Nông nghiệp Hải Phòng chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

Đổi mới sản xuất, giảm thiểu rủi ro

Năm 2023, Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh nông sản sạch Bạch Đằng (phường Bắc An Phụ) đầu tư gần 8.700 m² nhà màng trồng nho Hàn Quốc. Tuy nhiên, trận bão năm 2024 khiến toàn bộ nhà màng bị thiệt hại.

Sau thiên tai, hợp tác xã khôi phục vườn cây, thay đổi phương thức canh tác bằng cách sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học từ cá tươi ngâm ủ, kết hợp hệ thống tưới tự động, bán tự động nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường. Đơn vị cũng hoàn thiện tiêu chí OCOP, phát triển hoạt động tham quan, trải nghiệm tại vườn.

Hợp tác xã liên kết với doanh nghiệp trồng 22 ha đậu tương phục vụ xuất khẩu sang Nhật Bản. Bà Ngô Thị Tâm ở tổ dân phố Đại Uyên (phường Bắc An Phụ) cho biết vụ đầu tiên, gia đình thu hoạch khoảng 1,5 tấn đậu tương trên diện tích 6 sào, được doanh nghiệp thu mua với giá 10.000 đồng/kg, đạt doanh thu khoảng 15 triệu đồng. Theo bà Tâm, cây đậu tương phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, cho thu nhập cao hơn so với trồng rau màu truyền thống.

Thích ứng với biến đổi khí hậu và diễn biến bất thường của thời tiết đặt ra yêu cầu lựa chọn cây trồng phù hợp, ứng dụng kỹ thuật và chủ động tìm đầu ra.

Trước tình trạng xâm nhập mặn thường xuyên, xã Nghi Dương phối hợp với Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ điều tiết nguồn nước, rà soát hệ thống thủy lợi; đồng thời vận động người dân liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã để tổ chức sản xuất, bao tiêu nông sản.

Đến nay, xã duy trì 28 mô hình tích tụ ruộng đất với tổng diện tích hơn 278 ha, đưa 3 ha đất bỏ hoang nhiều năm trở lại sản xuất. Tiêu biểu là mô hình lúa - rươi của Hợp tác xã Nông nghiệp Kiến Quốc và mô hình tích tụ ruộng đất của bà Phạm Thị Dung ở thôn Xuân Chiếng. Các mô hình chú trọng liên kết tiêu thụ sản phẩm, góp phần ổn định đầu ra cho nông sản.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Nghi Dương Đào Văn Tuân, địa phương đang lựa chọn các mô hình sản xuất phù hợp với từng khu vực như nuôi thủy sản kết hợp trồng lúa, sản xuất rau an toàn, nông nghiệp hữu cơ. Việc chuyển đổi phải dựa trên điều kiện đất đai, quy hoạch và khả năng cấp, tiêu thoát nước, tránh đầu tư tự phát, tiềm ẩn rủi ro.

Chuyển đổi xanh, nâng cao giá trị nông sản

Vụ mùa năm 2026, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng triển khai 3 mô hình sử dụng phân bón đúng, hiệu quả cao, phát thải thấp trên tổng diện tích 17 ha tại xã Hồng Châu và Tân An.

Các mô hình kết hợp gieo cấy phù hợp, bón phân cân đối và cơ giới hóa, bước đầu cho năng suất cao hơn ruộng đối chứng. Tại xã Tân An, mô hình sử dụng giống VNR20, gieo thẳng bằng máy kết hợp vùi phân đạt 244 kg/sào, cao hơn mức 232 kg/sào của ruộng đối chứng; lợi nhuận gần gấp 3 lần, chi phí sản xuất giảm 320.000 đồng/sào.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lương Thị Kiểm cho biết các diện tích canh tác giảm phát thải có thể giảm 50 - 70% lượng khí phát thải, trong đó có khí metan. Khi Việt Nam tham gia thị trường tín chỉ carbon, đây là cơ hội cho nông dân có thêm nguồn thu để tái đầu tư cho sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, thích ứng với biến đổi khí hậu cần gắn với tổ chức sản xuất và tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Tại Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Tiến Phát (xã Vĩnh Bảo), 5/10 ha đất sản xuất được đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới nhỏ giọt, phun sương làm mát và cảm biến tự động. Nhờ kiểm soát điều kiện canh tác, hợp tác xã đạt sản lượng khoảng 300 tấn rau, quả mỗi năm, doanh thu hơn 7 tỷ đồng.

Theo Giám đốc hợp tác xã Đặng Văn Phương, ứng dụng công nghệ giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Đơn vị chú trọng bảo quản, chế biến, mở rộng đối tác và thị trường, từng bước giảm phụ thuộc vào thương lái, nâng cao giá trị sản phẩm.

Định hướng này phù hợp với Nghị quyết số 07 của Ban Thường vụ Thành ủy về thay đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa quy mô lớn giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thành phố đồng bộ quy hoạch vùng sản xuất, nâng cấp hệ thống thủy lợi, chuyển giao kỹ thuật và nâng cao năng lực tổ chức chuỗi giá trị của hợp tác xã, doanh nghiệp.

Cùng với tổ chức lại sản xuất, chuyển đổi xanh được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hạn chế ô nhiễm. Thành phố đang triển khai mô hình sản xuất lúa giảm phát thải trên quy mô 1.000 ha, khảo nghiệm giống lúa thích ứng với biến đổi khí hậu, hỗ trợ áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Việc ứng dụng công nghệ biogas, biomass trong xử lý chất thải chăn nuôi, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và từng bước chấm dứt đốt rơm rạ cũng góp phần giảm ô nhiễm môi trường, chống biến đổi khí hậu.

Tổng kinh phí dự kiến dành cho chuyển đổi xanh nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030 là 407,5 tỷ đồng, trong đó 300 tỷ đồng dành cho xử lý chất thải chăn nuôi, phụ phẩm nông nghiệp; 100 tỷ đồng dành cho nhãn phát thải thấp, số hóa nông nghiệp, xây dựng thương hiệu nông sản phát thải thấp và triển khai quy trình đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải (MRV) đến tháng 12/2030.