Các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu Saudi Arabia tại Biển Đỏ làm gia tăng nguy cơ mất an toàn hàng hải, đe dọa thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu.
Tình hình tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố mở chiến dịch quân sự nhằm vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lan rộng xung đột sang các tuyến hàng hải chiến lược.
Theo tuyên bố của Houthi, lực lượng này sử dụng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái để tấn công các tàu của Saudi Arabia, với cáo buộc vi phạm những hạn chế hàng hải do Houthi áp đặt gần đây.
Trước đó, Houthi đã cảnh báo các hãng vận tải quốc tế ngừng đưa hàng hóa đến và đi từ các cảng của Saudi Arabia, đồng thời tuyên bố những tàu vi phạm sẽ trở thành mục tiêu tấn công. Đây được xem là động thái đáp trả vụ không kích sân bay quốc tế Sanaa tại Yemen mà Houthi cho rằng do Saudi Arabia thực hiện.
Tình hình căng thẳng hiện nay bắt nguồn từ những mâu thuẫn kéo dài giữa Houthi và Saudi Arabia. Lực lượng Houthi chỉ trích Saudi Arabia đã duy trì lệnh phong tỏa đối với Yemen từ năm 2015 thông qua các biện pháp hạn chế tại các cảng biển và sân bay, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo tại quốc gia nghèo trên bán đảo Arab. Houthi cáo buộc Saudi Arabia đã duy trì “cuộc bao vây bất công” đối với Yemen trong gần 12 năm qua. Lệnh cấm hàng hải do Houthi đưa ra là động thái đáp trả theo nguyên tắc “bao vây đáp trả bao vây”.
Lực lượng này còn cảnh báo sẵn sàng cho mọi phương án nhằm đáp trả trên quy mô lớn đối với bất kỳ hành động leo thang nào của Saudi Arabia.
Đáp lại, liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen khẳng định sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ tàu thương mại qua eo biển Bab el-Mandeb, tuyến đường thủy nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Riyadh đồng thời tuyên bố tiếp tục hỗ trợ Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và người dân nước này thông qua các chương trình phát triển, hỗ trợ ngân sách.
Các cảnh báo cùng hoạt động tấn công trên Biển Đỏ của Houthi làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông, gây thêm sức ép đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ đều bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ căng thẳng leo thang, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết bất đồng thông qua đối thoại.
Ông Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc cảnh báo, bất kỳ hành động phong tỏa nào tại Biển Đỏ, tuyến hàng hải chiến lược cùng với eo biển Hormuz, đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với thương mại toàn cầu, hoạt động vận chuyển năng lượng, cũng như việc cung cấp hàng viện trợ nhân đạo.
Ông nhấn mạnh các bên cần tuân thủ đầy đủ Nghị quyết 2722 (năm 2024) của Hội đồng Bảo an cùng các văn kiện liên quan đến các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Phái bộ hải quân của EU cam kết bảo vệ quyền tự do hàng hải trên tuyến đường thủy quan trọng này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ có hành động quân sự mạnh mẽ chống lại lực lượng này và quy trách nhiệm cho Iran nếu Houthi tiếp tục tấn công nhằm vào hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và Vịnh Aden.
Mặc dù Iran chưa có phản ứng gì về cáo buộc mới nhất của Tổng thống Trump liên quan đến vụ tấn công nhằm vào tàu của Saudi Arabia, song theo giới quan sát, tuyên bố của ông Trump cho thấy Washington tiếp tục coi Iran là bên phải chịu trách nhiệm đối với các hoạt động của Houthi và phát đi tín hiệu cứng rắn nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang bất ổn tại các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông.
Trước nguy cơ “lời qua tiếng lại” cùng các hành động trả đũa giữa các bên làm gia tăng căng thẳng khu vực, Oman, một bên trung gian quan trọng giữa lực lượng Houthi và Saudi Arabia, đang nỗ lực nối lại các cuộc đàm phán để tìm giải pháp chính trị nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Nhiều nhà quan sát quốc tế nhận định, các cuộc xung đột đang đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy đối đầu nguy hiểm. Trong bối cảnh tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp bởi căng thẳng Mỹ - Iran gây ra những tác động đối với an ninh năng lượng và kinh tế toàn cầu, cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy nối lại đối thoại giữa Saudi Arabia và Houthi nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát một cuộc xung đột mới, đẩy khu vực Trung Đông lún sâu thêm vào khủng hoảng.
BH (theo TTXVN)
