Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều người ở Hải Phòng đang dành tâm huyết gìn giữ và lan tỏa văn hóa truyền thống, đưa các giá trị dân tộc đến gần hơn với cộng đồng.
Trong không gian tĩnh lặng của Đạm Minh Trà trên phố Kiều Hạ, phường Đông Hải, câu chuyện về văn hóa Việt bắt đầu từ chén trà. Không chỉ là nơi thưởng trà, đây còn là không gian giao lưu văn hóa, nghệ thuật, nơi những người yêu di sản gặp gỡ, khám phá các giá trị truyền thống.
Người sáng lập là bà Hà Thị Hiện, Giám đốc Công ty TNHH Fatto Việt Nam. Với tình yêu văn hóa dân tộc, bà mong muốn tạo dựng địa chỉ để công chúng không chỉ tìm hiểu truyền thống qua lời kể, hiện vật mà còn trực tiếp trải nghiệm.
Đạm Minh Trà thường xuyên tổ chức trà đàm, workshop tìm hiểu về trà cổ thụ, đặc biệt là trà shan tuyết cổ. Người tham gia được khám phá nguồn nguyên liệu, quy trình chế biến, cách pha, thưởng thức trà và những câu chuyện văn hóa gắn với thú thưởng trà của người Việt.
Không dừng ở văn hóa trà, nơi đây còn tổ chức trải nghiệm âm nhạc, hội họa, chuyên đề văn hóa, lịch sử Việt Nam và các đêm nghệ thuật với nhạc cụ dân tộc như đàn tính, sáo Mèo, đàn bầu, đàn tranh, hát then. Bộ sưu tập tiền cổ Việt Nam của nhà sưu tầm Vũ Trọng Tiến cũng mang đến cách tiếp cận lịch sử qua những hiện vật giàu giá trị.
Bà Nguyễn Thị Thanh Bình, ở phường Lê Chân chia sẻ: “Tôi thấy thú vị khi được tìm hiểu về trà Việt trong không gian gần gũi, yên tĩnh. Qua những câu chuyện được chia sẻ, tôi hiểu thêm rằng thưởng trà không chỉ là uống một thức uống mà còn là cách cảm nhận sự tinh tế trong văn hóa và lối sống của người Việt”.
Nếu Đạm Minh Trà chọn chén trà làm điểm khởi đầu cho hành trình khám phá văn hóa thì Xứ Đông Hội quán tạo dấu ấn bằng cổ phục Việt. Thành lập tháng 10/2024 bởi bà Nguyễn Thị Hường và bà Tuyết Nguyễn, một nhà sưu tầm cổ vật, đến nay hội quán quy tụ hơn 50 thành viên, cộng tác viên hoạt động trong các lĩnh vực nghiên cứu, nghệ thuật và văn hóa.
Tại không gian Xứ Đông Hội quán ở phường Hải Dương, gần 300 bộ cổ phục được trưng bày, chủ yếu là trang phục triều Nguyễn. Trong đó có những bộ long bào, phụng bào được phục dựng từ trang phục nguyên gốc mua qua đấu giá tại Pháp và Mỹ, sau đó đưa về Việt Nam. Mỗi bộ trang phục chứa đựng những câu chuyện về lịch sử, nghi lễ và kỹ thuật thủ công truyền thống.
Bà Nguyễn Thị Hường, Chủ nhiệm Xứ Đông Hội quán cho biết, ngay từ khi thành lập, hội quán xác định mục tiêu kết nối, lan tỏa văn hóa Việt, nhất là những giá trị gắn với vùng đất xứ Đông. “Chúng tôi mong muốn cổ phục không chỉ nằm trong không gian trưng bày. Khi mọi người được trực tiếp mặc trang phục, tìm hiểu về lịch sử và ý nghĩa của từng loại áo, văn hóa sẽ đến gần với đời sống hơn”, bà Hường chia sẻ.
Từ định hướng đó, hội quán tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giúp người tham gia tìm hiểu đặc trưng trang phục truyền thống và cảm nhận chiều sâu lịch sử qua từng chi tiết. Sau các chương trình giới thiệu, trình diễn, mọi người còn có dịp thưởng trà, trò chuyện về phong tục và văn hóa xứ Đông.
Điểm chung giữa bà Hà Thị Hiện và bà Nguyễn Thị Hường là đưa văn hóa truyền thống vào đời sống thay vì chỉ dừng ở lưu giữ. Mỗi người có hướng đi riêng nhưng đều mong muốn tạo không gian mở để công chúng chủ động khám phá, tìm hiểu và chia sẻ tình yêu di sản.
Với Đạm Minh Trà, các hoạt động về trà, âm nhạc, hội họa và lịch sử tạo nên nhiều cách tiếp cận. Từ sự tò mò về một loại trà, người tham dự có thể mở rộng hiểu biết sang nghệ thuật, lịch sử dân tộc. Bà Hà Thị Hiện mong muốn duy trì nơi giao lưu văn hóa, để các giá trị truyền thống được tiếp nối từ sự quan tâm tự nhiên của cộng đồng.
Trong khi đó, Xứ Đông Hội quán kết nối cổ phục với những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất xứ Đông. Bên cạnh giới thiệu trang phục, hội quán còn kết nối với các di tích, đơn vị văn hóa để quảng bá sản vật địa phương như gạo hữu cơ bãi rươi, trà ổi, sắn dây và nhiều sản phẩm đặc trưng khác.
Theo bà Hường, đây là cách gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch và cộng đồng. Khi sản vật đi cùng câu chuyện về vùng đất, con người và phong tục, giá trị sản phẩm còn được bồi đắp bởi bản sắc địa phương, tạo thêm cơ hội tiếp cận công chúng, du khách.
Để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, tâm huyết của người khởi xướng cần đi cùng sự tham gia của cộng đồng và kết nối với các thiết chế văn hóa, di tích, trường học, đơn vị du lịch. Qua đó, các không gian sáng tạo có thể mở rộng sức lan tỏa, đưa di sản đến với nhiều đối tượng hơn.
Từ hai mô hình cho thấy, bảo tồn văn hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án lớn. Bằng tâm huyết và cách làm sáng tạo, hai người phụ nữ đang góp phần nối dài mạch nguồn văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại của Hải Phòng.
THANH HOA
.jpg "Giữ 'lửa' chiếng chèo xứ Đông")
