Sau sắp xếp đơn vị hành chính, một số phường mới ở Hải Phòng có khu vực vốn là xã, cơ sở hạ tầng còn thiếu, xuống cấp, nhưng nguồn lực đầu tư hạn chế.
Phường Thạch Khôi được sáp nhập từ phường Thạch Khôi (cũ), xã Gia Xuyên, xã Liên Hồng và một phần xã Thống Nhất. Trước khi sáp nhập, xã Gia Xuyên và xã Liên Hồng mới đạt chuẩn nông thôn mới. Hệ thống giao thông, xử lý nước thải, thiết chế văn hóa… còn thiếu và chưa đồng bộ.
Tại tổ dân phố Đồng Bào, gần 10 năm qua, Nhà văn hóa tổ dân phố được tận dụng từ 2 phòng học của một điểm trường tiểu học trước đây. Sau thời gian dài sử dụng, công trình đã xuống cấp, nhiều lần được sửa chữa nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân.
Nhà văn hóa là nơi tổ chức các hoạt động cộng đồng, văn hóa, văn nghệ, hội họp, bầu cử. Tuy nhiên, với gần 50 chỗ ngồi, công trình chỉ vừa đủ phục vụ 48 đảng viên của chi bộ sinh hoạt và vẫn phải bố trí thêm ghế. Những khi tổ dân phố tổ chức họp đông người, người dân phải ngồi ngoài sân, thậm chí có lúc phải dựng rạp để có thêm không gian.
Ông Tăng Văn Méc, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Đồng Bào, cho biết: “Cơ sở vật chất hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Bên cạnh nhà văn hóa, một số tuyến đường trên địa bàn cũng đã xuống cấp, rất cần được quan tâm đầu tư, nâng cấp để phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân”.
Những khó khăn tương tự tại phường Thạch Khôi cũng đang hiện hữu ở nhiều tổ dân phố thuộc phường Bắc An Phụ. Tại địa bàn xã Lê Ninh trước đây, hiện còn khoảng 70% số tuyến đường nội đồng chưa được bê tông hóa. Hệ thống thủy lợi còn hạn chế, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Cơ sở vật chất tại nhiều điểm trường, trạm y tế trên địa bàn cũng còn nhiều khó khăn.
Tại điểm Trường Tiểu học Bắc An Phụ, phân hiệu 2, dãy nhà 10 phòng học được xây dựng từ năm 1993. Sau hơn 30 năm sử dụng, công trình đã xuống cấp, tường nhiều nơi bong tróc, cửa hư hỏng, không bảo đảm an toàn. Nhiều vị trí bị thấm dột, ẩm mốc, giáo viên và học sinh phải dán xốp quanh tường để giữ phòng học sạch sẽ hơn.
Khu ăn bán trú được bố trí tạm phía sau trường, ngoài hiên nên thường xuyên chịu cảnh nắng nóng vào mùa hè. Khu hiệu bộ là nhà cấp 4 được xây dựng từ năm 1991, đến nay đã xuống cấp, chật hẹp và phải lợp thêm mái tôn.
Bà Trần Thị Thuần, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bắc An Phụ phụ trách phân hiệu 2 cho biết: “Trường đạt chuẩn mức độ 2 từ năm 2021, nhưng với tình trạng cơ sở vật chất hiện nay, việc tiếp tục duy trì chuẩn gặp nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất không khang trang, sạch sẽ cũng ảnh hưởng đến tâm tư của phụ huynh”.
Thực tế tại Thạch Khôi và Bắc An Phụ không phải trường hợp cá biệt. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, Hải Phòng có 45 phường, trong đó 16 phường được hình thành từ việc sáp nhập với ít nhất một xã.
Điều này đồng nghĩa, tại nhiều phường mới hiện nay vẫn có những khu vực trước đây là địa bàn nông thôn, với điều kiện hạ tầng và các thiết chế phục vụ dân sinh có sự khác biệt khá lớn so với khu vực đô thị. Dù địa giới và mô hình quản lý đã thay đổi, cơ sở hạ tầng tại nhiều khu vực chưa thể thay đổi tương ứng. Nhu cầu đầu tư cho giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa… rất lớn, trong khi nguồn lực của địa phương còn hạn chế.
Theo ông Nguyễn Trọng Thuấn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Bắc An Phụ, năm 2026, địa phương được bố trí hơn 24 tỷ đồng vốn đầu tư công. Tuy nhiên, khoảng 15 tỷ đồng phải dành để quyết toán các công trình thực hiện trước khi sáp nhập. Số vốn còn lại chỉ đủ đầu tư một số đoạn đường, chưa đáp ứng được nhu cầu đầu tư công trên địa bàn.
Ngày 28/7 vừa qua, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND quy định cơ chế, chính sách và nguyên tắc phân bổ vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, các xã, đặc khu và phường đáp ứng điều kiện theo quy định sẽ được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ để đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và các công trình phục vụ dân sinh.
Tuy nhiên, theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, trường hợp cần thiết, phường được hình thành từ việc sắp xếp với đơn vị hành chính xã và có diện tích đất nông nghiệp chiếm từ 70% trở lên tổng diện tích đất tự nhiên tại thời điểm ngày 1/7/2025 thuộc diện thực hiện xây dựng nông thôn mới theo quy định.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, trong số các phường của thành phố hiện chỉ có 3 phường Trần Liễu, Nguyễn Trãi và Trần Hưng Đạo đáp ứng điều kiện được hỗ trợ xây dựng nông thôn mới. Các phường còn lại không đáp ứng tiêu chí về tỷ lệ đất nông nghiệp từ 70% trở lên.
“Dù cùng có những khu vực trước đây là xã, nhưng khả năng tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ giữa các địa phương lại không giống nhau. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa… vẫn rất cần được đầu tư”, ông Nguyễn Văn Kiên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Thạch Khôi chia sẻ.
Để tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương, Hải Phòng cần có thêm những cơ chế hỗ trợ phù hợp, từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ sở vật chất giữa các khu vực trong cùng một phường, bảo đảm người dân tại những địa bàn “xã cũ” không bị thiệt thòi khi trở thành công dân của các phường mới.
HOÀNG BIÊN
.png "Xã Nam An Phụ cần 533 tỷ đồng thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới")
