một việc muốn nhờ cả ba người giúp. Mọi người cứ yên tâm nhé! Hoa của cô Phúc, cháu mua hết. Quả của cô Thanh, cháu cũng mua hết. Còn chị Lam, em đã gom cho chị đầy một bao ve chai rồi đấy!

- Ý cô là sao? - cả ba người gần như đồng thanh.

Nhã mỉm cười:

- Thế này nhé, em đang cần người mặc áo dài để quảng bá cho tiệm may của mình. Hai cô và chị giúp em nhé. Thù lao là em tặng mỗi người một chiếc áo dài làm kỷ niệm.

Nhã tất bật chỉnh lại áo quần cho ba người phụ nữ. Trong lòng cô bỗng dâng lên một cảm giác hồi hộp lạ thường. Cô Phúc và chị Lam vẫn ngượng ngùng, còn cô Thanh thì cứ làu bàu mãi rằng đang yên đang lành lại bắt mặc áo dài, mất cả việc. Nhưng Nhã nhận ra khuôn mặt của họ dường như rạng rỡ hơn và ánh mắt cũng vui hơn. Nhìn họ, Nhã bất giác nở một nụ cười thật tươi.

Ba người phụ nữ vụng về tạo dáng trên con đường hoa sữa cạnh tiệm may của Nhã.

Bỗng có tiếng đàn ông cất lên, khiến cả bốn người phụ nữ giật mình:

- Chào mọi người, các chị có muốn chụp ảnh không? - Tùng mỉm cười hỏi.

Nhã quay lại, giọng pha chút trêu đùa:

- Anh có chụp miễn phí không?

Tùng đáp lại bằng một nụ cười tươi:

- Nếu cô Nhã đã tạo nên những bộ áo dài đẹp thế này, thì tôi cũng chẳng tiếc công chụp cho mọi người một bộ ảnh thật đẹp.

Rồi anh giơ máy ảnh lên, vui vẻ nói:

- Nào, mọi người cứ tạo dáng theo hướng dẫn của tôi nhé!

Cô Phúc với cô Thanh nhìn nhau, gượng gạo cười. Chị Lam khẽ bấu vào vai Nhã, vẻ ngại ngùng. Nhã bật cười, rồi khẽ xoay người, để tà áo dài tung nhẹ theo cơn gió. Ba người phụ nữ nhìn cô, bất chợt cười theo.

Tùng nhanh tay đưa máy ảnh lên, vừa kịp bắt trọn khoảnh khắc ấy. Tiếng cười vang lên giữa trời thu trong xanh, hương hoa sữa vẫn nồng nàn trong gió. Chiếc xe đạp chở đầy hoa, gánh hoa quả với những trái hồng chín đỏ căng mọng, chiếc bao tải đựng những chai nhựa cũ kỹ… tất cả bỗng trở thành phông nền cho ba người phụ nữ trong những tà áo dài.

Tùng chăm chú xem lại những bức ảnh vừa chụp. Qua ống kính của anh là những đôi bàn tay thô ráp, những gương mặt sạm nắng, những dấu vết của tháng năm nhọc nhằn. Nhưng trên tất cả, nụ cười của họ thật đẹp. Một vẻ đẹp khiến anh thực sự rung động.

Tùng đưa máy cho mọi người xem. Ba người phụ nữ ghé sát vào nhau, vừa nhìn vừa xuýt xoa. Rồi cô Thanh bật cười:

- Không ngờ trông chúng mình cũng dễ thương phết nhỉ!

Cả ba lại cười vang. Họ ríu rít cảm ơn Tùng và Nhã. Lúc ra về, cô Phúc còn ngoái lại dặn với:

- Lúc nào cần mẫu thì lại gọi các cô với nhé!

Nhã và Tùng đứng trước cửa tiệm nhìn theo ba bóng người khuất dần dưới hàng hoa sữa. Bất chợt, ánh mắt họ gặp nhau. Cả hai cùng mỉm cười.

(1) Trích lời bài hát "Một thoáng quê hương" của nhạc sĩ Từ Huy và Thanh Tùng.