Người trẻ lan tỏa văn hóa Việt ra thế giới

Đầu tháng 10/2026, nghệ nhân trẻ Nguyễn Công Đạt ở phường Tân Hưng, thành phố Hải Phòng, giới thiệu kỹ thuật khắc in mộc bản Thanh Liễu tại Hội thảo quốc tế về in khắc gỗ ở Thư viện quốc gia Mông Cổ. Tác phẩm “Như Lai Ứng Hiện Đồ”, được khắc năm Tự Đức thứ 10 (1857), cho thấy kỹ thuật tinh xảo của nghệ nhân xưa và giá trị của nghề truyền thống gần 600 năm tuổi trên đất Hải Phòng.

Cũng trong năm nay, 11 giáo viên, học sinh tiêu biểu của Hải Phòng tham gia chương trình giao lưu giáo viên, sinh viên Việt Nam - Trung Quốc tại Nam Ninh. Tiết mục “Hò vươn mình” của đoàn Hải Phòng là một trong ba tiết mục của đoàn Việt Nam biểu diễn tại Liên hoan Văn nghệ thanh niên Việt Nam - Trung Quốc. Qua tiếng hát và nhịp điệu, các em có cơ hội giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Tại cuộc thi Intervision 2025 ở Nga, ca sĩ Đức Phúc giành ngôi quán quân với tiết mục “Phù Đổng Thiên Vương”. Lấy cảm hứng từ hình tượng Thánh Gióng và bài thơ “Tre Việt Nam” của Nguyễn Duy, tiết mục kết hợp chất liệu dân gian với Rap hiện đại. Trang phục của nam ca sĩ cũng mang dấu ấn Việt, từ bộ giáp lấy cảm hứng từ tre đến họa tiết tranh Đông Hồ trên áo dài.

Trong khi đó, Phương Mỹ Chi lọt vào Top 3 cuộc thi “Sing! Asia 2025” tại Trung Quốc với những tiết mục mang âm hưởng dân gian. Ca khúc “Bóng phù hoa”, lấy cảm hứng từ tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ, được làm mới bằng âm nhạc đương đại và phần trình diễn song ngữ Việt - Trung.

Một tiết mục văn nghệ có thể chưa đủ để giúp người xem hiểu hết chiều sâu của văn hóa Việt Nam. Nhưng những trải nghiệm như vậy gieo vào người trẻ ý thức về giá trị dân tộc, mở ra cơ hội để các nền văn hóa gặp gỡ, chia sẻ và tìm thấy những điểm tương đồng.

Các nghệ sĩ trẻ đang tìm cách kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, đồng thời khai thác và làm mới các chất liệu truyền thống để phù hợp với khán giả hôm nay.

Tuy nhiên, làm mới văn hóa không có nghĩa là sử dụng tùy tiện các biểu tượng truyền thống. Người sáng tạo cần hiểu rõ nguồn gốc, ý nghĩa của chất liệu để tạo ra những sản phẩm hấp dẫn mà vẫn tôn trọng giá trị văn hóa.

Việt Nam có kho tàng văn hóa phong phú, từ kiến trúc, mỹ thuật, âm nhạc, văn học đến nghề thủ công, ẩm thực và phong tục của 54 dân tộc. Nhiều giá trị được gìn giữ qua hàng trăm năm, nhưng chưa phải di sản nào cũng được chuyển tải thành sản phẩm phù hợp với công chúng hiện đại, đặc biệt là khán giả quốc tế.

Để những sáng tạo riêng lẻ tạo sức lan tỏa lâu dài, cần có sự phối hợp giữa nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, nghệ nhân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, thay vì chỉ dựa vào nỗ lực của từng cá nhân hay một vài chương trình giao lưu.

Việc trải nghiệm tại các làng nghề, không gian di sản và làm việc cùng nghệ nhân giúp người trẻ hiểu sâu hơn về văn hóa truyền thống trước khi đưa vào sáng tạo. Từ đó, các chất liệu dân tộc có thể được phát triển thành sản phẩm âm nhạc, phim ảnh, thời trang, thiết kế và du lịch trải nghiệm.

Hoạt động quảng bá cũng cần được thực hiện bài bản. Các nền tảng số giúp sản phẩm tiếp cận công chúng ở nhiều quốc gia, nhưng nội dung phải có chất lượng, được giới thiệu bằng nhiều ngôn ngữ và duy trì thường xuyên. Sau khi một tiết mục được khán giả quốc tế đón nhận, có thể tiếp tục giới thiệu những câu chuyện lịch sử, biểu tượng văn hóa, địa danh và làng nghề liên quan.

Người trẻ cần có điều kiện tiếp cận di sản, thử nghiệm ý tưởng và đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Sự hỗ trợ về chuyên môn, kinh phí, bản quyền, truyền thông và kết nối đối tác sẽ giúp những sáng kiến có triển vọng phát triển rộng hơn.

Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó nhấn mạnh việc phát huy sức mạnh mềm văn hóa, xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo mang bản sắc Việt Nam; tăng cường phối hợp giữa truyền thông, ngoại giao văn hóa và xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Những định hướng trên đòi hỏi hoạt động quảng bá văn hóa phải có chiến lược và nguồn lực lâu dài. Văn hóa không chỉ cần được bảo tồn mà còn phải được phát huy thông qua những sản phẩm có giá trị, sức cạnh tranh và đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Người trẻ có lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, nắm bắt xu hướng và kết nối quốc tế. Tuy nhiên, để phát huy lợi thế đó, họ cần hiểu lịch sử, trân trọng bản sắc và có trách nhiệm với những giá trị văn hóa được giới thiệu.

Văn hóa Việt Nam đang được truyền tải bằng nhiều hình thức và cách thể hiện khác nhau. Mỗi người trẻ có thể góp phần đưa hình ảnh đất nước đến gần hơn với bạn bè quốc tế bằng tiếng nói và sự sáng tạo của riêng mình.