Phát huy 'tai, mắt' của nhân dân để kiểm soát ô nhiễm môi trường

Thời gian gần đây, các cơ quan chức năng đồng loạt có những cảnh báo về tình trạng ô nhiễm môi trường ở mức cao, đáng báo động tại Hải Phòng.

Theo thông tin từ các chuyên gia, bên cạnh yếu tố điều kiện khí tượng bất lợi, tình trạng ô nhiễm không khí gia tăng do số lượng phương tiện cơ giới tăng nhanh, đặc biệt là xe tải nặng chở vật liệu xây dựng không che chắn kỹ gây bụi và khí thải. Hoạt động tái chế phế liệu tại các làng nghề làm phát sinh bụi và khí độc. Thói quen đốt rác thải sinh hoạt, đốt rơm rạ, lá cây của người dân, đặc biệt vào ban đêm, gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Một giải pháp kỹ thuật cấp bách được UBND thành phố yêu cầu thực hiện ngay là tăng tần suất phun nước dập bụi, rửa đường và hút bụi tại các trục giao thông chính, ưu tiên hoàn thành trước 6 giờ sáng hàng ngày.

Đối với hoạt động xây dựng và giao thông, Sở Xây dựng có trách nhiệm chủ trì rà soát, lập bản đồ các khu vực ô nhiễm bụi trọng điểm. Đơn vị này sẽ phối hợp với Công an thành phố để phân luồng, giảm ùn tắc giao thông, đồng thời yêu cầu các công trình xây dựng thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp che chắn, phun ẩm và rửa xe ra vào công trường.

Song song với đó, Hải Phòng đã thiết lập các kênh tiếp nhận phản ánh về ô nhiễm môi trường, bao gồm đường dây nóng của Sở Tài nguyên và Môi trường (0225.366.8985), Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, Công an thành phố Hải Phòng.

Trong tháng 1/2026, nhiều địa phương đã công khai đầu mối tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh qua đường dây nóng về ô nhiễm môi trường.

UBND các phường Trần Liễu, Nhị Chiểu, Lê Đại Hành công bố 5 số điện thoại đường dây nóng của lãnh đạo UBND phường, Công an phường và phòng chuyên môn để tiếp nhận phản ánh, kiến nghị 24/24 giờ. UBND các xã Kiến Minh, Kiến Hải cụ thể số điện thoại liên hệ của cán bộ phụ trách từng khu vực…

Cách làm trên giúp chính quyền cơ sở có thể phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và người dân tin tưởng hơn vào công tác bảo vệ môi trường, quản lý nhà nước trong lĩnh vực môi trường.

Phương thức cung cấp và tiếp nhận thông tin cũng được mở rộng, đa dạng như qua phần mềm được cài đặt trên các thiết bị di động, qua trang thông tin điện tử… giúp người dân có thể cung cấp thông tin, chứng cứ vi phạm bằng hình ảnh trực tiếp một cách thuận tiện, dễ dàng.

Cách làm này cho thấy tinh thần lắng nghe, cầu thị của chính quyền cơ sở, phát huy “tai, mắt” của nhân dân, tiếp nhận thông tin ổn định, thông suốt 24/7, vừa nâng cao hiệu quả giám sát môi trường mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các đợt kiểm tra định kỳ.

Các cơ quan chức năng khuyến nghị người dân khi phản ánh qua đường dây nóng cần cung cấp đầy đủ, cụ thể thông tin về địa điểm, thời gian, kèm theo hình ảnh hoặc video ghi nhận hành vi gây ô nhiễm môi trường như đốt rác thải, xả thải công nghiệp lén lút, trái phép, không đúng quy định… nhằm tạo cơ sở cho việc xác minh, xử lý hiệu quả. Đường dây nóng không chỉ tiếp nhận phản ánh liên quan đến các khu, cụm công nghiệp mà còn xử lý cả những vấn đề ô nhiễm phát sinh trong khu dân cư.

Bên cạnh việc tiếp nhận thông tin, cơ quan chức năng, địa phương cần kịp thời công bố, công khai quy trình, kết quả xử lý và bảo mật danh tính người phản ánh để bảo đảm tính răn đe, vừa tạo niềm tin trong nhân dân.

Để đường dây nóng thực sự phát huy hiệu quả, các địa phương cần quy định rõ việc thống kê, tổng hợp, báo cáo định kỳ kết quả tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân. UBND các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm toàn diện trong kiểm soát nguồn thải trên địa bàn; Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND thành phố nếu để xảy ra tình trạng đốt rác, đốt chất thải trái phép gây ô nhiễm môi trường.