Oscar lần đầu đưa trí tuệ nhân tạo vào quy định xét giải

Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS), đơn vị tổ chức giải thưởng Oscar, lần đầu tiên chính thức đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào bộ quy định xét giải trong bối cảnh công nghệ này đang tác động mạnh tới ngành điện ảnh toàn cầu.

Theo quy định mới công bố, AI không bị cấm tại Oscar 2027. Tuy nhiên, AMPAS nhấn mạnh “quyền tác giả của con người” vẫn là yếu tố trung tâm trong quá trình xét giải. Việc sử dụng AI sẽ không tự động mang lại lợi thế hay bất lợi cho một tác phẩm, nhưng các hội đồng chuyên môn sẽ đánh giá mức độ con người đóng vai trò chủ đạo trong sáng tạo.

Giám đốc điều hành AMPAS Bill Kramer cho biết đây là bước điều chỉnh “thông minh và tiến bộ”, phản ánh thực tế ngành điện ảnh đang bước vào giai đoạn toàn cầu hóa và chịu ảnh hưởng sâu rộng từ AI tạo sinh. Chủ tịch AMPAS cũng nhấn mạnh con người phải giữ vị trí trung tâm của quá trình sáng tạo, dù các thảo luận về AI sẽ tiếp tục thay đổi theo sự phát triển của công nghệ.

Ở lĩnh vực diễn xuất, quy định mới nêu rõ chỉ những vai diễn do con người thực hiện một cách rõ ràng và có sự đồng thuận mới đủ điều kiện tranh giải. Điều này đặt ra nhiều tranh luận đối với các nhân vật được tái tạo bằng AI hoặc công nghệ mô phỏng hình ảnh, như trường hợp cố diễn viên Val Kilmer đang được tái hiện bằng công nghệ trong một dự án phim sắp ra mắt.

AMPAS cho biết sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể, tương tự cách ngành điện ảnh từng chấp nhận những màn trình diễn kết hợp công nghệ và diễn xuất thật, điển hình như nhân vật Gollum do Andy Serkis thể hiện trong loạt phim The Lord of the Rings. Đối với hạng mục kịch bản, quy định được siết chặt hơn khi yêu cầu kịch bản phải do con người viết mới đủ điều kiện tranh giải.

Bên cạnh các quy định liên quan đến AI, AMPAS cũng điều chỉnh hạng mục “Phim quốc tế xuất sắc nhất”. Theo đó, các tác phẩm giành giải cao tại những liên hoan phim lớn như Cannes, Venice hay Toronto có thể đủ điều kiện tham gia Oscar ngay cả khi không được quốc gia sở tại đề cử chính thức.

Quy định mới cũng thay đổi cách trao giải khi vinh danh trực tiếp ekip sáng tạo thay vì chỉ ghi nhận quốc gia đại diện, đồng thời bổ sung tên đạo diễn trên tượng vàng Oscar.