Từ các bể chứa vỏ bao bì đến cam kết '3 không', nhiều vùng sản xuất nông nghiệp ở Hải Phòng đang tích cực xây dựng những cánh đồng không rác thải.
Tại phường Nhị Chiểu, mô hình “Cánh đồng không rác thải” được triển khai tại 4 tổ dân phố: Cậy Sơn 1, Cậy Sơn 2, Nghĩa Lộ và Châu Xá. Sau hơn 3 năm hoạt động, mô hình ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần thay đổi cách xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật của người dân.
Toàn phường hiện có 39 lu, cống thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật được bố trí tại các cánh đồng (rộng hơn 300 ha). Các điểm thu gom đặt ở vị trí thuận lợi để người dân sau khi sử dụng thuốc bỏ chai lọ, bao bì đúng nơi quy định. Định kỳ, lượng rác này được thu gom, vận chuyển và xử lý.
Bà Nguyễn Thị Huệ, hội viên nông dân phường Nhị Chiểu cho biết, trước đây, sau mỗi mùa vụ, chai lọ, bao bì thuốc bảo vệ thực vật vẫn xuất hiện tại một số khu vực sản xuất, vừa ảnh hưởng cảnh quan, vừa tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm đất, nước. Việc bố trí điểm thu gom ngay trên đồng ruộng giúp người dân thuận tiện hơn, từng bước hình thành thói quen mới. “Chúng tôi thường bảo nhau sau khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải thu gom chai lọ, bao bì bỏ đúng chỗ. Nhờ vậy, kênh, mương và ruộng đồng ngày càng sạch sẽ hơn”, bà Huệ chia sẻ.
Theo ông Trần Đức Thùy, Chủ tịch Hội Nông dân phường Nhị Chiểu, hiệu quả rõ nhất của mô hình là lượng bao bì thuốc bảo vệ thực vật được thu gom ngày càng nhiều, thay vì rải rác trên đồng ruộng. Quan trọng hơn, người dân chủ động hơn trong bảo vệ môi trường và sản xuất nông nghiệp an toàn.
Tại xã An Lão, các mô hình bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp được triển khai trên tổng diện tích gần 50 ha lúa, rau màu. Mỗi mô hình thu hút từ 20 thành viên trở lên. 100% số hộ tham gia ký cam kết thực hiện nguyên tắc “3 không”: Không lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật; không sử dụng thuốc kích thích tăng trưởng; không vứt bao bì, rác thải nông nghiệp bừa bãi trên đồng ruộng.
Từ năm 2025 đến nay, nông dân tại các mô hình chuyển dần sang sử dụng phân bón hữu cơ, không sử dụng hóa chất độc hại và thuốc bảo vệ thực vật thuộc danh mục cấm. Sau mỗi lần phun thuốc, hội viên thu gom vỏ bao bì, đưa vào các bể chứa rác thải nguy hại trên đồng ruộng. Thực hiện các tiêu chí “3 không” giúp người dân quan tâm hơn đến chất lượng nông sản, sức khỏe và môi trường sống.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hường, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã An Lão, hưởng ứng cuộc vận động của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, các đoàn thể lựa chọn những phần việc cụ thể để tham gia bảo vệ môi trường, ưu tiên vùng sản xuất nông nghiệp. Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, hướng dẫn hội viên ủ rác hữu cơ thành phân vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp, xây dựng “Ngôi nhà xanh” thu gom rác tái chế gây quỹ hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
Để duy trì hiệu quả mô hình cánh đồng xanh “3 không”, Hội Nông dân xã Khúc Thừa Dụ thường xuyên phối hợp các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp và cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, hướng dẫn hội viên sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy trình, liều lượng. Người dân được cung cấp thông tin về giống cây trồng, vật tư nông nghiệp có nguồn gốc rõ ràng, qua đó vừa nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, vừa hạn chế tác động đến môi trường.
Những cánh đồng không rác là sự thay đổi trong nhận thức, hành vi của người sản xuất, khi người dân hiểu rằng bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ sức khỏe, chất lượng nông sản và sinh kế. Dù đạt kết quả tích cực, công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn Hải Phòng còn những vấn đề cần giải quyết.
Toàn thành phố hiện có 796 bãi chôn lấp, trong đó 314 bãi đã dừng hoạt động. Tuy nhiên, không ít bãi rác quy mô nhỏ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chống thấm, thu gom, xử lý nước rỉ rác, cây xanh cách ly... Lực lượng cán bộ làm công tác bảo vệ môi trường, quản lý chất thải rắn tại các xã, phường còn mỏng; hạ tầng thu gom, xử lý chất thải rắn chưa đồng bộ. Nhiều bãi rác tập trung thiếu hệ thống xử lý nước, rác, gây ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, các nhà máy xử lý chất thải còn “ngại” tiếp nhận chất thải sinh hoạt do giá dịch vụ thu gom, vận chuyển thấp, thu không đủ bù chi.
Trước thực tế đó, Hải Phòng đang từng bước nâng cấp, cải tạo các bãi rác hiện hữu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ xử lý rác kết hợp phát điện. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế nông nghiệp xanh, tuần hoàn, không chỉ giảm lượng rác phải chôn lấp mà còn tận dụng chất thải để tạo nguồn năng lượng.
Theo ông Phạm Văn Thuấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng với đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ, thành phố chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao ý thức người dân trong phân loại, thu gom, xử lý rác thải. Những giải pháp đồng bộ này từng bước hình thành hệ thống quản lý chất thải hiện đại, hiệu quả hơn, hướng tới mục tiêu biến chất thải thành nguồn tài nguyên, góp phần xây dựng Hải Phòng xanh, sạch và phát triển.
MINH NGUYÊN
.jpg "Bài học sống xanh từ 'trường học không rác thải'")
