Quy tắc mới, chuẩn hóa ứng xử nhà giáo

Làm rõ chuẩn mực ứng xử

Nhiều vụ việc liên quan đến cách ứng xử của giáo viên với học sinh, phụ huynh được chia sẻ trên mạng xã hội từng xảy ra, gây bức xúc và ảnh hưởng đến hình ảnh người thầy, môi trường sư phạm và góc nhìn của phụ huynh.

Theo tìm hiểu của phóng viên, tại Hải Phòng từng xảy ra vụ việc 2 cô giáo một trường tiểu học đánh hàng chục học sinh và bị kỷ luật. Còn tại Hà Nội, Nghệ An cũng ghi nhận trường hợp giáo viên phát ngôn, hành vi chưa phù hợp cũng được báo chí phản ánh.

Theo một số chuyên gia giáo dục, hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực của giáo viên xuất phát từ nhiều nguyên nhân như áp lực công việc lớn, sĩ số lớp học cao, khối lượng nhiệm vụ, kỳ vọng của phụ huynh và xã hội; thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, xử lý tình huống; cơ chế hỗ trợ trong nhà trường chưa đồng bộ; tác động mạng xã hội khiến mọi hành vi dễ lan truyền. Trong bối cảnh chuẩn mực ứng xử chưa được cụ thể hóa, việc lúng túng là khó tránh.

Trước thực trạng này, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT quy định quy tắc ứng xử của nhà giáo có ý nghĩa quan trọng, giúp làm rõ chuẩn mực ứng xử, tạo cơ sở để giáo viên, nhà trường và cơ quan quản lý thực hiện thống nhất, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi lệch chuẩn từ sớm.

Theo Luật sư Dương Đức Trọng, Trưởng Văn phòng Luật sư TH Bảo Tín (Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng), trước đây, các quy định chỉ mang tính chung chung như giữ gìn hình ảnh nhà giáo hay tôn trọng học sinh, nên việc áp dụng, giám sát còn khó khăn. Thông tư 03 cụ thể hóa hành vi, thái độ của giáo viên trong từng mối quan hệ với học sinh, đồng nghiệp, cán bộ quản lý đến phụ huynh và cộng đồng, giúp giáo viên nhận diện rõ ranh giới ứng xử của mình.

Thông tư 03 lần đầu đưa tiêu chí ứng xử vào đánh giá, xếp loại, thi đua và khen thưởng giáo viên, trong khi quy định cũ chưa đề cập. Luật sư Trọng cho rằng điều này không chỉ tăng tính nghiêm túc mà còn thúc đẩy giáo viên tự rèn luyện, điều chỉnh hành vi hằng ngày.

Một điểm mới khác là tăng cường bồi dưỡng kỹ năng "mềm", kiểm soát cảm xúc và xử lý tình huống, giúp giáo viên ứng xử đúng mực trong những tình huống căng thẳng hoặc với phụ huynh. Thông tư cũng gắn kết nhà trường, gia đình, xã hội, tạo môi trường giáo dục nhân văn, an toàn hơn. “Thông tư 03 là công cụ thực tiễn, phòng ngừa vi phạm từ sớm và nâng cao uy tín của nghề giáo”, Luật sư Trọng nói.

Hình thành thói quen

Thông tư 03 là giải pháp cần thiết, song để các quy định không dừng lại trên giấy, điều quan trọng là tổ chức thực hiện hiệu quả trong từng nhà trường. Ngay sau khi thông tư có hiệu lực từ cuối tháng 1/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng ban hành văn bản chỉ đạo, yêu cầu các trường rà soát, bổ sung quy tắc ứng xử nội bộ, gắn với thực tiễn giảng dạy và sinh hoạt.

Theo ông Phạm Hải Ninh, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, Sở chỉ đạo các phòng chuyên môn, UBND xã, phường và cơ sở giáo dục triển khai phổ biến Thông tư 03 tới toàn thể cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh; rà soát, xây dựng hoặc điều chỉnh quy tắc nội bộ; công khai nội dung, thiết lập kênh phản ánh, kiểm tra, giám sát thường xuyên và báo cáo định kỳ để bảo đảm thực hiện nghiêm túc, đồng bộ.

Tại Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (phường Hải Dương), nhà trường điều chỉnh quy tắc ứng xử chi tiết của nhà giáo theo Thông tư 03 tại đơn vị theo đúng nguyên tắc ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện; bảo đảm tính dân chủ, công khai, khách quan. Nội dung quy tắc ứng xử chi tiết bảo đảm quy định của pháp luật; lồng ghép trong xây dựng văn hóa nhà trường, phòng chống bạo lực học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, văn minh, gắn với đánh giá thi đua.

Tương tự, Trường THPT Thủy Sơn (phường Thuỷ Nguyên) quán triệt toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên các quy tắc ứng xử của nhà giáo, lấy làm kim chỉ nam xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn và hiện đại. Nội dung trọng tâm trong thực hiện quy tắc ứng xử của nhà trường là tuân thủ pháp luật, tận tụy giảng dạy, giữ uy tín và phẩm chất, xây dựng môi trường học tập thân thiện; ứng xử công bằng, tôn trọng học sinh, đồng nghiệp, phụ huynh và cộng đồng; khuyến khích sáng tạo, trung thực và hợp tác, hướng tới đội ngũ nhà giáo chuẩn mực, giàu lòng yêu thương, chuyên môn vững vàng.

Luật sư Trọng cho biết thêm, mỗi trường cần xây dựng tiêu chí ứng xử cụ thể trong từng mối quan hệ, đưa vào xếp loại giáo viên theo tháng, học kỳ, đồng thời tổ chức sinh hoạt chuyên đề trao đổi tình huống, chia sẻ kinh nghiệm. Điểm mấu chốt là biến quy định thành hành động cụ thể, trở thành thói quen hằng ngày.

Việc bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, kiểm soát cảm xúc, xử lý tình huống cần được tổ chức thường xuyên, thiết thực, giúp giáo viên chủ động ứng xử đúng mực trong các tình huống phát sinh.

Cũng như nhiều phụ huynh khác, anh Trần Văn Quân ở phường Lê Chân cho biết: “Nhà trường, giáo viên cần thường xuyên thông tin, trao đổi với phụ huynh về phương pháp dạy học, các quy tắc ứng xử và tình hình lớp học. Chúng tôi cùng giáo viên theo dõi tiến bộ học sinh, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh”, anh Quân nói.