Mỹ công bố 14 điểm thỏa thuận với Iran, xuất hiện khác biệt so với bản rò rỉ

Theo RT, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/6 đã trực tiếp ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Tehran và hình ảnh quá trình ký kết đã được gửi tới phía Iran cùng các bên trung gian.

Bộ Ngoại giao Iran cùng ngày xác nhận văn bản ghi nhớ đã được hoàn tất chính thức và "được cả hai bên ký kết".

Trang tin Axios cho biết, ông Trump ký tài liệu này trong lúc tham dự một bữa tối cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại Pháp.

Nhà Trắng hiện vẫn chưa công bố toàn văn thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Mỹ đã đọc nội dung của văn bản gồm 14 điều khoản cho các phóng viên vào ngày 17/6, sau nhiều ngày bị chỉ trích vì giữ bí mật nội dung.

Nội dung được công bố nhìn chung tương đồng với bản dự thảo bị rò rỉ trước đó, nhưng bổ sung các chi tiết cụ thể hơn liên quan đến chủ quyền của Liban (Lebanon), lộ trình dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, tương lai quản lý eo biển Hormuz và cách xử lý lượng uranium đã làm giàu của Iran dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, việc chấm dứt chiến sự tại Liban quan trọng không kém các điều khoản liên quan trực tiếp đến Iran. Vì vậy, điều khoản đầu tiên đã nhắc tới Liban ba lần, bao gồm cả việc bảo đảm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này.

"Chúng tôi không tách biệt Mỹ và chính quyền Israel, nhưng sự khác biệt trong cách tiếp cận và phương pháp hành động của họ là rất rõ ràng", ông Baghaei nói với Press TV.

"Nếu các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Liban tiếp tục diễn ra, điều đó sẽ được xem là hành vi vi phạm các cam kết của bên còn lại theo biên bản ghi nhớ", quan chức Iran nói thêm.

Ở bản rò rỉ, điều khoản về Liban chỉ nói chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm Liban, trong khi bản chính thức bổ sung cam kết "bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Liban".

Ngoài ra, bản chính thức nhấn mạnh Mỹ "bắt đầu quá trình dỡ bỏ" lệnh phong tỏa hải quân sau khi ký, thay vì "ngay lập tức dỡ bỏ" như ở bản rò rỉ. Việc chấm dứt hoàn toàn phong tỏa sẽ diễn ra trong vòng 30 ngày. Điều này cho phép Washington có thêm thời gian và điều kiện để thực hiện cam kết.

Một điểm khác biệt đáng chú ý nữa là Iran được giao vai trò lớn hơn tại eo biển Hormuz. Ở văn bản rò rỉ, Iran chỉ cam kết khôi phục lưu thông hàng hải và rà phá thủy lôi. Nhưng ở thỏa thuận chính thức, Iran còn được quyền đàm phán với Oman và các quốc gia ven Vịnh để xây dựng cơ chế quản lý tương lai của eo biển Hormuz.

Các điều khoản về chương trình hạt nhân Iran và giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran cũng có sự điều chỉnh. Theo đó, Mỹ cam kết cho phép sử dụng các tài sản bị phong tỏa "ngay khi biên bản ghi nhớ được triển khai", thay vì nội dung cũ là tài sản được giải phóng "theo tiến triển đàm phán".

Dưới đây là nội dung thỏa thuận được quan chức cấp cao Mỹ công bố:

1. Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, Cộng hòa Hồi giáo Iran và các đồng minh của họ trong cuộc chiến hiện nay ký kết biên bản ghi nhớ này nhằm tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Liban; đồng thời cam kết từ nay không phát động bất kỳ cuộc chiến tranh hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nhằm vào nhau, cũng như bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Liban.

Thỏa thuận cuối cùng sẽ tái khẳng định việc chấm dứt vĩnh viễn chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm Liban, cùng các nội dung khác của điều khoản này.

2. Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, đồng thời không can thiệp vào công việc nội bộ của đối phương.

3. Mỹ và Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên đồng thuận.

4. Ngay sau khi ký biên bản ghi nhớ, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân và mọi biện pháp cản trở nhằm vào Iran, đồng thời chấm dứt hoàn toàn phong tỏa trong vòng 30 ngày.

Trong giai đoạn này, lưu lượng tàu thuyền sẽ được khôi phục tương ứng với mức trước chiến tranh do Iran thực hiện.

Mỹ cũng cam kết rút lực lượng khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết.

5. Ngay khi ký biên bản ghi nhớ, Iran sẽ nỗ lực tối đa để bảo đảm việc lưu thông an toàn miễn phí của các tàu thương mại giữa Vịnh Ba Tư và biển Oman trong thời hạn 60 ngày.

Hoạt động vận tải thương mại sẽ được khôi phục ngay lập tức và trở lại mức bình thường trong vòng 30 ngày, có tính đến nhu cầu xử lý các trở ngại kỹ thuật, quân sự và hoạt động rà phá thủy lôi của Iran.

Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman nhằm xác định cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, đồng thời tham vấn các quốc gia ven vịnh Ba Tư khác phù hợp với luật pháp quốc tế và quyền chủ quyền của các quốc gia ven eo biển.

6. Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch phát triển và tái thiết toàn diện cho Iran với tổng giá trị tối thiểu 300 tỷ USD.

Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hoàn thiện trong vòng 60 ngày như một phần của thỏa thuận cuối cùng.

Mọi giấy phép, miễn trừ và chấp thuận cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan sẽ do Mỹ cấp.

7. Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức trừng phạt đối với Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, các nghị quyết của Hội đồng Thống đốc IAEA và toàn bộ các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ, cả sơ cấp lẫn thứ cấp, theo lộ trình được thống nhất trong thỏa thuận cuối cùng.

Hai bên thừa nhận tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề dỡ bỏ trừng phạt và bày tỏ mong muốn xử lý ngay nội dung này trong các cuộc đàm phán.

8. Iran tái khẳng định sẽ không sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.

Mỹ và Iran nhất trí giải quyết vấn đề lượng vật liệu hạt nhân đã làm giàu thông qua một cơ chế được hai bên thống nhất theo lộ trình nêu tại điều 7, với phương án tối thiểu là pha loãng ngay tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA.

Hai bên cũng đồng ý thảo luận về hoạt động làm giàu uranium và các vấn đề khác liên quan đến nhu cầu hạt nhân của Iran trong khuôn khổ được xác định ở thỏa thuận cuối cùng.

Thỏa thuận cuối cùng sẽ tái khẳng định các nội dung của điều khoản này.

Mỹ và Iran cùng thừa nhận tầm quan trọng của các vấn đề hạt nhân nêu trên và cam kết xử lý ngay trong quá trình đàm phán.

9. Trong thời gian chờ ký kết thỏa thuận cuối cùng, hai bên đồng ý duy trì nguyên trạng.

Iran sẽ giữ nguyên hiện trạng chương trình hạt nhân, trong khi Mỹ sẽ không áp đặt thêm bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào và không triển khai thêm lực lượng quân sự trong khu vực.

10. Mỹ cam kết ngay sau khi ký biên bản ghi nhớ và cho đến khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hoàn toàn, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, các dẫn xuất liên quan cùng mọi dịch vụ hỗ trợ như giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, vận tải...

11. Mỹ cam kết cho phép Iran toàn quyền sử dụng các khoản tiền và tài sản bị phong tỏa hoặc hạn chế ngay khi biên bản ghi nhớ được triển khai.

Hai bên sẽ thống nhất cơ chế giải ngân các khoản tiền này trong quá trình đàm phán.

Dù được giữ nguyên trong tài khoản ban đầu hay được chuyển đi nơi khác, các khoản tiền này sẽ được sử dụng đầy đủ để thanh toán cho bất kỳ đối tượng thụ hưởng cuối cùng nào do Ngân hàng Trung ương Iran chỉ định.

Mỹ cam kết cấp toàn bộ giấy phép và chấp thuận cần thiết cho việc này.

12. Mỹ và Iran đồng ý thành lập một cơ chế điều hành nhằm giám sát việc thực thi thành công biên bản ghi nhớ cũng như việc tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.

13. Sau khi ký biên bản ghi nhớ và với điều kiện các điều khoản 1, 4, 5, 10 và 11 bắt đầu được triển khai cũng như tiếp tục được thực hiện, Mỹ và Iran sẽ tiến hành đàm phán về thỏa thuận cuối cùng đối với các điều khoản còn lại.

14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được phê chuẩn thông qua một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.