Quỹ Học bổng quốc gia tạo lực đẩy nhân lực chất lượng cao

Hướng đi mới

Nhiều năm qua, học bổng dành cho học sinh, sinh viên ở Việt Nam được triển khai từ nhiều nguồn khác nhau như cơ sở giáo dục, doanh nghiệp hay các tổ chức xã hội. Tuy nhiên, các chính sách học bổng còn phân tán, ngắn hạn, thiếu đầu mối thống nhất. Từ thực tế đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng dự thảo Nghị định ban hành quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng quốc gia, nhằm hình thành một cơ chế tập trung hơn trong việc tổ chức các chương trình học bổng trên phạm vi cả nước.

Theo dự thảo, Quỹ Học bổng quốc gia hoạt động theo mô hình quỹ công lập, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, hoạt động không vì lợi nhuận. Quỹ Học bổng tổ chức 5 chương trình học bổng, gồm học bổng tài năng; học bổng đi học tại nước ngoài; học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam; học bổng tạo cơ hội phát triển đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên. Chính sách không chỉ hỗ trợ người học theo thành tích mà còn mở rộng cơ hội cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội.

Theo ông Nguyễn Văn Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương, các học bổng hiện nay thường mang tính khuyến khích học tập, động viên theo từng năm học. Vì vậy, Quỹ Học bổng quốc gia được kỳ vọng sẽ hướng tới đầu tư dài hạn cho phát triển con người từ phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học. Việc hình thành một quỹ ở tầm quốc gia sẽ tạo nền tảng ổn định hơn cho người học.

“Khi có một hệ thống học bổng thống nhất và bền vững sẽ góp phần giúp sinh viên, đặc biệt là những em theo học các ngành khoa học cơ bản yên tâm hơn để theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài”, ông Quyên nói.

Đồng quan điểm, ông Đỗ Văn Đỉnh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ cho rằng, Quỹ Học bổng quốc gia sẽ góp phần tạo đột phá trong phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, nhân lực chất lượng cao; hình thành cơ chế hỗ trợ người học theo lộ trình dài hạn; huy động, điều phối và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực học bổng trong toàn hệ thống.

“Các ngành khoa học, kỹ thuật và công nghệ đang rất cần nhân lực chất lượng cao. Quỹ Học bổng quốc gia sẽ tạo ra tác động lan tỏa rất lớn với cả người học lẫn doanh nghiệp trong lĩnh vực này”, ông Đỉnh cho biết.

Chính sách nhân văn

Một trong những điểm được nhiều người quan tâm trong dự thảo là nhóm học bổng tạo cơ hội phát triển đối với người học thuộc các nhóm ưu tiên. Trong đó có người học thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo hay người học mồ côi cả cha và mẹ, không nơi nương tựa; người học mồ côi cha hoặc mẹ mà người còn lại không có khả năng lao động hoặc không có điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng…

Thầy giáo Nguyễn Văn Hải, Hiệu trưởng Trường THCS Thăng Long (xã Nam An Phụ) cho rằng, chương trình học bổng dành cho người học thuộc các nhóm ưu tiên thể hiện rõ tính nhân văn của chính sách. Thực tế, không ít học sinh có năng lực học tập, thậm chí là vượt trội nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn đã tạo ra rào cản trên con đường học tập.

"Điều ý nghĩa nhất là chính sách góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Khi những học sinh khó khăn được tiếp sức kịp thời, các em sẽ có thêm điều kiện để tiếp tục học tập và phát huy năng lực. Về lâu dài, đây cũng là cách để phát hiện, bồi dưỡng nguồn nhân lực từ mọi tầng lớp trong xã hội, không để hoàn cảnh trở thành rào cản đối với ước mơ học tập", thầy Hải nói.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc xây dựng và ban hành Nghị định về Quỹ Học bổng quốc gia xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện cơ chế chính sách về học bổng, cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng ban hành Chương trình hành động số 02; UBND thành phố phê duyệt Đề án “Phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Theo đó, thành phố xác định mục tiêu trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo hàng đầu cả nước, giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bằng sông Hồng; đồng thời trở thành trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế biển.

Theo ông Đỗ Duy Hưng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, thực tế, thành phố cũng đang thực hiện chính sách học bổng, thu hút, trọng dụng người có tài năng theo Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố quy định các chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng, nguồn nhân lực chất lượng cao thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Khi Quỹ Học bổng quốc gia được triển khai sẽ có tác động tích cực, tạo thêm lực đẩy để thành phố hiện thực hoá mục tiêu trên.