Người chưa đủ tuổi lái xe gây tai nạn - trách nhiệm không chỉ của người lái

Vướng lao lý khi còn quá trẻ

Tình trạng học sinh chưa đủ tuổi đi máy tham gia giao thông diễn ra khá nhiều. Không ít phụ huynh đã giao xe cho con với suy nghĩ “đường gần nhà”, “đi học cho thuận tiện”. Tuy nhiên, ở độ tuổi còn thiếu kinh nghiệm, tâm lý hiếu thắng, thích thể hiện, nhiều em dễ vi phạm các quy định về an toàn giao thông như chạy quá tốc độ, vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm hoặc thiếu quan sát khi tham gia giao thông.

Hậu quả từ những hành vi này không chỉ là các vi phạm hành chính mà còn có thể dẫn đến những vụ tai nạn nghiêm trọng, để lại hậu quả nặng nề cho bản thân người điều khiển và những người xung quanh.

Ngày 4/3 vừa qua, Tòa án Nhân dân khu vực 8 xét xử một vụ án liên quan đến người chưa thành niên phạm tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Tối 9/12/2024, Đ.V.Tr. (sinh năm 2008 ở phường Thạch Khôi, Hải Phòng) dù chưa có giấy phép lái xe nhưng vẫn điều khiển xe mô tô chở bạn lưu thông trên đường Nguyễn Lương Bằng. Khi đến nút giao với đường Vũ Hựu, do vượt đèn đỏ, xe của Tr. va chạm với một ô tô đang đi đúng tín hiệu giao thông.

Vụ tai nạn khiến người ngồi sau bị chấn thương sọ não nặng với tỷ lệ tổn thương cơ thể lên đến 99%. Bản thân Tr. cũng bị thương nặng. Căn cứ vào tính chất và mức độ hành vi phạm tội, hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 22 tháng tù về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”.

Tháng 8/2025, Tòa án Nhân dân khu vực 11 tuyên phạt 21 tháng tù treo với H.A.K. (sinh năm 2007 ở xã Vĩnh Lại, Hải Phòng) về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ khi chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện. Cụ thế, K. đi xe máy SH không biển số, không có giấy phép lái xe. Khi lưu thông qua khu vực giao nhau tại xã Dân An, huyện Tứ Kỳ (Hải Dương cũ), do không chú ý quan sát và không giảm tốc độ, K. đã va chạm với một người đi xe đạp sang đường khiến nạn nhân bị thương tích 99%.

Trách nhiệm không chỉ ở người điều khiển phương tiện

Không chỉ người trực tiếp điều khiển phương tiện phải chịu trách nhiệm, pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm đối với người giao xe cho người chưa đủ điều kiện.

Một vụ án tại huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương (cũ) là minh chứng. Bị cáo Lê Thị Lý (sinh năm 1980) đã mua xe máy điện và giao cho con trai là Q.Đ.L. (sinh năm 2009) sử dụng để đi học dù chưa đủ 16 tuổi. Trong quá trình điều khiển phương tiện, L. chuyển hướng không bảo đảm an toàn và va chạm với xe máy đi cùng chiều.

Vụ tai nạn khiến hai người bị thương với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể lên tới 127%. Do L. chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, cơ quan tố tụng đã truy cứu trách nhiệm đối với người mẹ. Ngày 11/3/2025, Tòa án Nhân dân huyện Ninh Giang (cũ) tuyên phạt bị cáo Lê Thị Lý 6 tháng tù giam về tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ”.

Từ những vụ việc trên có thể thấy, trách nhiệm trong các vụ tai nạn giao thông liên quan đến người chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện không chỉ thuộc về người trực tiếp lái xe. Trong nhiều trường hợp, chính sự chủ quan, dễ dãi của người lớn khi giao phương tiện cho con em mình đã trở thành nguyên nhân dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

Thực hiện Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 21/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng Cảnh sát giao thông trên cả nước đã tăng cường kiểm tra, xử lý các vi phạm trật tự, an toàn giao thông trong lứa tuổi học sinh THCS và THPT, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp phụ huynh, người giám hộ giao phương tiện cho người chưa đủ điều kiện điều khiển.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xử lý vi phạm vẫn gặp nhiều khó khăn khi một bộ phận phụ huynh còn tâm lý chủ quan. Không ít người cho rằng việc giao xe cho con chỉ là giải pháp tạm thời để thuận tiện đi học, đi lại hằng ngày. Sự dễ dãi này vô tình đặt các em vào tình huống tham gia giao thông khi chưa có đủ kỹ năng, kinh nghiệm và ý thức tuân thủ pháp luật, làm gia tăng nguy cơ tai nạn.

Pháp luật quy định rõ trách nhiệm đối với hành vi này. Theo khoản 10 điều 32 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, cá nhân giao xe máy hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông có thể bị phạt tiền từ 8 - 10 triệu đồng; đối với tổ chức, mức phạt từ 16 - 20 triệu đồng. Đặc biệt, nếu việc giao xe dẫn đến tai nạn gây hậu quả nghiêm trọng, người giao phương tiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều 264 Bộ luật Hình sự với tội danh “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ”.

Những quy định này cho thấy pháp luật không chỉ xử lý người trực tiếp vi phạm mà còn đặt ra trách nhiệm pháp lý đối với người giao phương tiện.

Để hạn chế những tai nạn đáng tiếc, bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng chức năng, điều quan trọng nhất vẫn là ý thức chấp hành pháp luật của mỗi gia đình. Không giao phương tiện cho người chưa đủ điều kiện điều khiển không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách thiết thực để bảo vệ an toàn cho con em mình và cộng đồng.