(HPĐT)- Bước vào mùa khô năm 2020, người dân nhiều xã ở khu vực ngoại thành lại tiếp tục phản ánh về tình trạng nước sinh hoạt tại các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn không bảo đảm chất lượng. Đây là những nhà máy nước xây dựng từ nhiều năm trước với công suất thấp và công nghệ lạc hậu, cần sớm được thay thế bằng những công trình cấp nước có quy mô lớn hơn.
Nhà máy nước ở xã Dũng Tiến (huyện Vĩnh Bảo) được đầu tư mở rộng quy mô từ năm 2019, nhưng vẫn sử dụng công nghệ sản xuất đơn giản, lạc hậu.
Chất lượng và công suất không bảo đảm
Huyện Kiến Thụy có gần 20 nhà máy nước mini, trong đó 15 nhà máy đang hoạt động, phần lớn khai thác nguồn nước thô từ hệ thống các công trình thủy nông. Cũng như nhiều người dân Kiến Thụy, ông Phạm Văn Nhân, ở thôn Quán Bơ, xã Du Lễ lo ngại về chất lượng nước của nhà máy nước mini tại địa phương mình. Theo ông Nhân, nhà máy nước nằm cách bãi rác của xã Du Lễ khoảng hơn 200 m. Nếu nguồn nước từ bãi rác này thẩm thấu xuống lòng đất thì người dân rất lo lắng, có thể ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước thô.
Tương tự, người dân ở các xã: Thanh Lương, Đồng Minh, An Hòa, Hùng Tiến, Hiệp Hòa, Cộng Hiền, Thắng Thủy, Vĩnh An, Trấn Dương (huyện Vĩnh Bảo) bày tỏ lo ngại chất lượng nước của các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn không bảo đảm vệ sinh. Đặc biệt, vào mùa khô hằng năm, nguồn nước sông cạn thì tình trạng nước có màu, mùi lạ càng xuất hiện thường xuyên hơn.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo cấp nước an toàn thành phố, lo lắng của người dân là hoàn toàn có căn cứ bởi hầu hết nhà máy nước mini đang cung cấp nước sinh hoạt và ăn uống cho người dân đều được xây dựng cách đây khoảng 15-20 năm, theo Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn. Thời gian qua, công tác chỉ đạo của các cấp chính quyền về thực hiện cấp nước an toàn chưa được thường xuyên, liên tục; việc lấy mẫu phân tích, đánh giá và kiểm soát chất lượng nước của các cơ quan quản lý nhà nước về nước sạch nông thôn chưa thường xuyên và đầy đủ. Chính quyền địa phương và các đơn vị cấp nước tập trung nông thôn mới chỉ chú ý đến cấp đủ số lượng nước, chưa quan tâm đáp ứng yêu cầu về chất lượng nước cung cấp cho người sử dụng. Chất lượng nước sạch nông thôn không đồng đều, tại một số trạm xử lý chưa bảo đảm chất lượng do công nghệ xử lý đơn giản và lạc hậu. Bên cạnh đó, nguồn nước được lấy chủ yếu từ các công trình thủy lợi, thiếu hành lang bảo vệ nguồn nước. Vào các tháng mùa khô, nguồn nước cấp cho các nhà máy nước sạch nông thôn còn khó khăn cả về chất lượng và trữ lượng nước đầu vào…
Thành phố có 205 công trình cấp nước sạch nông thôn được đầu tư theo 4 giai đoạn từ năm 1998 – 2003; 2003 – 2006; 2007 – 2010 và từ năm 2011 đến 2015. Tuy nhiên, hiện nay có 169 công trình cấp nước hoạt động, còn 36 công trình không hoạt động do nguồn nước đầu vào bị ô nhiễm hoặc không có vùng phục vụ.
Sớm xây dựng các nhà máy nước tập trung
Không an tâm sử dụng nước từ các nhà máy nước mini, người dân khu vực nông thôn mong muốn được sử dụng nước từ nguồn cấp nước sinh hoạt đô thị hoặc các nhà máy nước có quy mô lớn như của Công ty CP Cấp nước Hải Phòng, với nguồn nước được kiểm định hằng tuần, đáp ứng 109 tiêu chí dành cho nước ăn uống (Quy chuẩn 01). Tuy nhiên, nguyện vọng này chưa được đáp ứng do theo Quy định của Nghị định 117 của Chính phủ liên quan đến khu vực cấp nước chỉ một đơn vị phục vụ. Vì các xã đang có nhà máy nước mini cung cấp nên Công ty CP Cấp nước Hải Phòng và các đơn vị khác chưa vào được.
Theo chủ trương của thành phố, đến năm 2020 toàn bộ người dân nông thôn phải được cấp nước có chất lượng đạt QC 01. Năm 2018, UBND thành phố ban hành Kế hoạch 38 về “Các hộ dân nông thôn trên địa bàn thành phố được cung cấp nước sinh hoạt có chất lượng như nước sinh hoạt đô thị vào năm 2020, góp phần hoàn thành chương trình mục tiêu quốc gia”. Đây cũng là nguyện vọng chính đáng của người dân nông thôn. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu cấp thiết về sử dụng nước sạch của người dân, tận dụng được hạ tầng cấp nước nông thôn hiện nay và hạn chế tranh chấp, khiếu kiện của các đơn vị cấp nước, các địa phương có văn bản đề nghị UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sớm ban hành hướng dẫn cụ thể các ngành, địa phương và các đơn vị cung cấp nước sạch thực hiện Kế hoạch 38.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng Phùng Văn Thanh, UBND thành phố kiến nghị Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết cách xác định giá trị, thời gian sử dụng còn lại của công trình, thời gian trích khấu hao công trình; đồng thời, có hướng dẫn đánh giá phân loại công trình hoạt động có hiệu quả, chưa hiệu quả để làm căn cứ phân loại giao các đơn vị có năng lực quản lý phục vụ người dân. Ngay sau khi có văn bản hướng dẫn chi tiết của Bộ Tài chính, thành phố sẽ triển khai thay thế toàn bộ hệ thống công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn hiện nay bằng các nhà máy nước tập trung có công suất và chất lượng tốt hơn. Trước mắt, trong mùa khô năm nay, UBND các huyện cần giám sát chặt chẽ hơn nữa chất lượng của các nhà máy nước mini. Trong đó, cần phối hợp chặt chẽ với các công ty khai thác công trình thủy lợi kiểm soát chặt chất lượng nguồn nước thô, phát hiện kịp thời các nguy cơ ô nhiễm. Chính quyền các xã yêu cầu các đơn vị quản lý, vận hành các nhà máy nước mini lấy mẫu xét nghiệm chất lượng nước, công khai thông tin đến người dân hằng tháng để người dân yên tâm hơn khi sử dụng./.
Bài và ảnh: Nguyễn Dương
