Trời lạnh làm gia tăng các ca liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên gây liệt mặt, méo miệng. Căn bệnh này có khả năng phục hồi cao nếu được điều trị sớm, song phòng bệnh vẫn là yếu tố quan trọng.
Gia tăng bệnh khi trời lạnh
Một buổi sáng cuối tháng 11/2025, chị Lê Thị Hải, 38 tuổi (xã Vĩnh Lại) thức dậy với cảm giác bất thường: nửa mặt trái tê cứng, miệng méo hẳn sang một bên, mắt không thể nhắm kín. Việc ăn uống trở nên khó khăn, thức ăn rơi vãi, lời nói không còn tròn vành rõ chữ. Chỉ trong vài giờ, những biểu hiện ấy khiến chị hoang mang, lo lắng.
Ban đầu, chị Hải điều trị tại một cơ sở y tế tư nhân nhưng tình trạng cải thiện rất ít. Khi chuyển sang Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương khám bệnh, chị được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên do lạnh và điều trị bằng phác đồ kết hợp châm cứu, thuốc đông y, tập vận động cơ mặt. Sau hơn hai tuần điều trị, khuôn mặt chị đỡ lệch rõ rệt, mắt khép tốt hơn, sinh hoạt gần như trở lại bình thường.
Trường hợp của chị Hải không phải cá biệt. Thực tế ghi nhận tại Khoa Ngũ quan (Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương) cho thấy, thời gian gần đây số người bệnh liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên đến điều trị tăng cao hơn so với thời gian trước. Người bệnh chủ yếu nhập viện sớm và đáp ứng điều trị tích cực. Sau điều trị, hầu hết trường hợp cải thiện rõ tình trạng méo miệng, lệch mặt; chức năng vận động cơ mặt dần hồi phục, sinh hoạt trở lại bình thường, rất ít trường hợp để lại di chứng.
Tương tự, tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Phòng, trung bình mỗi ngày có từ 4 - 5 người bệnh liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên đang được điều trị. Theo bác sĩ Vũ Hữu Tuyên, Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp của bệnh viện, lý do nhập viện chủ yếu là méo miệng, mắt nhắm không kín, ăn uống rơi vãi. Một số trường hợp kèm theo chảy nước mắt, ù tai. Dù bệnh không ảnh hưởng nhiều đến thể trạng chung, song yếu tố thẩm mỹ và tâm lý khiến hầu hết người bệnh lo lắng.
Tại đây, người bệnh được điều trị theo phác đồ kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại. Các phương pháp y học cổ truyền, gồm: điện châm, thủy châm, cứu ngải, xoa bóp bấm huyệt và thuốc sắc; kết hợp sử dụng thuốc y học hiện đại trong những ngày đầu cùng các bài tập phục hồi chức năng cơ mặt. Nhờ đó, hiệu quả điều trị được nâng cao, thời gian hồi phục được rút ngắn.
Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên là bệnh lý thần kinh thường gặp, gia tăng vào thời điểm giao mùa và mùa lạnh như hiện nay. Do bệnh không ảnh hưởng nhiều đến thể trạng chung, nên trên thực tế, một bộ phận người bệnh lựa chọn điều trị tại các phòng khám tư nhân ngoài giờ hành chính.
Không nên chủ quan
Dây thần kinh số 7 có vai trò chi phối vận động các cơ mặt. Khi dây thần kinh này bị tổn thương, người bệnh xuất hiện tình trạng liệt nửa mặt cùng bên tổn thương, biểu hiện bằng méo miệng, mất nếp nhăn trán, mắt nhắm không kín, khó ăn uống và phát âm.
Theo bác sĩ Vũ Thị Hương, Trưởng Khoa Ngũ quan (Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương), qua theo dõi thực tế, số ca liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên gia tăng rõ rệt vào mùa lạnh. Nguyên nhân phổ biến nhất là nhiễm lạnh đột ngột, gió lạnh thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt, cổ; tắm muộn, không giữ ấm cơ thể hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột từ nóng sang lạnh.
Ngoài ra, bệnh còn có thể liên quan đến viêm tai - mũi - họng kéo dài, nhiễm virus, chấn thương vùng tai - mặt hoặc các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường.
Về mặt điều trị, liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên có tiên lượng khá tốt nếu được phát hiện sớm. Các nghiên cứu và thực tiễn lâm sàng cho thấy, nếu người bệnh được chẩn đoán và điều trị ngay trong những ngày đầu, tỷ lệ phục hồi hoàn toàn có thể đạt hơn 80%. Ngược lại, điều trị muộn sẽ kéo dài thời gian hồi phục và dễ để lại di chứng như méo miệng khi cười, co cứng cơ mặt, đồng vận hoặc khô - viêm giác mạc do mắt không nhắm kín.
Chính vì vậy, yếu tố phòng bệnh đóng vai trò quan trọng, nhất là trong mùa lạnh. Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần giữ ấm vùng đầu, mặt, cổ; tránh gió lùa trực tiếp khi ngủ; không tắm muộn và phải lau khô, sấy tóc kỹ sau khi tắm. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột, tăng cường vận động, ăn uống đủ chất, sử dụng các món ăn ấm để nâng cao sức đề kháng; đồng thời điều trị sớm và dứt điểm các bệnh viêm tai - mũi - họng.
Quan trọng hơn cả, khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường, như: méo miệng, lệch mặt, mắt nhắm không kín, người dân không nên chủ quan, tự ý điều trị mà cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và can thiệp kịp thời. Cùng với đó, chủ động phòng tránh và điều trị sớm không chỉ giúp người bệnh phục hồi nhanh mà còn giảm thiểu những di chứng ảnh hưởng lâu dài tới chất lượng cuộc sống.
NGỌC THANH
