Niềm tin ảo, rủi ro thật từ chơi họ, hụi

Ngày 30/11 vừa qua, tại khu vực trước cửa hàng bán trái cây số 1546 đường Phạm Văn Đồng, tổ dân phố Quý Kim (phường Nam Đồ Sơn) có khoảng 20 người tụ tập, livestream trên mạng xã hội.

Theo phản ánh của người dân, việc tụ tập là để “đòi” lại số tiền đã góp họ (hụi), nhưng chủ hụi đã “ôm" tiền cao chạy xa bay.

Mặc dù số tiền chưa được thống kê nhưng theo người dân, người góp nhiều nhất lên tới hàng tỷ đồng. Chiêu bài mà chủ hụi áp dụng không có gì mới, tổ chức nhiều bát họ, ban đầu chi trả sớm, đầy đủ, sau bắt đầu chậm, muộn rồi hứa hẹn và... mất hút.

Công an phường Nam Đồ Sơn cũng xác định, thời gian gần đây, N.T.L (sinh năm 1989) và chồng là N.Đ.H (sinh năm 1987), trú tại phường Hoàng Quế (tỉnh Quảng Ninh), thuê nhà tại địa chỉ trên để kinh doanh trái cây.

Trong quá trình kinh doanh tại đây, N.T.L và N.Đ.H có tổ chức chơi hụi với nhiều người tham gia. Hiện hai vợ chồng này đã đóng cửa hàng, không có mặt tại nơi ở thuê và không liên lạc được, nên những người chơi hụi đã tìm đến cửa hàng để đòi lại tiền. Công an phường tuyên truyền, đề nghị người dân giải tán, không tụ tập đông người gây mất an ninh trật tự và hướng dẫn người có kiến nghị trình báo lên trụ sở Công an phường.

Cách đây vài tháng, nhiều người dân ở xã Nguyên Giáp đồng loạt tố cáo chủ họ H. T. H., sinh năm 1985, người địa phương “ôm” hàng tỷ đồng tiền họ rồi bỏ đi khỏi địa phương. Ngoài việc góp tiền theo bát họ, H. T. H. còn huy động vốn thông qua cách “vay nóng” với mức lãi suất bằng lãi suất ngân hàng của nhiều người với số tiền hàng tỷ đồng.

Đó là số tiền được gom góp từ biết bao nhọc nhằn, vất vả đồng áng, buôn bán, thợ xây, phụ hồ... của những người dân. Nhiều người trong số đó còn “thắt lưng buộc bụng”, tằn tiện để hằng tháng dư dả chút ít đóng họ. Thậm chí có những người dốc cả vốn liếng dành dụm phòng khi ốm đau, tuổi già để chơi họ hay đi vay họ hàng, người quen để chơi họ vì lãi suất quá hấp dẫn.

“Chơi họ - vỡ họ” - điệp khúc này lặp đi, lặp lại quá nhiều lần, dù bài học nhiều, cảnh báo cũng không hề ít, nhưng nhiều người vẫn phạm sai lầm. Với nhiều người dân, chơi họ được xem như một hình thức tiết kiệm và xoay vòng vốn trong lúc khó khăn hay cần kíp. Chủ họ thường là người thân quen, có uy tín trong cộng đồng, thậm chí là họ hàng nên việc góp tiền hằng tháng giống như “gửi niềm tin”. Tất cả những giao dịch “tiền tươi thóc thật”, thỏa thuận về quyền và lợi ích ấy phần lớn được thực hiện theo hình thức “truyền miệng” hoặc chặt chẽ lắm là giấy viết tay, ký xác nhận vào sổ của chủ họ (không công chứng).

Ai cũng đều đặn đóng họ với niềm tin vào người chủ họ theo kiểu “người làng người xã”, “quen biết nhau cả”. Chính sự nhanh, gọn, dễ dàng ấy nên khi chủ họ cao chạy xa bay, người chơi cũng chỉ biết đệ đơn lên cơ quan chức năng, nhưng cơ hội đòi được tiền rất mong manh.

Ngoài hình thức chơi hụi truyền thống, hiện nay, với việc mạng xã hội phổ biến rộng rãi, nhiều người dân bắt đầu tiếp xúc với hình thức chơi hụi trực tuyến hay còn gọi là “hụi online”. Việc mời chào người chơi được kêu gọi trên mạng, từ những nhóm chơi hụi nhỏ đến những nhóm hàng chục, hàng trăm thành viên, nơi mà hầu hết người chơi đều không quen biết nhau. Mọi hình thức giao dịch, thanh toán thông qua tài khoản ngân hàng và mức độ an toàn thì đương nhiên chỉ được kiểm chứng bằng… niềm tin.

Dù góp họ bằng hình thức trực tiếp hay online, nhưng việc gửi gắm tài sản tích cóp vào không đúng địa chỉ sẽ đem đến những rủi ro khó lường. Theo Nghị định số 19/2019/NĐ-CP của Chính phủ, hoạt động họ, hụi, biêu, phường không bị cấm, nhưng phải được lập thành văn bản, có chứng thực, thông báo cho chính quyền địa phương khi tổ chức dây hụi lớn hoặc nhiều dây cùng lúc. Chủ họ phải công khai số lượng dây, thành viên, kỳ mở họ, số tiền đóng góp và nhận lãi, đồng thời lập giấy biên nhận cho mỗi giao dịch. Trường hợp vi phạm bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Từ một hình thức góp vốn để hỗ trợ lẫn nhau, nay lại ngày một biến tướng với những rủi ro và hệ lụy đau lòng. Để tránh rủi ro, mỗi người dân nên cân nhắc chọn lựa kỹ các hình thức để đầu tư, tiết kiệm phù hợp, an toàn, để những đồng tiền tích cóp của mình… không rơi vào túi người.