Phát triển nhân lực khoa học và công nghệ biển

Buồng oxy cao áp tại Viện Y học biển Việt Nam.

Tận dụng tiềm năng, lợi thế

Với lợi thế cảng biển lớn, đầu mối giao thông quan trọng vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, Hải Phòng có vị trí trọng yếu cả về kinh tế và tiềm lực quốc phòng - an ninh, trong đó, nhân lực KH-CN biển đóng vai trò hết sức quan trọng.

Theo thống kê của Sở Khoa học - Công nghệ, Hải Phòng hiện có 19 tổ chức KH-CN lĩnh vực biển và môi trường biển, với hơn 60 giáo sư, phó giáo sư, khoảng 250 tiến sĩ và tiến sĩ khoa học, 630 thạc sĩ. Đây được xem là lực lượng trí thức quan trọng trong nghiên cứu, phát huy sáng kiến, cải tiến lề lối, tác phong làm việc; đi đầu tuyên truyền, phổ biến kiến thức KH-CN, chuyển giao, áp dụng tiến bộ kỹ thuật hiện đại vào quá trình sản xuất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, đội ngũ cán bộ KH-CN biển của thành phố còn hạn chế, cơ cấu chuyên môn, chất lượng chưa đồng đều. Trong đó, nhân lực KHCN biển, đề án, thành tựu mới tập trung ở một số đơn vị lớn, như: Trường đại học Hàng hải Việt Nam, Viện Y học biển, Viện Tài nguyên- Môi trường biển, Viện Nghiên cứu hải sản. Tại các cơ quan quản lý, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp KHCN biển, tình trạng nhân lực, số lượng đề tài nghiên cứu khoa học còn ít, ứng dụng thực tiễn chưa cao.

Hiện nay, Viện Y học biển không ngừng phát triển, với đội ngũ cán bộ chất lượng cao, gồm: 1 giáo sư, 1 phó giáo sư, 2 tiến sĩ, 62 thạc sĩ và bác sĩ chuyên khoa 1. Đây là đơn vị đầu tiên áp dụng quy trình đánh giá khả năng chịu sóng người đi biển, nhất là thiết bị thử nghiệm chịu sóng do Viện sáng chế; cùng với đó, hệ thống buồng oxy cao áp, hỗ trợ điều trị người bệnh hiện đại nhất Việt Nam, trị giá hơn 20 tỷ đồng. Hiện, cán bộ Viện Y học biển tích cực thực hiện một số đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, cấp thành phố về y tế biển đảo. Chia sẻ khó khăn trong công tác phát triển nhân lực KH-CN biển tại đơn vị, PGS.TS Trần Thị Quỳnh Chi, Viện trưởng Viện Y học biển Việt Nam cho biết, đặc thù viện nghiên cứu có giường bệnh, nhân lực phần lớn là bác sĩ, có kinh nghiệm về lâm sàng, tuy nhiên, việc dành thời gian chăm sóc, điều trị người bệnh khiến công tác nghiên cứu KH-CN biển còn hạn chế. Ngoài ra, nguồn nhân lực trẻ có lợi thế nhưng thiếu kinh nghiệm về mặt KH-CN, đòi hỏi có kế hoạch, giải pháp phù hợp, đào tạo kiến thức chuyên sâu, nhằm từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ.

Đồng bộ, linh hoạt nhiều giải pháp

Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24- 1-2019 của Bộ Chính trị (khóa 12) về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ quan điểm: “Hải Phòng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của cả nước, sớm trở thành thành phố công nghiệp gắn với cảng biển phát triển hiện đại, thông minh, bền vững với những ngành mũi nhọn như kinh tế biển, cơ khí chế tạo, chế biến, điện tử, dịch vụ logistics, khoa học và công nghệ biển”. Tại hội thảo Phát triển nhân lực KH-CN biển do Sở KH-CN phối hợp Trường đại học Hàng hải Việt Nam tổ chức mới đây, các chuyên gia, đơn vị, doanh nghiệp tại Hải Phòng thảo luận, trao đổi nội dung liên quan đến công tác nhân lực chất lượng cao, phù hợp nhu cầu thị trường; nhấn mạnh việc thành phố cần có cơ chế, chính sách đặc biệt thu hút nhân tài, hình thành đội ngũ các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia đạt trình độ quốc tế; phát triển mạng lưới cơ sở đào tạo nguồn nhân lực biển có chuyên môn sâu về biển và đại dương…

Giám đốc Sở KH-CN Trần Quang Tuấn cho biết: Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị đề ra nhiệm vụ: “Nghiên cứu xây dựng, phát triển một số cơ sở đào tạo, nhất là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà thành phố Hải Phòng có lợi thế như kinh tế biển, hàng hải, vận tải biển, dịch vụ logistics, đóng tàu, cơ khí, chế biến, chế tạo, đầu tư, khai thác, nuôi trồng thuỷ, hải sản...”. Do vậy, các cơ quan, đơn vị cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, trong đó, tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, người dân, nhà nghiên cứu, nhà quản lý về vai trò của KH-CN biển nói chung và nhân lực KH-CN biển nói riêng; phát triển nhân lực KH-CN biển phải gắn với chuyển đổi số trong bối cảnh mới; kịp thời dự báo về nhu cầu nguồn nhân lực các ngành kinh tế biển; tăng cường, mở rộng hợp tác, chú trọng hợp tác nghiên cứu khoa học giữa các cơ quan quản lý và đơn vị nghiên cứu, các trường đại học để tăng cường nghiên cứu KH-CN biển, tạo động lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH-CN thành phố.

Chương trình hành động số 76 do Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành có điểm nhấn mạnh về phát triển nguồn nhân lực KH-CN biển; tăng cường đào tạo đội ngũ cán bộ nghiên cứu chuyên ngành về biển đạt trình độ khu vực và quốc tế, phát huy tiềm năng sáng tạo đội ngũ KHCN biển. Những giải pháp, định hướng, nhiệm vụ cụ thể trước mắt và lâu dài, khẳng định vị trí, vai trò không thể thay thế của KH-CN biển trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đây là điều kiện thuận lợi, giúp thành phố Hải Phòng đi lên từ biển, mạnh giàu từ biển./.