Sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Bài 2: Trao quyền thực chất cho cơ sở

Chưa giao đầy đủ thẩm quyền

Sau gần 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương cho rằng vẫn còn những lĩnh vực giao nhiệm vụ nhưng chưa giao đầy đủ thẩm quyền, khiến cơ sở chưa phát huy hết tính chủ động trong giải quyết công việc và thu hút đầu tư.

Tại xã Việt Khê, địa phương được định hướng phát triển thành đô thị phường vào năm 2030 và cần khoảng 5.000 tỷ đồng để hiện thực hóa mục tiêu này. Theo đồng chí Nguyễn Cảnh Long, Chủ tịch UBND xã Việt Khê, địa phương đã thu hút được nhiều doanh nghiệp cam kết đầu tư khoảng 2.500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo quy định, dù cấp xã đã được phân cấp giao đất không thu tiền sử dụng đất và cho thuê đất trả tiền hằng năm, nhà đầu tư vẫn phải hoàn tất nhiều thủ tục ở cấp thành phố. Điều này làm kéo dài thời gian chuẩn bị dự án và giảm tính chủ động của địa phương trong thu hút đầu tư. Từ thực tế đó, xã đề nghị tiếp tục phân cấp mạnh hơn đối với một số dự án sản xuất thông thường có quy mô phù hợp để cơ sở chủ động giải quyết công việc.

Cùng chung quan điểm, đồng chí Nguyễn Văn Mạnh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Nam Sách cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ quy trình xử lý. Hiện nay, cấp xã có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu nhưng các thủ tục đăng ký biến động đất đai, chuyển nhượng quyền sử dụng đất vẫn thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai. Việc phải qua thêm một khâu trung gian khiến thời gian giải quyết thủ tục kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả phục vụ người dân.

Trong lĩnh vực giáo dục, nhiều địa phương cũng đề xuất tăng cường phân quyền. Hiện UBND cấp xã trực tiếp quản lý các trường mầm non, tiểu học và THCS nhưng chưa được giao thẩm quyền tuyển dụng giáo viên. Riêng phường Dương Kinh đang có nhu cầu tuyển bổ sung 12 giáo viên còn thiếu. Theo đồng chí Phùng Văn Thanh, Bí thư Đảng ủy phường Dương Kinh, việc giao thẩm quyền tuyển dụng giáo viên cho cấp xã sẽ giúp chủ động hơn trong cân đối nhân lực, đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn.

Thực tiễn từ các địa phương cho thấy, yêu cầu hiện nay không chỉ là phân cấp về nhiệm vụ mà cần phân cấp đầy đủ về thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Khi quyền hạn chưa tương xứng với trách nhiệm, hiệu quả vận hành của chính quyền cơ sở sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy định

Xác định phân cấp, phân quyền là động lực quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, Thành ủy yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và các quy định còn chồng chéo, bất cập, chưa phù hợp với mô hình mới.

Tại hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vào đầu tháng 6/2026, đồng chí Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố nhấn mạnh, việc phân cấp, phân quyền phải được thực hiện theo hướng thực chất, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gắn với kiểm tra, giám sát và đánh giá năng lực thực thi của từng cơ quan, đơn vị.

Thời gian tới, thành phố tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, rà soát sửa đổi hoặc kiến nghị Trung ương sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật còn chồng chéo, bất cập, chưa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trước mắt, cần tập trung rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên địa bàn thành phố, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển. Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền, phân định thẩm quyền theo hướng giao việc đi đôi với giao quyền, gắn với công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá năng lực thực thi của từng cơ quan, đơn vị và bảo đảm đầy đủ các điều kiện về nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Việc phân cấp, phân quyền phải hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, rút ngắn quy trình xử lý công việc, giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận tiện, không làm gián đoạn hoạt động của cơ quan, tổ chức, người dân và doanh nghiệp.

Đồng chí Bí thư Thành ủy giao Đảng ủy UBND thành phố khẩn trương ban hành Quyết định về khung số lượng và tên gọi các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã. Chỉ đạo các sở, ngành tiếp tục rà soát, kịp thời giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bất cập liên quan đến việc phân cấp, ủy quyền cho chính quyền cơ sở.

Cùng với đó, thành phố đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, xem xét chuyển giao một số nhiệm vụ, thẩm quyền về đăng ký đất đai, quản lý hồ sơ địa chính, giải quyết thủ tục hành chính về đất đai cho UBND cấp xã trực tiếp quản lý và thực hiện.

Xem xét sửa đổi Nghị quyết số 248/2025/QH15 được Quốc hội theo hướng giao UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ tuyển dụng, tiếp nhận viên chức giáo viên tại các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, THCS thuộc phạm vi quản lý. Thành phố cũng đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét ban hành quy định thống nhất về tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, số lượng đầu mối bên trong của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh để thống nhất thực hiện trên toàn quốc.

Khi những vướng mắc về cơ chế, thẩm quyền và nguồn lực được tháo gỡ, phân cấp, phân quyền sẽ đi vào thực chất hơn, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở phát huy tính chủ động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

------------------------

Bài 1: Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu mới

Bài cuối: Xây chắc nền tảng số cho chính quyền cơ sở

BÙI HƯƠNG