Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ lâu 'ăn sâu, bén rễ' trong cộng đồng dân cư, làng xã ở Hải Phòng, thể hiện đạo lý 'Uống nước, nhớ nguồn', hiếu kính tổ tiên, ông bà cha mẹ.
Mỗi dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, gia đình ông Lê Văn Tân ở xã An Phú (Hải Phòng) lại quây quần đông đủ con cháu, chuẩn bị mâm cơm dâng lễ các Vua Hùng. "Chúng tôi dù không sinh sống trên vùng đất Tổ, nhưng trong tâm thức người Việt, các Vua Hùng luôn được tôn kính như tổ tiên chung của dân tộc", ông Tân nói.
Giống như gia đình ông Tân, nhiều gia đình, dòng họ ở Hải Phòng cũng duy trì việc làm trên như một truyền thống tốt đẹp từ thế hệ này qua thế hệ khác.
Trong những ngày này, người dân thành phố Cảng hướng về lễ Giỗ Tổ Hùng Vương với tất cả lòng thành kính, biết ơn các Vua Hùng đã có công dựng nước. Vượt lên những giá trị lịch sử, tâm linh, Giỗ Tổ Hùng Vương trở thành điểm hội tụ của lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết dân tộc, tôn vinh các giá trị đạo đức, văn hóa đậm đà bản sắc. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương thực sự trở thành ngày hội của người dân, với nhiều chương trình, hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống, hoạt động văn hóa dân gian.
Tại phường Bạch Đằng, nhiều năm qua, Giỗ Tổ Hùng Vương được tổ chức từ ngày 9 - 10/3 âm lịch tại hang Vua. Đây là địa điểm gắn với dấu tích lịch sử thời Vua Hùng Duệ Vương (đời thứ 18), từng chỉ huy đánh quân Thục, góp phần làm nên vùng đất anh hùng Minh Tân xưa, nay là Bạch Đằng.
Trong khuôn khổ lễ hội, địa phương mở cửa hang Vua để đón người dân và du khách vào thắp hương tưởng nhớ các Vua Hùng, đồng thời tổ chức các hoạt động văn nghệ quần chúng giữa các thôn. Qua đó, không chỉ tăng cường tình đoàn kết cộng đồng mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử, khơi dậy lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.
Anh Phan Văn Đam, người dân phường Bạch Đằng cho biết, với niềm tự hào là “con Lạc, cháu Hồng”, thế hệ trẻ hôm nay càng ý thức rõ trách nhiệm chung tay gìn giữ và xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.
Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10/3 âm lịch), tại Hải Phòng, nhiều xã, phường có di tích thờ các danh tướng thời Hùng Vương rộn ràng tổ chức lễ hội, cùng hướng về cội nguồn dân tộc. Người dân địa phương và những người con xa quê cũng trở về quê hương, thắp hương tưởng nhớ tổ tiên, hòa mình vào không khí lễ hội và các hoạt động cộng đồng, đồng thời cảm nhận rõ sự đổi thay của quê hương.
Theo thống kê của Bảo tàng Hải Phòng, tại phía đông thành phố có 16 di tích cấp quốc gia, 41 di tích cấp thành phố có tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Sự lan tỏa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ tỉnh Phú Thọ hướng về cả nước, từ cả nước hướng về đất Tổ Phú Thọ, tạo nên mạch lắng đọng sức mạnh nguồn cội dân tộc từ bao đời nay.
Trong số 57 di tích trên chủ yếu thờ các tướng Cao Sơn, Quý Minh, Phạm Hải, Công Lực, Phùng Lực… thời Hùng Vương thứ 18. Đó là những tướng lĩnh xuống miền biển, khai hoang, lập ấp, dạy dân cấy cày, giúp vua đánh thắng giặc, bảo vệ bình yên bờ cõi. Nhân dân Hải Phòng biết ơn công lao của các vị tướng, lập đền, đình thờ bao đời nay.
Tại phía tây Hải Phòng lưu giữ khoảng 100 di tích đình, đền, chùa, miếu... thờ hoặc kết hợp thờ các nhân vật thời Hùng Vương. Mỗi di tích mang quy mô, kiến trúc, sử tích khác nhau nhưng đều giàu giá trị lịch sử, văn hoá, đặc biệt là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đặc sắc.
Trong số các di tích, có hai ngôi đình thờ Vua Hùng tiêu biểu là đình An Khoái (xã Thanh Miện) và đình Lễ Quán (phường Thạch Khôi), nơi thờ An Dương Vương, vị vua lập nên nước Âu Lạc, tiếp nối nhà nước Văn Lang. Ngoài ra, nhiều di tích khác còn thờ hoặc phối thờ các nhân vật thời Hùng Vương như Tản Viên Sơn Thánh (Sơn Tinh), Cao Sơn Đại Vương, công chúa Tiên Dung (con gái Vua Hùng thứ 18), Bảo Phúc Đại Vương…
Mỗi di tích đều gắn với những tín ngưỡng thờ cúng đặc sắc, mang đậm giá trị văn hóa truyền thống và được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Các địa phương luôn quan tâm quản lý, duy trì hương khói thường xuyên vào mùng 1, ngày rằm và các dịp lễ quan trọng trong năm.
Nét đặc sắc của tín ngưỡng này thể hiện rõ nhất trong các lễ hội truyền thống hằng năm. Nhiều nghi lễ như tế lễ, rước nước, rước kiệu Vua Hùng, rước kiệu thánh… được tổ chức trang nghiêm trong không gian vừa linh thiêng, vừa sôi động.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được lưu giữ tại các di tích trên địa bàn thành phố, góp phần hình thành hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đậm bản sắc Việt. Những giá trị này không ngừng được bảo tồn, trao truyền và lan tỏa qua các thế hệ, trở thành nền tảng tinh thần quan trọng, góp phần xây dựng và phát triển đất nước.
THU HƯƠNG
.jpg "Bánh giầy xứ Đông dâng các Vua Hùng")
